เชียงรายติดอันดับ 4 ของประเทศ อปท. ผ่านรอบเอกสารรางวัลบริหารจัดการดี 12 แห่ง สะท้อนพลังท้องถิ่นที่ไม่ได้เด่นเพียงแห่งเดียว แต่กระจายตัวทั่วจังหวัด
เชียงราย, 19 มีนาคม 2569 — จากรายชื่อบนกระดาษ สู่ภาพสะท้อนศักยภาพท้องถิ่นเชียงรายทั้งจังหวัด ในห้วงเวลาที่การบริหารท้องถิ่นถูกจับตาหนักขึ้นทั้งเรื่องงบประมาณ ความโปร่งใส ประสิทธิภาพการให้บริการ และความสามารถในการรับมือปัญหาที่ซับซ้อนของประชาชน ข้อมูลล่าสุดจากประกาศรายชื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ผ่านรอบเอกสารการประเมินรางวัลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ 2569 ได้ทำให้ชื่อของจังหวัดเชียงรายขยับขึ้นมาอยู่ในแถวหน้าของประเทศอีกครั้ง เมื่อพบว่าเชียงรายมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นผ่านรอบเอกสารรวม 12 แห่ง และจากการตรวจนับข้อมูลประกอบ จังหวัดนี้อยู่ในอันดับ 4 ของประเทศไทยในด้านจำนวนองค์กรที่ผ่านเข้ารอบ
นี่ไม่ใช่เพียงตัวเลขเชิงเกียรติยศที่สวยงามสำหรับการประชาสัมพันธ์จังหวัดเท่านั้น แต่เป็นสัญญาณหนึ่งที่สะท้อนว่า ท้องถิ่นในเชียงรายจำนวนไม่น้อยกำลังมีความพร้อมทั้งด้านระบบงาน เอกสาร หลักฐาน และการจัดการเชิงบริหารมากพอที่จะผ่านด่านกลั่นกรองในระดับประเทศได้พร้อมกันหลายแห่ง และเมื่อความสำเร็จไม่ได้กระจุกอยู่แค่พื้นที่เมืองหรือองค์กรขนาดใหญ่เพียงไม่กี่แห่ง หากกระจายไปถึงอำเภอชายแดน อำเภอภูเขา และอำเภอขนาดกลางหลายจุด เรื่องนี้จึงควรถูกอ่านในฐานะภาพรวมของ “ระบบท้องถิ่นจังหวัดเชียงราย” มากกว่าความสำเร็จเฉพาะรายองค์กร
รางวัลนี้ไม่ใช่รางวัลทั่วไป แต่เป็นเวทีวัดความพร้อมด้านการบริหารจัดการของท้องถิ่น
สาระสำคัญของประกาศชุดนี้อยู่ที่หลักเกณฑ์ของคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือ ก.ก.ถ. ซึ่งกำหนดแนวทางการคัดเลือก อปท. ที่มีการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ 2569 เพื่อเป็นฐานในการจัดสรรเงินอุดหนุนรางวัลให้แก่ท้องถิ่นที่มีผลงานโดดเด่นในด้านการบริหารงาน เอกสารที่ผู้ใช้แนบมาแสดงให้เห็นชัดว่า การประเมินรอบนี้แบ่งออกเป็นหลายประเภท ทั้งประเภทดีเลิศ ประเภทโดดเด่น และประเภททั่วไป โดยแยกตามขนาดและลักษณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ
นั่นหมายความว่า การผ่านรอบเอกสารไม่ได้เกิดจากชื่อเสียงของพื้นที่หรือขนาดองค์กรเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยความพร้อมของข้อมูล หลักฐาน และกระบวนการบริหารที่สามารถนำเสนอให้กรรมการเห็นถึงศักยภาพขององค์กรได้จริง ในโลกของการบริหารราชการท้องถิ่น ด่านเอกสารจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันสะท้อนถึงวินัยขององค์กร ความสามารถในการจัดเก็บข้อมูล การทำงานอย่างเป็นระบบ และการสื่อสารผลลัพธ์ของงานออกมาให้จับต้องได้
