เปิดฤดูกาลล่องแพแม่สรวย 2569 ชูแนวคิดยิ่งเปียก ยิ่งม่วน ผนึกอำเภอ ท้องถิ่น และชุมชน ดันท่องเที่ยวฐานรากรับหน้าร้อน

เชียงราย 1 มีนาคม 2569 – เสียงหัวเราะของนักท่องเที่ยวดังแข่งกับสายน้ำที่ไหลผ่านเขื่อนแม่สรวย ในวันที่กิจกรรมท่องเที่ยวโดยชุมชน “ล่องแพเปียกลำน้ำแม่สรวย” เปิดฤดูกาลท่องเที่ยวปี 2569 อย่างเป็นทางการ ท่ามกลางบรรยากาศหน้าร้อนที่เริ่มชัดเจนขึ้นทุกวัน และความคาดหวังของชาวบ้านที่อยากเห็น “สายน้ำ” กลับมาสร้างงาน สร้างรายได้ ให้ชุมชนอีกครั้ง

กิจกรรมปีนี้ใช้แนวคิด “ยิ่งเปียก ยิ่งม่วน” เป็นคำชวนของคนพื้นที่ที่สะท้อนอัตลักษณ์การเล่นน้ำแบบเหนืออย่างเป็นกันเอง ไม่เน้นความหวือหวา แต่เน้นความสุขเรียบง่ายบนแพไม้ไผ่ที่ลอยไปตามลำน้ำ ท่ามกลางภูเขาและผืนป่าที่โอบล้อม สร้างจังหวะท่องเที่ยวหน้าร้อนที่ต่างจากเมืองใหญ่ และเป็นอีกหนึ่งภาพจำของเชียงรายที่ขยับจากการท่องเที่ยวเชิงชม ไปสู่การท่องเที่ยวเชิงมีส่วนร่วม

จากข้อมูลประชาสัมพันธ์กิจกรรม ฤดูกาลล่องแพเปียกเขื่อนแม่สรวยถูกระบุช่วงจัดงานตั้งแต่วันที่ 14 กุมภาพันธ์ ถึง 15 พฤษภาคม 2569 หรือกินช่วงเวลายาวต่อเนื่องราว 3 เดือน เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการคลายร้อนในธรรมชาติ และช่วยกระจายรายได้ให้ผู้ประกอบการรายย่อยในท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง

พิธีเปิดฤดูกาลปี 2569 เมื่อภาครัฐและชุมชนยืนอยู่ข้างเดียวกัน

พิธีเปิดเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2569 จัดขึ้นบริเวณจุดลงแพเปียกเขื่อนแม่สรวย อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย โดยมีรองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายร่วมเป็นประธานในพิธี พร้อมผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หัวหน้าส่วนราชการ ผู้นำชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ตลอดจนประชาชนในพื้นที่ร่วมต้อนรับนักท่องเที่ยวและเป็นสักขีพยานการเปิดฤดูกาลท่องเที่ยว

ภาพของพิธีเปิดไม่ใช่เพียงพิธีการตามปฏิทินงานเทศกาล แต่สะท้อน “กลไกการทำงานร่วมกัน” ที่กิจกรรมท่องเที่ยวโดยชุมชนพยายามยึดถือมาโดยตลอด เพราะล่องแพเปียกไม่สามารถเดินหน้าได้ด้วยพลังของผู้ประกอบการเพียงอย่างเดียว หากขาดการกำกับดูแลเรื่องความปลอดภัย กติกาการใช้ลำน้ำ การจัดระเบียบพื้นที่ริมฝั่ง และการอำนวยความสะดวกด้านจราจรและสาธารณูปโภค

เครือข่ายที่ร่วมขับเคลื่อนในปีนี้ประกอบด้วย อำเภอแม่สรวย กลุ่มผู้ประกอบการแพเปียก เทศบาลตำบลเวียงสรวย ชมรมกำนันผู้ใหญ่บ้าน หน่วยงานด้านเจ้าท่าในพื้นที่ และโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่ลาว ซึ่งทำหน้าที่ต่างกัน แต่มีเป้าหมายร่วมกัน คือทำให้การท่องเที่ยวเกิดขึ้นได้จริงและเกิดประโยชน์กลับสู่ชุมชน

