Categories
AROUND CHIANG RAI TRAVEL

เชียงรายยืนหนึ่ง Top 5 จุดหมายไทย! ขับเคลื่อนด้วยกระแส “Soft Power Travel” ท่ามกลางศึก Tourism War ภูมิภาค

เชียงรายยืนหนึ่งใน Top 5 จุดหมายท่องเที่ยวไทย ขับเคลื่อนด้วยกระแส “Soft Power Travel” ท่ามกลางศึก Tourism War

เชียงราย, 11 ธันวาคม 2568 – ท่ามกลางสมรภูมิการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวที่ทวีความรุนแรงในภูมิภาคเอเชีย จังหวัดเชียงรายกลับสามารถยืนหยัดรักษาตำแหน่งเป็นหนึ่งใน 5 จุดหมายปลายทางยอดนิยมสูงสุดของนักท่องเที่ยวชาวไทย โดยเฉพาะในช่วงไฮซีซันปลายปี (ธันวาคม 2568 – มกราคม 2569) ตามข้อมูลล่าสุดจาก Traveloka แพลตฟอร์มด้านการท่องเที่ยวชั้นนำในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ความสำเร็จครั้งนี้ไม่ใช่เพียงตัวเลขทางสถิติ แต่สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในพฤติกรรมนักท่องเที่ยวไทย ที่กำลังมองหา “ทริปที่มีความหมาย” มากกว่าการท่องเที่ยวเพื่อถ่ายรูปเช็กอิน ภายใต้กระแสใหม่ที่เรียกว่า “Soft Power Travel” ซึ่งเน้นการสร้างประสบการณ์เชิงลึก การเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมท้องถิ่น และการสนับสนุนเศรษฐกิจฐานราก

กระแส “Soft Power Travel” ปรับโฉมวงการท่องเที่ยวไทย

นายชาลส์ หว่อง รองประธานฝ่ายพาณิชย์ของ Traveloka กล่าวว่า “ช่วงท้ายปีเป็นช่วงที่นักเดินทางมองหาการค้นพบและการเชื่อมโยง ไม่ใช่แค่การไปเที่ยว แต่เป็นการสร้างประสบการณ์ที่มีคุณค่าและความหมายในชีวิต” เขาชี้ให้เห็นว่าเทรนด์ Soft Power Travel ที่กำลังครองใจนักเดินทางชาวไทยในขณะนี้ มีรากฐานมาจากความภาคภูมิใจในศิลปวัฒนธรรม อาหารไทย การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ และเสน่ห์ท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์

ข้อมูลจาก Traveloka ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงพฤศจิกายน 2568 เผยให้เห็นภาพชัดเจนของความต้องการเดินทางที่เติบโตสูง โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดยาวและเทศกาลปลายปี การวิเคราะห์พบว่าจุดหมายปลายทางในประเทศที่ได้รับความนิยมสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ กรุงเทพฯ, เชียงใหม่, ภูเก็ต, อุดรธานี และเชียงราย ตามลำดับ ซึ่งสะท้อนความนิยมที่หลากหลายทั้งทริปเมืองใหญ่ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และการพักผ่อนริมทะเล

สิ่งที่น่าสนใจคือ เชียงรายซึ่งเป็นจังหวัดชายแดนทางตอนเหนือ สามารถแข่งขันได้อย่างเท่าเทียมกับจุดหมายหลักอย่างภูเก็ตและเชียงใหม่ ด้วยจุดแข็งด้านวัฒนธรรม ธรรมชาติ และทำเลที่ตั้งบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ ซึ่งเป็นพื้นที่เชื่อมโยงสามประเทศ

โมเมนตัมที่ต่อเนื่อ จากไตรมาส 3 สู่ไฮซีซัน

แม้ช่วงไตรมาส 3 ปี 2568 (กรกฎาคม-กันยายน) จะเป็นช่วงโลว์ซีซันของการท่องเที่ยว แต่เชียงรายกลับสามารถสร้างผลงานได้อย่างน่าประทับใจ จากข้อมูลของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ณ วันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 พบว่าจังหวัดเชียงรายต้อนรับนักท่องเที่ยวทั้งสิ้น 1,195,635 คน สร้างรายได้จากการท่องเที่ยวรวม 9,763.48 ล้านบาท