เชียงรายไม่ได้มีเพียงหนึ่งชื่อที่เด่น แต่ผ่านหลายหมวดและหลายระดับพร้อมกัน
เมื่อไล่ดูรายชื่อจากเอกสารประกาศ จะพบว่าเชียงรายมีชื่อปรากฏในหลายหมวดอย่างชัดเจน หมวดแรกคือประเภทดีเลิศ 15 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งมี “เทศบาลตำบลเวียงเทิง” อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ผ่านเข้ารอบในกลุ่มนี้โดยตรง ถือเป็นสัญญาณสำคัญว่าจังหวัดเชียงรายมีองค์กรที่สามารถก้าวไปอยู่ในระดับบนของเวทีประเมินประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม
ถัดมาคือประเภทโดดเด่น ซึ่งในกลุ่มเทศบาลตำบล 49 แห่ง มี “เทศบาลตำบลแม่อ้อ” อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ผ่านเข้ารอบอีกหนึ่งแห่ง ทำให้ภาพของเชียงรายชัดขึ้นว่าไม่ได้มีผลงานเฉพาะในกลุ่มเดียว แต่มีทั้งองค์กรที่ขยับไปสู่ระดับดีเลิศและองค์กรที่ยืนอยู่ในกลุ่มโดดเด่นด้วยพร้อมกัน
จากนั้นในประเภททั่วไป กลุ่มเทศบาลตำบล 113 แห่ง ยังปรากฏรายชื่อของเชียงรายอีกถึง 8 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลบ้านปล้อง เทศบาลตำบลพญาเม็งราย เทศบาลตำบลแม่ไร่ เทศบาลตำบลยางฮอม เทศบาลตำบลเวียงชัย เทศบาลตำบลเวียงพางคำ เทศบาลตำบลป่างิ้ว และเทศบาลตำบลสันทราย ขณะที่ในประเภททั่วไป กลุ่มองค์การบริหารส่วนตำบล 52 แห่ง ก็ยังมี อบต.ต้า และ อบต.ท่าก๊อ ของเชียงรายผ่านเข้ารอบอีกด้วย รวมทั้งหมดจึงเป็น 12 แห่งตามที่ตรวจนับได้จากบัญชีรายชื่อในเอกสารฉบับนี้
รายชื่อ 12 แห่งของเชียงราย บอกเรื่องมากกว่าจำนวน เพราะสะท้อนการกระจายตัวของศักยภาพ
หากมองเพียงตัวเลข 12 แห่ง อาจเห็นเป็นแค่สถิติหนึ่งในตาราง แต่เมื่อแยกดูรายชื่อจริง จะเห็นว่าองค์กรที่ผ่านรอบเอกสารไม่ได้กระจุกตัวอยู่ในอำเภอเมืองหรือพื้นที่เศรษฐกิจหลักเท่านั้น อำเภอเทิงมีถึง 2 แห่ง คือเทศบาลตำบลเวียงเทิงและเทศบาลตำบลบ้านปล้อง อำเภอพานมีเทศบาลตำบลแม่อ้อ อำเภอพญาเม็งรายมีเทศบาลตำบลพญาเม็งราย อำเภอแม่จันมีเทศบาลตำบลแม่ไร่ อำเภอขุนตาลมีทั้งเทศบาลตำบลยางฮอมและ อบต.ต้า อำเภอเวียงชัยมีเทศบาลตำบลเวียงชัย อำเภอแม่สายมีเทศบาลตำบลเวียงพางคำ อำเภอเวียงป่าเป้ามีเทศบาลตำบลป่างิ้ว อำเภอเมืองเชียงรายมีเทศบาลตำบลสันทราย และอำเภอแม่สรวยมี อบต.ท่าก๊อ
คณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ก.ก.ถ.)
