ยกระดับการสื่อสารภาครัฐเชียงราย สู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ เชื่อมโยงข้อมูลสำคัญจากระดับชาติสู่ระดับพื้นที่เพื่อสร้างการมีส่วนร่วม

เชียงราย, 28 กุมภาพันธ์ 2569 – ท่ามกลางความผันผวนของเศรษฐกิจฐานราก ภาระค่าครองชีพ และโจทย์ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมที่รุกคืบทุกปี จังหวัดเชียงรายกำลัง “ขยับหมาก” สำคัญในสมรภูมิที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า นั่นคือการสื่อสารภาครัฐให้ทันโลก ทันประชาชน และทันสถานการณ์ เพื่อให้ข้อมูลที่ถูกต้องเดินทางถึงบ้านเรือนอย่างมีความหมาย ไม่ใช่แค่ผ่านไปตามรอบข่าว

แกนกลางของการขับเคลื่อนครั้งนี้อยู่ที่การประชุมคณะอนุกรรมการประชาสัมพันธ์แห่งชาติระดับจังหวัดของเชียงราย ครั้งที่ 1 ประจำปีงบประมาณ 2569 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 09.30 น. ณ ห้องพวงแสด ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย โดยสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงรายเป็นเจ้าภาพ และนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย มอบหมายให้นายรุจติศักดิ์ รังสี รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานการประชุม ร่วมด้วยนายอธิชัย ต้นกันยา ประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย คณะอนุกรรมการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง

ภาพรวมยุทธศาสตร์สื่อสารจังหวัด เชื่อมยุทธศาสตร์ชาติ สู่เรื่องใกล้ตัวประชาชน

สาระสำคัญที่ที่ประชุมหยิบขึ้นมาวางเป็น “กรอบสื่อสาร” คือการทำให้ประเด็นระดับประเทศลงสู่ระดับจังหวัดอย่างเป็นระบบ ครอบคลุม 5 มิติสำคัญ รวม 17 เรื่องหลัก และ 34 เรื่องย่อย เพื่อให้ทุกหน่วยงานสื่อสารไปในทิศทางเดียวกัน ลดความซ้ำซ้อน ลดความสับสน และเพิ่มประสิทธิภาพการเข้าถึงข้อมูลของประชาชน

กรอบ 5 มิติดังกล่าวประกอบด้วย

1. มิติที่หนึ่ง เศรษฐกิจ มุ่งกระตุ้นการใช้จ่าย ลดค่าครองชีพ ส่งเสริมการท่องเที่ยว และสนับสนุนผู้ประกอบการเอสเอ็มอี
2. มิติที่สอง สังคมและวัฒนธรรม เน้นสวัสดิการสังคม ระบบสาธารณสุข และความเท่าเทียม
3. มิติที่สาม ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เน้นการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ การแก้ปัญหาฝุ่นพีเอ็มสองจุดห้า และการรับมือภัยพิบัติ
4. มิติที่สี่ ความมั่นคงและการเมืองการปกครอง ผลักดันการป้องกันยาเสพติด ปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี และต่อต้านคอร์รัปชัน
5. มิติที่ห้า การบริหารภาครัฐ มุ่งพัฒนารัฐบาลดิจิทัลเพื่อยกระดับบริการประชาชน

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังหยิบประเด็นสื่อสารด้านต่างประเทศ 4 เรื่องสำคัญ ครอบคลุมเสถียรภาพและความมั่นคง เทคโนโลยีและนวัตกรรม ทุนทางศิลปวัฒนธรรม และสิทธิความเท่าเทียม เพื่อให้การสื่อสารจังหวัดเชื่อมโยงภาพใหญ่ในเวทีระหว่างประเทศมากขึ้น

จากกรอบสื่อสารสู่แผนปฏิบัติการ ย้ำโจทย์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและช่องว่างการรับรู้