เมื่อพิจารณาโครงสร้างนักท่องเที่ยว พบว่านักท่องเที่ยวชาวไทยมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่ง โดยมีจำนวน 1,043,190 คน หรือคิดเป็น 87.2% ของนักท่องเที่ยวทั้งหมด และสร้างรายได้ถึง 8,200.37 ล้านบาท หรือคิดเป็น 84% ของรายได้รวม ในขณะที่นักท่องเที่ยวต่างชาติมีจำนวน 152,445 คน หรือ 12.8% สร้างรายได้ 1,563.11 ล้านบาท หรือ 16% ของรายได้รวม

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงพลังของตลาดภายในประเทศที่เป็นฐานรายได้หลักของเชียงราย และเป็นเหตุผลสำคัญว่าทำไมการติดอันดับ Top 5 ของ Traveloka จึงมีนัยสำคัญ เพราะแสดงให้เห็นว่าโมเมนตัมของการท่องเที่ยวภายในประเทศยังคงแข็งแกร่งอย่างต่อเนื่องในช่วงไฮซีซัน หลังจากสร้างฐานที่มั่นคงในช่วงโลว์ซีซันมาแล้ว

เมื่อเปรียบเทียบกับภาพรวม 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน (เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน) ในช่วงเดียวกัน พบว่ามีนักท่องเที่ยวรวม 5,198,133 คน สร้างรายได้ 37,801.65 ล้านบาท หมายความว่าเชียงรายคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 23% ของจำนวนนักท่องเที่ยว และ 25.8% ของรายได้การท่องเที่ยวในภูมิภาคนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของเชียงรายในฐานะหนึ่งในเสาหลักของการท่องเที่ยวภาคเหนือ

ดอกเก็กฮวย ที่ดอยสะโง้ อ.เชียงแสน

กลยุทธ์ “UNSEEN THAI THAI” ต่อสู้สงครามการท่องเที่ยว

เบื้องหลังความสำเร็จของเชียงรายไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยบังเอิญ แต่เป็นผลมาจากการดำเนินยุทธศาสตร์เชิงรุกของจังหวัดในการค้นหาและพัฒนา “ทุนทางวัฒนธรรม” เพื่อสร้างความแตกต่างที่คู่แข่งไม่สามารถลอกเลียนได้ ท่ามกลางสมรภูมิการแข่งขัน Tourism War ที่รุนแรงในระดับภูมิภาค

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย (วธ.ชร.) ได้ลงพื้นที่และจัดประชุมคัดเลือก “UNSEEN THAI THAI” ครอบคลุมทั้ง 18 อำเภอของจังหวัด เพื่อค้นหาและพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ ภูมิปัญญา และวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ตัวอย่างที่โดดเด่น เช่น วิถีชีวิตบ้านห้วยน้ำกืน ข้าวแรมฟืน (อาหารพื้นบ้านที่มีเอกลักษณ์) และพิธีบวงสรวงเจ้าพ่อปลาบึก ซึ่งล้วนเป็นประสบการณ์ที่ไม่สามารถหาได้จากที่อื่น

การดำเนินงานนี้มีเป้าหมายชัดเจนในการสร้าง “ประสบการณ์เฉพาะตัว” ที่ไม่เพียงดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่ยังสร้างคุณค่าและมูลค่าในมิติเศรษฐกิจ สังคม และจิตใจได้อย่างยั่งยืน สอดคล้องกับเทรนด์ Soft Power Travel ที่นักท่องเที่ยวต้องการเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่นอย่างแท้จริง

นโยบายนี้ยังเชื่อมโยงกับมาตรการของรัฐบาลที่ใช้โครงการ “คนละครึ่ง พลัส” เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจฐานรากผ่านผู้ประกอบการ OTOP (ผลิตภัณฑ์ชุมชน) ทำให้รายได้จากการท่องเที่ยวไหลเวียนสู่ชุมชนและประชาชนในพื้นที่ได้อย่างทั่วถึง ไม่กระจุกตัวอยู่กับผู้ประกอบการรายใหญ่เพียงอย่างเดียว