ประกาศรายชื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ที่ผ่านเกณฑ์การประเมินรอบเอกสาร เพื่อรับเงินอุดหนุนรางวัลการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 โดยจังหวัดเชียงรายโชว์ศักยภาพการบริหารงานภาครัฐที่โดดเด่น มีหน่วยงานผ่านเข้ารอบรวมทั้งสิ้น 12 แห่ง แบ่งตามประเภทรางวัลดังนี้:
ไฮไลต์สำคัญ:
- ประเภทดีเลิศ: เทศบาลตำบลเวียงเทิง (อ.เทิง) สร้างชื่อติด 1 ใน 15 แห่งระดับประเทศ
- ประเภทโดดเด่น: เทศบาลตำบลแม่อ้อ (อ.พาน) ผ่านเข้ารอบในกลุ่ม อปท. ขนาดใหญ่
- ประเภททั่วไป: กวาดรางวัลรวม 10 แห่ง แบ่งเป็น เทศบาลตำบล 8 แห่ง (เช่น ทต.บ้านปล้อง, ทต.พญาเม็งราย, ทต.แม่ไร่, ทต.ยางฮอม, ทต.เวียงชัย, ทต.เวียงพางคำ, ทต.ป่างิ้ว และ ทต.สันทราย) และ องค์การบริหารส่วนตำบล 2 แห่ง (อบต.ต้า และ อบต.ท่าก๊อ)
ภาพเช่นนี้มีนัยสำคัญอย่างยิ่ง เพราะมันสะท้อนว่า “การบริหารจัดการที่ดี” ในจังหวัดเชียงรายไม่ได้เกิดขึ้นแบบโดดเดี่ยวหรือจำกัดอยู่ในองค์กรที่มีทรัพยากรมากที่สุดเท่านั้น หากมีการกระจายตัวของศักยภาพไปยังหลากหลายพื้นที่ ทั้งเขตการค้า เขตชุมชนเกษตร เขตภูเขา และพื้นที่ชายแดน นั่นทำให้ข่าวนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของการได้อันดับ แต่คือเรื่องของการมีฐานท้องถิ่นที่แข็งแรงพอสมควรในหลายอำเภอพร้อมกัน
อันดับ 4 ของประเทศ มีความหมายในเชิงเปรียบเทียบมากกว่าที่เห็น
ตามข้อมูลตรวจนับประกอบที่ผู้ใช้จัดเตรียม 5 จังหวัดที่มีจำนวน อปท. ผ่านรอบเอกสารมากที่สุด ได้แก่ เชียงใหม่ 23 แห่ง ลำพูน 20 แห่ง อุดรธานี 14 แห่ง เชียงราย 12 แห่ง และศรีสะเกษ 11 แห่ง การที่เชียงรายขึ้นมาอยู่ในอันดับ 4 ของประเทศจึงไม่ใช่การติดอันดับแบบเฉียด ๆ หากอยู่ในกลุ่มนำอย่างชัดเจน และยังเป็นจังหวัดภาคเหนือที่เดินมาอยู่ในแถวหน้าเคียงข้างเชียงใหม่และลำพูน
มิติที่น่าสนใจคือ จังหวัดที่ติดอันดับสูงล้วนเป็นจังหวัดที่มีเครือข่ายท้องถิ่นค่อนข้างเข้มแข็งและมีการแข่งขันภายในพื้นที่สูงพอสมควร นั่นหมายความว่าเชียงรายไม่ได้ขึ้นมาอยู่ลำดับนี้เพราะโชคหรือเพราะจำนวนองค์กรเยอะเพียงอย่างเดียว แต่เพราะท้องถิ่นจำนวนหนึ่งในจังหวัดสามารถจัดการตนเองได้ดีพอจะยืนในเวทีเดียวกับจังหวัดใหญ่และจังหวัดที่มีประสบการณ์ด้านการบริหารท้องถิ่นเข้มข้นมาอย่างต่อเนื่อง
เทศบาลตำบลเวียงเทิงคือไฮไลต์สำคัญ เพราะขึ้นไปอยู่ในกลุ่มดีเลิศ