อีกหนึ่งหัวใจของการประชุมคือการพิจารณาร่างแผนปฏิบัติการประชาสัมพันธ์แห่งชาติระดับจังหวัด ประจำปีงบประมาณ 2569 พร้อมทั้งการวิเคราะห์กลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และปัญหาการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน โดยที่ประชุมมีมติเห็นชอบในหลักการ และเสนอให้ “เพิ่มแผนสื่อสารด้านการสร้างการรับรู้ภัยพิบัติในพื้นที่” เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องและเตรียมพร้อมได้ทันท่วงที

ข้อเสนอให้เติมมิติภัยพิบัติ ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ หากสะท้อนประสบการณ์จริงของภาคเหนือที่ต้องเผชิญทั้งไฟป่า หมอกควัน น้ำหลาก และความเสี่ยงจากสภาพอากาศสุดขั้ว การสื่อสารที่เร็วแต่ไม่ชัด อาจทำให้ความตื่นตระหนกวิ่งนำหน้าความจริง ขณะเดียวกันการสื่อสารที่ช้าเกินไปก็ทำให้ต้นทุนความเสียหายสูงขึ้น นี่คือ “ช่องว่าง” ที่การประชาสัมพันธ์ยุคใหม่ต้องแก้ให้ได้

เชียงรายเสนอทำโบรชัวร์มรดกธรรมชาติและวัฒนธรรม ย้ำภาพลักษณ์จังหวัดเชิงบวก

ที่ประชุมยังเสนอแนวคิดจัดทำโบรชัวร์ประชาสัมพันธ์มรดกทางธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรมของจังหวัด เพื่อสร้างการรับรู้ ความภาคภูมิใจ และส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีของเชียงรายสู่สาธารณชน

ในเชิงนัยยะ นี่ไม่ใช่แค่งานสื่อสิ่งพิมพ์ แต่เป็นการยกระดับ “ทุนทางวัฒนธรรม” ให้กลายเป็นภาษากลางที่สื่อสารได้ทั้งกับคนในพื้นที่ นักท่องเที่ยว และคนทำงานภาคบริการ การทำให้เรื่องดี ๆ ของเชียงรายเล่าได้ง่าย ชัด และน่าเชื่อถือ คืออีกหนึ่งกลไกที่ช่วยพยุงเศรษฐกิจชุมชนได้ในระยะยาว

เมื่อสื่อสารจังหวัดต้องเดินคู่การสื่อสารประเทศ นโยบายสุขภาพดิจิทัลกลายเป็นโจทย์ร่วม

ท่ามกลางการวางกรอบสื่อสารระดับจังหวัด กระแสข่าวระดับประเทศในช่วงเวลาใกล้กันสะท้อนว่า “สุขภาพ” กำลังกลายเป็นวาระสื่อสารหลักที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะนโยบายด้านบริการสุขภาพและดิจิทัล ซึ่งถูกหยิบยกขึ้นมาอย่างชัดเจนในข่าวประชาสัมพันธ์ภาครัฐเรื่องการเดินหน้านโยบายฟอกไตฟรีทุกแห่ง และการพัฒนาระบบสุขภาพดิจิทัล

สาระที่ถูกสื่อสารในระดับประเทศระบุความคืบหน้าสำคัญ เช่น ระบบการแพทย์ทางไกลที่พร้อมให้บริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลครบ 10,910 แห่งทั่วประเทศ รวมถึงข้อมูลด้านโครงสร้างพื้นฐานการรักษามะเร็ง โดยประเทศไทยมีเครื่องฉายรังสี 138 เครื่อง และมีอัตราส่วนเครื่องต่อประชากรหนึ่งเครื่องต่อประชากร 471,068 คน พร้อมแผนเพิ่มเครื่องในช่วงปี 2570 ถึง 2573 อีก 21 เครื่อง และระยะยาวเพิ่มอีก 61 เครื่อง