การเน้นย้ำเรื่อง “ความคุ้มค่าที่วัดจากคุณภาพประสบการณ์” เป็นอีกหนึ่งกลยุทธ์สำคัญ เพราะเชียงรายไม่ได้แข่งขันด้วยราคาถูก แต่เสนอคุณค่าที่แท้จริงผ่านประสบการณ์ท้องถิ่นแบบเรียล (Authentic Local Experience) ซึ่งเป็นสิ่งที่นักท่องเที่ยวคุณภาพสูง (High-Value Tourists) โดยเฉพาะจากตลาด Long Haul (ระยะไกล) ให้ความสำคัญ

ท่องเที่ยวครอบครัว ตลาดเป้าหมายที่เติบโตแรง

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่หนุนความนิยมของเชียงรายคือการตอบโจทย์กลุ่มนักท่องเที่ยวครอบครัวและผู้เดินทางหลายเจเนอเรชัน ข้อมูลจาก Traveloka แสดงให้เห็นว่าความสนใจในแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมสำหรับครอบครัวเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เช่น อควาเรียม ธีมพาร์ก สวนน้ำ ศูนย์ความบันเทิงครอบครัว และตึกสูงชมวิว

เชียงรายมีจุดแข็งในการรองรับกลุ่มนี้ด้วยแหล่งท่องเที่ยวที่หลากหลาย ทั้งวัดที่มีสถาปัตยกรรมสวยงามอย่างวัดร่องขุ่น วัดร่องเสือเต้น ดอยที่มีธรรมชาติงดงาม และงานเทศกาลระดับโลกอย่างเทศกาลบอลลูนนานาชาติเชียงราย ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นกิจกรรมที่ครอบครัวสามารถร่วมสร้างความทรงจำไปด้วยกันได้

นายชาลส์ หว่อง กล่าวเสริมว่า “แนวโน้มนี้แสดงให้เห็นว่าผู้คนมองการท่องเที่ยวเป็นโอกาสในการสร้างสายสัมพันธ์ ไม่ใช่แค่การพักผ่อน” การที่เชียงรายสามารถตอบโจทย์ทั้งความต้องการทางวัฒนธรรม ธรรมชาติ และความเหมาะสมสำหรับทุกวัย จึงทำให้จังหวัดนี้กลายเป็นจุดหมายที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง

โครงสร้างพื้นฐาน รากฐานแห่งการเติบโต

การเติบโตของการท่องเที่ยวเชียงรายได้รับการสนับสนุนจากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ซึ่งช่วยอำนวยความสะดวกให้นักท่องเที่ยวสามารถเข้าถึงจังหวัดได้ง่ายขึ้น

ในด้านการคมนาคมทางอากาศ สายการบิน ไทยเวียตเจ็ท เตรียมเปิดเส้นทางบินตรง เชียงราย-ภูเก็ต ในเดือนมกราคม 2569 เพื่อตอบโจทย์ความต้องการเดินทาง “เที่ยวเหนือต่อใต้” ที่นักท่องเที่ยวไทยให้ความสนใจ เส้นทางนี้จะช่วยเชื่อมโยงสองจุดหมายยอดนิยม ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถวางแผนทริปแบบ Multi-Destination ได้สะดวกมากขึ้น โดยไม่ต้องเดินทางกลับกรุงเทพฯ เพื่อต่อเครื่อง

ในขณะเดียวกัน ด้านการคมนาคมทางบก EV Greenbus ได้เปิดให้บริการเส้นทาง เชียงใหม่-เชียงราย ด้วยรถโดยสารไฟฟ้า 100% เพื่อลดมลพิษฝุ่น PM 2.5 ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญของภาคเหนือในช่วงฤดูแล้ง และสนับสนุนการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน การลงทุนในระบบขนส่งสะอาดเช่นนี้ยังช่วยยกระดับภาพลักษณ์ของเชียงรายในฐานะจุดหมายที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Amazing Thailand Grand Tourism & Sports Year 2025 ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ที่เน้นการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

อย่างไรก็ตาม นักเดินทางยังต้องเตรียมพร้อมรับมือกับความผันผวนของราคาตั๋วเครื่องบินที่พุ่งสูงในช่วง Peak Season ซึ่งได้รับแรงกดดันจากกลไก Yield Management (การบริหารราคาตามอุปสงค์-อุปทาน) และความขาดแคลนของอุปทานเครื่องบิน ทั้งนี้ การจองล่วงหน้าและความยืดหยุ่นในการเดินทางยังคงเป็นกลยุทธ์สำคัญในการประหยัดค่าใช้จ่าย