ทำไมแม่สรวยถึงกลายเป็นจุดหมายหน้าร้อนของเชียงราย

เสน่ห์ของล่องแพเปียกแม่สรวยอยู่ที่ “ธรรมชาติที่จับต้องได้” นักท่องเที่ยวไม่ได้เพียงมองวิว แต่ได้ลงไปอยู่ในวิว ได้สัมผัสความเย็นของสายน้ำ ได้ยินเสียงลมและเสียงนก ได้ใช้เวลาร่วมกันกับครอบครัวหรือเพื่อนแบบไม่ต้องเร่งรีบ

พื้นที่เทศบาลตำบลเวียงสรวยมีทรัพยากรธรรมชาติหลายจุดที่เชื่อมโยงกัน ทั้งเขื่อนแม่สรวย ลำน้ำแม่สรวย และลำน้ำแม่ลาว รวมถึงแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงอย่างถ้ำแม่สรวย ซึ่งทำให้การมาเที่ยวหนึ่งวันสามารถต่อยอดเป็นทริปได้มากกว่ากิจกรรมเดียว นักท่องเที่ยวบางส่วนเลือกมาเช้า ล่องแพช่วงสายถึงบ่าย แล้วต่อด้วยอาหารท้องถิ่น ซื้อของชุมชน หรือแวะจุดท่องเที่ยวธรรมชาติใกล้เคียง เป็นการยืดเวลาพำนักในพื้นที่ให้ยาวขึ้น และเพิ่มโอกาสให้เงินหมุนเวียนไปถึงร้านค้าเล็ก ๆ ริมทาง

ข้อมูลประชาสัมพันธ์กิจกรรมยังแนะนำช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการล่องแพในฤดูกาลนี้ว่าเป็นช่วงสายถึงบ่าย เพื่อให้อากาศกำลังดีและสอดคล้องกับการวางแผนเดินทางของนักท่องเที่ยว พร้อมเน้นให้ตรวจสอบสภาพอากาศและจองล่วงหน้าในช่วงวันหยุด

รายได้ที่ไม่ได้จบแค่ค่าแพ แต่คือระบบเศรษฐกิจเล็ก ๆ ที่พึ่งพากัน

สิ่งที่ทำให้ล่องแพเปียกแม่สรวยมีความหมายต่อชุมชน ไม่ได้อยู่ที่จำนวนคนลงแพในวันใดวันหนึ่ง แต่อยู่ที่ “ห่วงโซ่รายได้” ที่แผ่ออกไปทั้งสองฝั่งน้ำ

ในวันท่องเที่ยวคึกคัก คนได้รายได้ไม่ใช่แค่เจ้าของแพ แต่รวมถึงร้านอาหารพื้นถิ่น ร้านเครื่องดื่ม แผงขายผลไม้ ร้านเช่าห่วงยาง เสื้อชูชีพ ซุ้มพักริมน้ำ ไปจนถึงกลุ่มผลิตภัณฑ์ชุมชนที่นำของมาวางจำหน่าย การท่องเที่ยวแบบนี้มีคุณลักษณะสำคัญคือ รายได้กระจายตัว และช่วยพยุงครัวเรือนรายย่อยในช่วงนอกฤดูเก็บเกี่ยวหรือช่วงรายได้เกษตรผันผวน

ผู้จัดงานในพื้นที่มักชี้ให้เห็นตรงกันว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กิจกรรมล่องแพเปียกและร้านค้าริมน้ำช่วยสร้างงาน สร้างรายได้ และสร้างอาชีพอย่างเป็นรูปธรรม จนทำให้ “แพเปียกแม่สรวย” กลายเป็นกิจกรรมท่องเที่ยวยอดนิยมของจังหวัดในช่วงหน้าร้อน ขณะเดียวกันก็เป็นแรงจูงใจให้ชุมชนช่วยกันดูแลทรัพยากรธรรมชาติ เพราะเมื่อสายน้ำสะอาดและพื้นที่เป็นระเบียบ ความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวก็จะอยู่กับพื้นที่ได้นานกว่าเทศกาลหนึ่งฤดูกาล