ในมุมของเชียงราย นโยบายลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะภูมิประเทศที่มีพื้นที่ห่างไกลและชุมชนบนดอย ทำให้ความสามารถในการเข้าถึงบริการคือ “ตัวแปรสำคัญ” ของคุณภาพชีวิต การสื่อสารให้ประชาชนรู้สิทธิ รู้ช่องทาง และรู้วิธีใช้บริการ จึงมีผลจริงต่อชีวิตประจำวัน ไม่ต่างจากการสร้างถนนหรือเพิ่มรถพยาบาล

แกนสื่อสารสำคัญในปี 2569 ทำไมต้องเน้นข้อมูลที่ตรวจสอบได้และเข้าใจง่าย

ประเด็นที่หลายจังหวัดเผชิญเหมือนกันคือ ประชาชนมีทักษะรับข่าวสารสูงขึ้นและตั้งคำถามมากขึ้น การสื่อสารแบบบอกให้เชื่อจึงได้ผลน้อยลง ขณะที่การสื่อสารที่ยอมรับข้อจำกัด เปิดเผยข้อมูลที่มาที่ไป และอธิบายอย่างเป็นระบบ มักสร้างความไว้วางใจได้มากกว่า

กรอบ 5 มิติของเชียงรายจึงถูกมองได้ว่าเป็น “แผนที่” ที่จะช่วยให้หน่วยงานต่าง ๆ ไม่หลงทางในการสื่อสาร และช่วยให้ประชาชนเห็นภาพรวมว่าเรื่องเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความมั่นคง และบริการรัฐ เชื่อมถึงกันอย่างไรในชีวิตจริง

โจทย์ใหญ่ที่ซ่อนอยู่หลังข่าว เด็กเกิดลดต่ำและสังคมสูงวัยเร่งให้รัฐต้องสื่อสารแบบใหม่

อีกด้านหนึ่งที่ทำให้การสื่อสารรัฐต้องยกระดับ คือโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนเร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ข้อมูลด้านสาธารณสุขที่ถูกเผยแพร่ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 สะท้อนว่าในปี 2568 ประเทศไทยมีเด็กเกิดใหม่ราว 4.1 แสนคน ต่ำสุดในรอบเกือบ 75 ปี

เมื่อเด็กเกิดน้อยลง วัยแรงงานหดตัว ขณะที่ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ความต้องการบริการสุขภาพและสวัสดิการจะยิ่งสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว นั่นทำให้ “การสื่อสารบริการ” มีความสำคัญพอ ๆ กับ “การมีบริการ” เพราะต่อให้รัฐมีนโยบายดีเพียงใด หากประชาชนไม่รู้ ไม่เข้าใจ หรือเข้าถึงไม่ได้ ผลลัพธ์ก็ไม่เกิด

บทบาทคณะอนุกรรมการประชาสัมพันธ์ระดับจังหวัด กลไกเชื่อมจากนโยบายสู่การปฏิบัติ

การประชุมคณะอนุกรรมการฯ จึงมีน้ำหนักในฐานะกลไกบูรณาการ ไม่ใช่เวทีแลกข่าว แต่คือการจัดระบบให้หน่วยงานในจังหวัดเดินไปด้วยกัน ตั้งแต่การคัดเลือกประเด็น วิธีเล่า วิธีเผยแพร่ ไปจนถึงการวัดผลว่าประชาชน “รับรู้และทำได้จริง” หรือไม่

ในทางปฏิบัติ ความท้าทายของเชียงรายคือการสื่อสารกับประชาชนหลายกลุ่มในพื้นที่เดียว ทั้งคนเมือง ชุมชนชนบท ชุมชนชาติพันธุ์ ผู้สูงอายุ แรงงานภาคเกษตร และผู้ประกอบการท่องเที่ยว การทำให้สารเดียวกัน “เข้าใจได้หลายแบบ” คือโจทย์เชิงยุทธศาสตร์ที่ต้องใช้ทั้งความรู้ การออกแบบสื่อ และความร่วมมือกับเครือข่ายในพื้นที่

