ไทย–ลาว เปิดยุทธศาสตร์แนวกันไฟ “3 เมืองคู่ขนาน” เชียงราย–บ่อแก้ว–ไซยะบูลี ผนึกกำลังรับมือ PM2.5 ข้ามพรมแดน สร้างความมั่นคงสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจชายแดนอย่างยั่งยืน

เชียงราย, 26 กุมภาพันธ์ 2569 – เมื่อฤดูแล้งเริ่มปกคลุมพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย ภาพของภูเขาที่เคยเขียวชอุ่มกลับถูกแทนที่ด้วยหมอกควันสีเทาที่ค่อย ๆ หนาขึ้นในบางช่วงเวลา ภายใต้ความงดงามของภูมิประเทศเชียงราย ความท้าทายที่ซ่อนอยู่คือภัยจากไฟป่าและฝุ่นละออง PM2.5 ซึ่งไม่ได้หยุดอยู่แค่ในขอบเขตประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่เคลื่อนตัวไปตามกระแสลมและภูมิประเทศอย่างไร้พรมแดน

ในบริบทเช่นนี้ ความร่วมมือระหว่างประเทศจึงไม่ใช่เพียงเรื่องการทูต แต่กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการปกป้องชีวิต สุขภาพ และเศรษฐกิจของประชาชน

วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 ณ พื้นที่จังหวัดเชียงราย ได้เกิดภาพที่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากการหารือสู่การลงมือทำจริง เมื่อ นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ร่วมกับ นายพุดทะจอน ปิ่นทิบ หัวหน้าห้องว่าการแขวงไซยะบูลี และ นายสมนึก อินทะพม รองหัวหน้าห้องว่าการแขวงบ่อแก้ว สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ร่วมเป็นประธานเปิดกิจกรรม Kick off การจัดทำแนวกันไฟ ภายใต้แนวคิด “3 เมืองคู่ขนานสัมพันธ์ไทย–ลาว”

กิจกรรมดังกล่าวไม่ใช่เพียงพิธีเชิงสัญลักษณ์ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิบัติการร่วมกันเพื่อป้องกันไฟป่าและลดหมอกควันข้ามพรมแดน ซึ่งเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนทั้งสองประเทศมาอย่างยาวนาน

ความร่วมมือระดับพื้นที่ กลไกสำคัญในการแก้ปัญหาที่ไม่มีพรมแดน

การเปิดกิจกรรมในครั้งนี้มีตัวแทนจากหลายภาคส่วนเข้าร่วม ทั้งหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เครือข่ายภาคประชาชน และนักวิชาการ โดยมี ดร.จีรนุช ศักดิ์คำดวง หัวหน้าโครงการกลไกความร่วมมือขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการร่วมยุทธศาสตร์ฟ้าใส หรือ CLEAR Sky Strategy จากสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย เข้าร่วมสนับสนุนด้านวิชาการ

ยุทธศาสตร์ฟ้าใสเป็นกลไกสำคัญที่มุ่งเน้นการลดมลพิษทางอากาศผ่านความร่วมมือเชิงระบบ โดยเน้นการทำงานร่วมกันระหว่างประเทศในระดับพื้นที่ ซึ่งถือเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพมากกว่าการแก้ไขปัญหาแบบแยกส่วน

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายกล่าวในโอกาสนี้ว่า ความร่วมมือระดับพื้นที่กับแขวงเพื่อนบ้านเป็นกลไกสำคัญในการแก้ไขปัญหาหมอกควันอย่างยั่งยืน และการ Kick off ครั้งนี้สะท้อนถึงพลังของการทำงานแบบบูรณาการ ที่ช่วยลดผลกระทบต่อสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจของประชาชนทั้งสองประเทศ

คำกล่าวดังกล่าวสะท้อนความเข้าใจว่าปัญหา PM2.5 ไม่สามารถแก้ไขได้โดยประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือข้ามพรมแดนอย่างแท้จริง

แนวกันไฟ เครื่องมือสำคัญในการหยุดการลุกลามของไฟป่า

หนึ่งในมาตรการสำคัญของความร่วมมือครั้งนี้คือการจัดทำแนวกันไฟในพื้นที่เสี่ยง ซึ่งเป็นวิธีการที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลในการป้องกันไฟป่าลุกลาม

แนวกันไฟเป็นพื้นที่ที่ถูกจัดการให้ปราศจากเชื้อเพลิง เช่น หญ้า ใบไม้ หรือเศษไม้ ซึ่งช่วยหยุดหรือชะลอการลุกลามของไฟป่า เมื่อเกิดไฟไหม้ แนวกันไฟจะทำหน้าที่เป็นเส้นแบ่งที่ช่วยจำกัดพื้นที่การเผาไหม้