เชียงของเปิดเทศกาลว่าวริมโขงครั้งแรก ดึงเวยฟางร่วมยกระดับท่องเที่ยวสร้างสรรค์ริมแม่น้ำโขง

เชียงราย, 1 มีนาคม 2569 – ลมปลายฤดูหนาวพัดข้ามสายน้ำโขงในอำเภอเชียงของ กลายเป็นฉากหลังของภาพที่ชวนให้หยุดมอง ว่าวหลากรูปทรงลอยเหนือสวนสาธารณะลานผ้าทอ บ้านหัวเวียง ในวันที่ผู้คนหลายวัยมารวมตัวกันเพื่อเปิด “เทศกาลว่าวริมโขง ครั้งที่ 1” กิจกรรมใหม่ที่จังหวัดเชียงรายหวังใช้วัฒนธรรมพื้นถิ่นเป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวแบบสร้างสรรค์ และวางหมุดหมายให้เชียงของเป็นอีกพื้นที่ที่เล่าเรื่องชายแดนด้วยภาษาที่อ่อนโยนกว่าเดิม ภาษาที่ชื่อว่า “ว่าว”

ว่าวบนลานผ้าทอ จุดเริ่มต้นของเทศกาลใหม่ริมโขง

พิธีเปิดงานจัดขึ้นวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 โดยนายรุจติศักดิ์ รังษี รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานเปิดงาน ณ สวนสาธารณะลานผ้าทอ บ้านหัวเวียง อำเภอเชียงของ รายละเอียดการจัดงานในรายงานสื่อท้องถิ่นระบุว่าเทศกาลครั้งแรกนี้ถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่รื้อฟื้นการเล่นว่าวของชุมชน และทำให้กิจกรรมพื้นบ้านที่เคยอยู่ในความทรงจำกลับมามีบทบาทในมิติการท่องเที่ยวอย่างเป็นรูปธรรม

ความคึกคักของพื้นที่ไม่ใช่เพียงการชมว่าวขึ้นฟ้าเท่านั้น แต่ยังเป็นการวาง “ฉากใหม่” ให้เชียงของในสายตาคนนอก เมืองชายแดนที่คนจำนวนไม่น้อยรู้จักผ่านภาพการเดินทางและการค้าข้ามแดน กำลังทดลองเล่าเรื่องตัวเองผ่านกิจกรรมที่เข้าถึงง่ายและเป็นมิตรต่อครอบครัว ผู้จัดงานสื่อสารชัดว่าอยากเห็นเทศกาลนี้เติบโตเป็นงานประจำปี และขยายเครือข่ายความร่วมมือให้กว้างขึ้นทั้งในประเทศและต่างประเทศ

เวยฟางเข้าร่วมแลกเปลี่ยน เติมมิติไทยจีนบนท้องฟ้าเดียวกัน

จุดเด่นสำคัญของเทศกาลครั้งนี้คือการมีส่วนร่วมของคณะจากเมืองเวยฟาง มณฑลซานตง ประเทศจีน ซึ่งสื่อไทยรายงานว่าถูกเชิญมาเพื่อร่วมสาธิต ถ่ายทอด และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านการทำว่าวกับผู้สนใจในพื้นที่ การนำ “ผู้เชี่ยวชาญจากเมืองว่าว” มาปักหมุดร่วมกิจกรรมในเชียงของ สะท้อนการใช้วัฒนธรรมเป็นการทูตระดับประชาชน สร้างวงสนทนาที่ไม่เริ่มต้นด้วยถ้อยคำการเมืองหรือความมั่นคง แต่เริ่มจากงานฝีมือ สีสัน และทักษะช่าง