ในบรรดา 12 แห่งของเชียงราย ชื่อที่โดดเด่นที่สุดในเชิงสัญลักษณ์คือ “เทศบาลตำบลเวียงเทิง” เพราะเป็นองค์กรเดียวของจังหวัดที่ปรากฏอยู่ในประเภทดีเลิศ 15 แห่ง ซึ่งถือเป็นกลุ่มบนสุดของการผ่านรอบเอกสารจากทั่วประเทศ
แม้เอกสารประกาศรายชื่อจะยังไม่แจกแจงเหตุผลเชิงรายละเอียดว่าองค์กรใดเด่นด้านไหนเป็นพิเศษ แต่เพียงการได้อยู่ในบัญชีกลุ่มดีเลิศก็เพียงพอจะสะท้อนว่าเทศบาลตำบลเวียงเทิงสามารถยกระดับการบริหารจัดการของตนจนถูกจัดวางไว้ในระดับสูงสุดของรอบนี้ได้แล้ว สำหรับจังหวัดเชียงราย ชื่อนี้จึงเป็นทั้งความภาคภูมิใจของพื้นที่เทิง และเป็นตัวอย่างให้เห็นว่าท้องถิ่นขนาดไม่ใหญ่มากก็สามารถขยับขึ้นไปอยู่ในระดับแนวหน้าของประเทศได้ หากมีระบบงานที่ชัด มีเอกสารรองรับ และมีทิศทางบริหารที่สม่ำเสมอ
เทศบาลตำบลแม่อ้อคืออีกภาพแทนของท้องถิ่นเชียงรายที่ขยับขึ้นในหมวดโดดเด่น
อีกหนึ่งชื่อที่ควรได้รับการพูดถึงอย่างชัดเจนคือ “เทศบาลตำบลแม่อ้อ” อำเภอพาน ซึ่งผ่านรอบเอกสารในประเภทโดดเด่น กลุ่มเทศบาลตำบล 49 แห่งทั่วประเทศ จุดนี้มีความหมายเพราะแสดงว่าเชียงรายไม่ได้มีเพียงตัวแทนในยอดบนสุดเท่านั้น แต่ยังมีองค์กรที่กำลังขยับขึ้นมาอยู่ในพื้นที่กลางบนของการประเมินอีกด้วย
เมื่อมองในเชิงโครงสร้าง ข่าวนี้จึงควรอ่านว่า เชียงรายมีทั้งองค์กร “หัวแถว” และองค์กร “ฐานกว้าง” อยู่พร้อมกัน กล่าวคือมีทั้งท้องถิ่นที่สามารถขึ้นไปอยู่ในระดับดีเลิศ และมีท้องถิ่นอีกหลายแห่งที่ผ่านเกณฑ์ระดับโดดเด่นและทั่วไปอย่างต่อเนื่อง นี่ต่างหากที่ทำให้จังหวัดมีความแข็งแรงในภาพรวม เพราะถ้ามีเพียงองค์กรเด่นไม่กี่แห่ง แต่ฐานท้องถิ่นส่วนใหญ่ไม่ขยับตาม จังหวัดก็ยากจะยืนระยะในการแข่งขันเชิงคุณภาพได้ในระยะยาว
ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนว่าท้องถิ่นเชียงรายกำลังมี “ฐานบริหาร” ที่น่าสนใจ
สิ่งที่น่าคิดต่อจากผลการผ่านรอบเอกสารครั้งนี้คือ ท้องถิ่นเชียงรายกำลังสร้างฐานการบริหารจัดการแบบใดอยู่เบื้องหลัง เพราะการที่มีองค์กรผ่านพร้อมกันถึง 12 แห่ง ไม่ได้เกิดจากความสามารถรายคนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยทั้งผู้นำท้องถิ่น ทีมงาน ข้าราชการท้องถิ่น ระบบเอกสาร กลไกสภาท้องถิ่น และบางครั้งรวมถึงการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ด้วย