นอกจากการจัดทำแนวกันไฟแล้ว ความร่วมมือครั้งนี้ยังครอบคลุมถึงมาตรการสำคัญอื่น ๆ ได้แก่

การแลกเปลี่ยนข้อมูลจุดความร้อนระหว่างหน่วยงานของทั้งสองประเทศ เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อไฟป่าได้อย่างรวดเร็ว

การรณรงค์ลดการเผาในที่โล่ง โดยเฉพาะในภาคการเกษตร ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของหมอกควัน

การสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังไฟป่าที่รวมหน่วยงานรัฐและประชาชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันและควบคุมไฟป่า

มาตรการเหล่านี้สะท้อนถึงแนวทางที่ครอบคลุมทั้งการป้องกัน การเฝ้าระวัง และการตอบสนองต่อเหตุการณ์

ภาคประชาชนร่วมขับเคลื่อน สะท้อนการแก้ปัญหาที่เริ่มจากฐานราก

นอกจากความร่วมมือระดับรัฐบาลและหน่วยงานรัฐแล้ว กิจกรรมภาคประชาชนยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างความตระหนักและการมีส่วนร่วม

หนึ่งในกิจกรรมที่จัดขึ้นคือ “วิ่ง 4 ภู ดูดาว 2 แผ่นดิน แนวกันไฟสัมพันธ์ไทย–ลาว” ณ พื้นที่อุทยานแห่งชาติภูชี้ฟ้า อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ซึ่งมีนายเอนก ปันทะยม นายอำเภอเทิง และผู้แทนจากหลายหน่วยงานเข้าร่วม

กิจกรรมดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนทั้งสองประเทศ และส่งเสริมการเรียนรู้เกี่ยวกับการป้องกันไฟป่าและหมอกควัน

การมีส่วนร่วมของประชาชนถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะไฟป่าจำนวนมากเกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมจึงเป็นหัวใจของการแก้ไขปัญหาในระยะยาว

PM2.5 ภัยเงียบที่ส่งผลต่อสุขภาพและเศรษฐกิจ

ฝุ่นละออง PM2.5 เป็นอนุภาคขนาดเล็กที่สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจและกระแสเลือด ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น โรคระบบทางเดินหายใจ โรคหัวใจ และโรคหลอดเลือด

องค์การอนามัยโลกเคยระบุว่าการสัมผัส PM2.5 ในระยะยาวเพิ่มความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร และเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพที่สำคัญในหลายประเทศ

ในด้านเศรษฐกิจ หมอกควันส่งผลกระทบต่อการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นรายได้สำคัญของจังหวัดเชียงราย โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนที่มีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ

ความร่วมมือไทย–ลาวในครั้งนี้จึงไม่เพียงช่วยปกป้องสุขภาพของประชาชน แต่ยังช่วยปกป้องเศรษฐกิจในระดับพื้นที่

เชียงรายกับบทบาทต้นแบบความร่วมมือสิ่งแวดล้อมระดับภูมิภาค

การดำเนินงานภายใต้แนวคิด “3 เมืองคู่ขนาน” แสดงให้เห็นว่าความร่วมมือระดับพื้นที่สามารถเป็นต้นแบบของการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในระดับภูมิภาค

ความสำเร็จของความร่วมมือนี้จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน และอาจนำไปสู่การขยายความร่วมมือไปยังพื้นที่อื่นในอนาคต

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายกล่าวว่า ความร่วมมือครั้งนี้ไม่ใช่เพียงโครงการระยะสั้น แต่เป็นการวางรากฐานสำหรับการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

คำกล่าวนี้สะท้อนถึงวิสัยทัศน์ที่มองไปไกลกว่าการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า และมุ่งสร้างระบบที่สามารถรับมือกับความท้าทายในอนาคต

สรุปสถานการณ์และความหมายต่ออนาคต

การ Kick off แนวกันไฟ “3 เมืองคู่ขนานสัมพันธ์ไทย–ลาว” เป็นก้าวสำคัญในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันข้ามพรมแดน

ความร่วมมือครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของหลายภาคส่วน ทั้งรัฐบาล หน่วยงานท้องถิ่น นักวิชาการ และประชาชน

ในขณะที่ภัยจาก PM2.5 ยังคงเป็นความท้าทาย ความร่วมมือเช่นนี้เป็นสัญญาณว่าประเทศในภูมิภาคกำลังเดินไปในทิศทางที่ถูกต้อง

การปกป้องสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เพียงการปกป้องธรรมชาติ แต่คือการปกป้องชีวิต สุขภาพ และอนาคตของประชาชน