ในเชิงภาพรวม เมืองเวยฟางเป็นที่รู้จักในสื่อระหว่างประเทศในฐานะแหล่งอุตสาหกรรมว่าวที่เติบโตจากงานหัตถกรรมสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ รายงานสื่อจีนที่เผยแพร่ผ่านเครือข่ายข่าวเอเชียระบุว่า เมืองนี้มีผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับว่าวมากกว่า 600 แห่ง สร้างการจ้างงานราว 80,000 คน มียอดขายรวมต่อปีเกิน 2,000 ล้านหยวน และส่งออกไปมากกว่า 50 ประเทศและภูมิภาค ตัวเลขดังกล่าวทำให้เวยฟางไม่ได้เป็นเพียง “เมืองแห่งเทศกาล” แต่เป็นตัวอย่างของเมืองที่แปลงทุนวัฒนธรรมให้เป็นห่วงโซ่มูลค่าได้จริง

จากงานเทศกาลสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ บทเรียนจากเมืองเวยฟาง

แนวทางของเวยฟางที่ถูกกล่าวถึงในรายงานสื่อจีนอีกประเด็นหนึ่งคือการยกระดับทักษะทำว่าวให้เป็นมรดกภูมิปัญญา โดยทักษะการทำว่าวของเวยฟางถูกบรรจุในบัญชีโครงการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของจีนตั้งแต่ปี 2006 สิ่งนี้มีนัยสำคัญต่อพื้นที่อย่างเชียงของ เพราะสะท้อนว่าการทำให้ศิลปะพื้นบ้านยืนระยะ ไม่ได้พึ่งเพียงความนิยมชั่วคราว แต่ต้องมีทั้งระบบการถ่ายทอด การรับรองคุณค่า และการสร้างตลาดที่สมดุลระหว่างวัฒนธรรมกับเศรษฐกิจ

อีกด้านหนึ่ง สื่อไทยบางสำนักรายงานถึงการจัดเทศกาลว่าวนานาชาติของเวยฟางที่ดำเนินต่อเนื่องยาวนาน และมีการเชิญชวนให้คนไทยเข้าร่วมกิจกรรมที่จีนในช่วงเดือนเมษายน ซึ่งถูกมองว่าเป็นการกระชับความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนสองประเทศผ่านกิจกรรมทางวัฒนธรรม เมื่อยึดกรอบนี้กลับมามองเชียงของ เทศกาลว่าวริมโขงจึงไม่ใช่เพียงงานเปิดตัวครั้งแรก แต่เป็นการทดลอง “โมเดลความร่วมมือ” ที่ใช้วัฒนธรรมเป็นประตูหน้า และค่อยต่อยอดไปสู่ประตูบานอื่นในอนาคต

เชียงของกับโจทย์การทำเทศกาลให้เป็นของจริง ไม่ใช่เพียงงานครั้งคราว

การประกาศสนับสนุนให้เทศกาลเป็นงานประจำปีเป็นเป้าหมายที่ฟังดูเรียบง่าย แต่ในทางปฏิบัติกลับมีองค์ประกอบจำนวนมากที่ต้องจัดวางให้ลงตัว ข้อมูลจากสื่อพื้นที่สะท้อนว่า ผู้จัดงานมองการปรับช่วงเวลาจัดงานให้เหมาะกับฤดูลมเป็นปัจจัยสำคัญ เพื่อยกระดับประสบการณ์ของผู้ชมและผู้เล่นว่าวให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

หากเทศกาลต้องเติบโตเป็นกิจกรรมประจำปี โจทย์ที่ตามมาคือการจัดการความต่อเนื่องของคอนเทนต์และกิจกรรม ปีแรกอาจตื่นตาเพราะความใหม่ แต่ปีถัดไปผู้คนจะถามหาสิ่งที่ “มากกว่าเดิม” เช่น เวิร์กช็อปที่เจาะลึกขึ้น การประกวดที่มีมาตรฐานชัด การเชื่อมกับสินค้าชุมชน หรือการจัดพื้นที่เรียนรู้ให้เด็กและเยาวชน การเติบโตแบบนี้ต้องใช้ทั้งงบประมาณ การจัดการ และการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างแท้จริง