ในทางหนึ่ง ความสำเร็จนี้อาจสะท้อนว่าหลายท้องถิ่นในเชียงรายเริ่มให้ความสำคัญกับมาตรฐานการบริหารสมัยใหม่มากขึ้น ทั้งการวางแผน การบันทึกผลงาน การจัดเก็บข้อมูล และการเตรียมตัวเพื่อเข้าสู่เวทีประเมินระดับประเทศ แต่อีกทางหนึ่ง มันก็เป็นเครื่องเตือนด้วยว่า การผ่านรอบเอกสารเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ไม่ใช่บทสรุป เพราะสิ่งที่ประชาชนสนใจจริงในท้ายที่สุดยังคงเป็นคุณภาพชีวิต การบริการสาธารณะ และผลลัพธ์ที่จับต้องได้ในชีวิตประจำวัน
รางวัลด้านการบริหารจัดการจะมีความหมายจริง ก็ต่อเมื่อเชื่อมกลับไปสู่ประชาชน
ในภาษาของราชการ คำว่า “การบริหารจัดการที่ดี” มักเชื่อมโยงกับความโปร่งใส ประสิทธิภาพ ความคุ้มค่า และระบบตรวจสอบได้ แต่ในสายตาของประชาชนทั่วไป คำนี้จะมีความหมายจริงก็ต่อเมื่อแปลงออกมาเป็นสิ่งที่เขาสัมผัสได้ เช่น ถนนที่ซ่อมจริง น้ำประปาที่ใช้ได้ บริการสาธารณะเข้าถึงชุมชน งบประมาณตอบโจทย์ปัญหาพื้นที่ และการบริหารที่รับฟังคนในพื้นที่จริง
ด้วยเหตุนี้ ความสำเร็จของ อปท. เชียงรายในรอบเอกสารครั้งนี้จึงเป็นเหมือนเครดิตทางความเชื่อมั่นที่สำคัญ แต่ขณะเดียวกันก็ยกระดับความคาดหวังของสังคมขึ้นไปด้วย เพราะเมื่อท้องถิ่นได้รับการยอมรับในระดับเอกสารและระบบงานแล้ว ประชาชนย่อมคาดหวังว่าผลลัพธ์ปลายทางจะต้องดีขึ้นตามไปด้วย หากทำได้ ข่าวนี้จะเป็นข่าวบวกที่มีพลังต่อเนื่อง แต่ถ้าทำไม่ได้ ความสำเร็จเชิงรางวัลก็อาจถูกมองว่าอยู่ห่างจากชีวิตจริงของคนในพื้นที่เกินไป
เชียงรายกำลังมีต้นทุนเชิงภาพลักษณ์ใหม่ในสนามท้องถิ่น
หลายปีที่ผ่านมา ชื่อของเชียงรายมักถูกพูดถึงผ่านข่าวชายแดน การท่องเที่ยว วัฒนธรรม กาแฟ หรือปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่ผลการผ่านรอบเอกสารของ อปท. ครั้งนี้กำลังเพิ่มอีกมิติหนึ่งให้จังหวัด นั่นคือภาพของจังหวัดที่มีเครือข่ายท้องถิ่นเข้มแข็งพอสมควร และมีองค์กรจำนวนไม่น้อยที่พร้อมเดินเข้าสู่เวทีประเมินระดับประเทศ
ภาพลักษณ์เช่นนี้มีผลต่ออนาคตในหลายด้าน เพราะในยุคที่การพัฒนาไม่ได้ขับเคลื่อนจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว ท้องถิ่นที่มีความพร้อมย่อมมีโอกาสดึงงบประมาณ ความร่วมมือ โครงการ และความเชื่อมั่นจากภายนอกได้มากขึ้น และหากเชียงรายใช้จังหวะนี้ต่อยอดผ่านการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่าง อปท. ในจังหวัดเดียวกัน ก็อาจยกระดับมาตรฐานทั้งจังหวัดให้สูงขึ้นอีกได้ ไม่ใช่เพียงเฉพาะ 12 แห่งที่ผ่านรอบนี้เท่านั้น
จุดต่อไปไม่ใช่แค่การลุ้นผลรอบถัดไป แต่คือการทำให้ความสำเร็จกระจายถึงทุกพื้นที่