เศรษฐกิจ ท่องเที่ยว และเอสเอ็มอี เมื่อข้อมูลคือเครื่องมือประคองรายได้

ในมิติเศรษฐกิจ การสื่อสารเรื่องลดค่าครองชีพ การส่งเสริมการท่องเที่ยว และการสนับสนุนเอสเอ็มอี มีผลต่อการตัดสินใจของประชาชนและผู้ประกอบการโดยตรง ตั้งแต่การเลือกเดินทาง การจับจ่าย ไปจนถึงการเข้าถึงมาตรการช่วยเหลือของรัฐ

หากสื่อสารชัด ประชาชนจะรู้ว่าต้องไปติดต่อที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และอยู่ในเงื่อนไขแบบใด ลดการเสียเวลาเดินเรื่อง ลดต้นทุนที่มองไม่เห็น และลดความรู้สึกว่าเข้าถึงรัฐยาก ซึ่งทั้งหมดคือ “คุณภาพชีวิต” ในอีกความหมายหนึ่ง

สิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติ เพิ่มหัวข้อสื่อสารให้ทันเหตุการณ์ ลดความเสี่ยงก่อนความเสียหาย

มติให้เพิ่มแผนสื่อสารด้านการรับรู้ภัยพิบัติ สะท้อนบทเรียนของพื้นที่ที่ต้องรับมือเหตุฉุกเฉินซ้ำ ๆ การสื่อสารที่ดีควรทำให้ประชาชนรู้ล่วงหน้าว่าเกิดอะไรขึ้นได้บ้าง ต้องเตรียมอะไร และเมื่อเกิดเหตุจริงต้องเชื่อข้อมูลจากช่องทางใด

การสื่อสารเชิงป้องกันมักไม่หวือหวา แต่ช่วยลดความสูญเสียได้มากที่สุด และยังลดภาระงานของหน่วยกู้ภัยและบุคลากรภาครัฐในช่วงวิกฤต

รัฐบาลดิจิทัลจากคำสู่การใช้งานจริง เมื่อประชาชนต้องรู้วิธีใช้ ไม่ใช่แค่รู้ว่ามี

ในมิติการบริหารภาครัฐ การขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัลจะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อประชาชนใช้เป็น ใช้ได้ และใช้แล้วดีขึ้นจริง นโยบายด้านสุขภาพดิจิทัลที่ถูกสื่อสารในระดับประเทศจึงเป็นตัวอย่างชัดว่า “ระบบพร้อม” ยังไม่พอ ต้องมีการสื่อสารให้ประชาชนเข้าถึง โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุและพื้นที่ห่างไกลที่อาจมีข้อจำกัดด้านอินเทอร์เน็ตและทักษะดิจิทัล

เชียงรายวางแผนสื่อสารใหม่เพื่อให้รัฐเข้าใกล้ประชาชนมากขึ้น

การประชุมเมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 ไม่ได้จบลงที่เอกสารแผน แต่เปิดภาพให้เห็นทิศทางว่าเชียงรายกำลังพยายามทำให้การสื่อสารภาครัฐ “เป็นบริการสาธารณะ” ที่จับต้องได้ ตั้งแต่เศรษฐกิจ สวัสดิการ สุขภาพ สิ่งแวดล้อม ความปลอดภัย ไปจนถึงภาพลักษณ์ของจังหวัด

ในปีที่โจทย์ประชากรสูงวัยชัดขึ้น เด็กเกิดลดต่ำ และความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมกดดันมากขึ้น การสื่อสารที่ถูกต้อง ทันเวลา และตรวจสอบได้ จะเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ประชาชนตัดสินใจได้ดีขึ้น ลดความสับสน ลดต้นทุนชีวิต และเพิ่มความเชื่อมั่นต่อการทำงานของภาครัฐในระดับพื้นที่