ในเวลาเดียวกัน ความสำเร็จของเทศกาลในเมืองชายแดนย่อมผูกกับการเดินทาง ที่พัก ความปลอดภัย และการบริการที่เป็นมิตรต่อผู้มาเยือน งานว่าวอาจเริ่มจากลานผ้าทอ แต่ผลกระทบจะขยายไปถึงร้านอาหาร ที่พัก ผู้ประกอบการท้องถิ่น และแรงงานบริการ หากกลไกเหล่านี้ไม่ถูกยกระดับไปพร้อมกัน งานเทศกาลก็เสี่ยงจะกลายเป็นเพียงภาพสวยในวันเปิดงาน

ว่าวเป็นสื่อกลางความสัมพันธ์ และเป็นพื้นที่สร้างความไว้ใจ

ความน่าสนใจของเทศกาลว่าวริมโขงอยู่ที่การเลือกใช้ “กิจกรรมที่ไม่ขัดแย้ง” เป็นพื้นที่กลางของผู้คน ว่าวไม่มีฝ่าย ไม่มีขั้ว และไม่ตั้งเงื่อนไขว่าผู้ชมต้องมีต้นทุนความรู้มาก่อน นี่คือคุณสมบัติสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในยุคที่ผู้คนต้องการประสบการณ์ร่วม และต้องการพื้นที่ปลอดภัยในการพักใจ

ในมิติความสัมพันธ์ไทยจีน การที่เชียงของดึงเมืองเวยฟางเข้ามาร่วมกิจกรรม ทำให้ความสัมพันธ์ไม่ได้อยู่เพียงในระดับพิธีการ แต่ขยับไปสู่ระดับช่างฝีมือ ครูผู้สอน และเยาวชนที่เรียนรู้ร่วมกัน ผลลัพธ์ระยะสั้นคือความคึกคักของงาน แต่ผลลัพธ์ระยะยาวที่สำคัญกว่าคือเครือข่ายคนทำงานวัฒนธรรมที่รู้จักกันจริง และอาจต่อยอดเป็นโครงการแลกเปลี่ยนอื่น ๆ ในอนาคต

ประชาชนทำอะไรได้ทันที เพื่อให้เทศกาลเติบโตอย่างยั่งยืน

สำหรับประชาชนในพื้นที่และนักท่องเที่ยว สิ่งที่ทำได้ทันทีมีอย่างน้อยสามด้าน

ด้านแรกคือการร่วมใช้พื้นที่อย่างรับผิดชอบ งานกลางแจ้งริมโขงต้องพึ่งพาความร่วมมือเรื่องความสะอาด ความปลอดภัย และการเคารพพื้นที่สาธารณะ

ด้านที่สองคือการสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชน ไม่ว่าจะเป็นการเลือกซื้อสินค้า การใช้บริการในพื้นที่ หรือการบอกต่อข้อมูลการเดินทางอย่างสร้างสรรค์ การกระจายรายได้คือเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้คนในชุมชนอยากเป็นเจ้าของเทศกาลร่วมกัน

ด้านที่สามคือการช่วยกันรักษา “เรื่องเล่า” ของงาน เทศกาลจะกลายเป็นประจำปีได้ก็ต่อเมื่อมีความทรงจำร่วม ผู้คนจดจำว่าเคยมาที่นี่เพื่ออะไร และอยากกลับมาเพราะอะไร เรื่องเล่าเหล่านี้เกิดจากประสบการณ์จริงที่ผู้จัดงานและชุมชนต้องสร้างร่วมกัน

สถิติและข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้อง

• เมืองเวยฟางมีผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับว่าวมากกว่า 600 แห่ง สร้างงานราว 80,000 ตำแหน่ง ยอดขายรวมต่อปีเกิน 2,000 ล้านหยวน และส่งออกไปมากกว่า 50 ประเทศและภูมิภาค
• เทศกาลว่าวริมโขง ครั้งที่ 1 จัดที่สวนสาธารณะลานผ้าทอ บ้านหัวเวียง อำเภอเชียงของ และเปิดงานวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 โดยรองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายเป็นประธาน