ข่าววันนี้อาจเริ่มจากการประกาศรายชื่อผู้ผ่านรอบเอกสาร แต่คำถามที่สำคัญกว่าคือ จังหวัดเชียงรายจะใช้ผลลัพธ์นี้อย่างไรต่อไป หากมองในเชิงยุทธศาสตร์ จังหวัดอาจใช้ข้อมูลนี้เพื่อสร้างต้นแบบท้องถิ่นที่บริหารจัดการดีในแต่ละกลุ่มพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ชายแดน พื้นที่เกษตร พื้นที่เมือง หรือพื้นที่ภูเขา จากนั้นถอดบทเรียนส่งต่อให้องค์กรอื่นที่ยังไม่ผ่านรอบในปีนี้ได้เรียนรู้ร่วมกัน
เพราะในท้ายที่สุด เป้าหมายของการกระจายอำนาจและการยกระดับ อปท. ไม่ควรจบแค่การมีองค์กรเด่นจำนวนหนึ่ง แต่ควรไปให้ถึงจุดที่ “ทั้งจังหวัด” มีมาตรฐานการบริหารที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง และเมื่อประชาชนในทุกอำเภอสามารถรู้สึกได้ว่าท้องถิ่นของตนทำงานเป็นระบบ รับผิดชอบ และตอบโจทย์พื้นที่จริง ความหมายของรางวัลจึงจะสมบูรณ์ที่สุด
อันดับ 4 ของประเทศเป็นข่าวดี แต่คุณค่าที่แท้จริงอยู่ที่สิ่งที่เชียงรายจะทำต่อจากนี้
การที่จังหวัดเชียงรายมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นผ่านรอบเอกสารการประเมินรางวัลการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ 2569 รวม 12 แห่ง และขยับขึ้นมาอยู่ในอันดับ 4 ของประเทศ เป็นข่าวดีที่สะท้อนศักยภาพของท้องถิ่นเชียงรายอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อรายชื่อเหล่านี้กระจายอยู่ในหลายอำเภอและหลายประเภทขององค์กร แสดงให้เห็นว่าความพร้อมไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่ศูนย์กลางเท่านั้น
แต่ในอีกด้านหนึ่ง ข่าวนี้ก็เป็นจุดเริ่มต้นของความคาดหวังรอบใหม่ด้วย เพราะเมื่อเชียงรายพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าหลายท้องถิ่นในจังหวัดมีศักยภาพในการบริหารจัดการและการนำเสนอผลงานในเวทีระดับประเทศ คำถามต่อไปคือ ท้องถิ่นเหล่านี้จะเปลี่ยนความสำเร็จในเอกสารให้กลายเป็นความเปลี่ยนแปลงในชีวิตประชาชนได้มากเพียงใด หากทำได้จริง อันดับ 4 ของประเทศในวันนี้อาจเป็นเพียงก้าวแรกของเรื่องใหญ่กว่านั้น คือการทำให้เชียงรายเป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีฐานท้องถิ่นแข็งแรงที่สุดของไทยอย่างแท้จริง
เครดิตภาพและข้อมูลจาก :
- ข้อมูลรายชื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ผ่านรอบเอกสารการประเมินรางวัลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีการบริหารจัดการที่ดี ประจำปีงบประมาณ 2569
- เขียนโดย : กันณพงศ์ ก.บัวเกษร
- เรียบเรียงโดย : มนรัตน์ ก.บัวเกษร
MOST POPULAR
FOLLOW ME
NEWS UPDATE