เทศกาลสีสันแห่งดอยตุง ครั้งที่ 12 วันที่ 2 ธ.ค.68 – 25 ม.ค.69

ความท้าทายในสนามรบ Tourism War

แม้ตลาดภายในประเทศจะเติบโตแข็งแกร่ง แต่ภาพรวมการท่องเที่ยวไทยยังคงเผชิญความท้าทายที่สำคัญในตลาดนักท่องเที่ยวต่างชาติ ซึ่งสะท้อนถึงการแข่งขันที่รุนแรงในสมรภูมิ Tourism War ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ตามรายงานของททท. ช่วง 9 เดือนแรกของปี 2568 ประเทศไทยมีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติหดตัว -8% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยเฉพาะตลาดจีน ซึ่งเคยเป็นตลาดหลักที่สำคัญ กลับลดลงหนักถึง -35% สวนทางกับคู่แข่งอย่างเวียดนามที่สามารถเติบโตได้ +22% ในช่วงเวลาเดียวกัน สถานการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าไทยกำลัง “เสียจังหวะ” ในการแข่งขันดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยเฉพาะจากตลาดใกล้เคียง

อย่างไรก็ตาม มีแสงสว่างปรากฏในท้ายอุโมงค์ ททท. ชี้ให้เห็นว่าตลาดระยะไกลอย่างยุโรป อเมริกา และตะวันออกกลาง กำลังพลิกฟื้นในอัตราสูง และสร้างรายได้ทำลายสถิติเดิมของปี 2562 (ก่อนโควิด-19) นักท่องเที่ยวจากตลาดเหล่านี้มักเป็นนักท่องเที่ยวคุณภาพสูงที่พักนาน จ่ายเงินมาก และให้ความสำคัญกับประสบการณ์ที่ลึกซึ้งและแท้จริง

นี่คือโอกาสสำคัญของเชียงราย การที่จังหวัดเร่งพัฒนาสินค้าและประสบการณ์ท่องเที่ยวผ่านโครงการ UNSEEN THAI THAI จะช่วยวางรากฐานเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว High-Value จากกลุ่ม Long Haul และตลาดใหม่ที่ให้ความสำคัญกับประสบการณ์ท้องถิ่นแบบเรียล (Authentic Experience) ซึ่งตรงกับจุดแข็งของเชียงรายที่มีวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตท้องถิ่นที่ยังคงอนุรักษ์ไว้ได้ดี

ในขณะเดียวกัน ข้อมูลจาก Traveloka ยังเผยว่าจุดหมายปลายทางต่างประเทศที่กำลังมาแรงในช่วงปลายปี ได้แก่ กรุงเทพฯ (จากมุมมองนักท่องเที่ยวต่างชาติ) โตเกียว เซี่ยงไฮ้ โอซาก้า และฮ่องกง ซึ่งบ่งชี้ว่าความมั่นใจในการเดินทางระหว่างประเทศของนักเดินทางไทยกลับมาฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่ง พร้อมทั้งการมองหาทริปต่างประเทศเพื่อสัมผัสบรรยากาศฤดูหนาว

ภาพรวมการท่องเที่ยวไทย ตลาดในประเทศเป็นเสาหลัก

ตามรายงานของททท. ในปี 2568 ประเทศไทยต้อนรับนักท่องเที่ยวต่างชาติแล้วกว่า 26 ล้านคน ขณะที่การท่องเที่ยวภายในประเทศก็ยังเติบโตต่อเนื่อง โดยคนไทยเดินทางรวมกว่า 150 ล้านทริป ทั้งในเมืองหลักและเมืองรอง ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นว่าตลาดภายในประเทศยังคงเป็นเสาหลักสำคัญของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทย โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดต่างประเทศยังฟื้นตัวไม่เต็มที่

การเติบโตของการเดินทางในช่วงเทศกาลปลายปีและเทรนด์ Soft Power Travel ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยกระตุ้นการหมุนเวียนของเศรษฐกิจฐานราก Traveloka ยังระบุว่าในช่วงเทศกาล นักท่องเที่ยวต่างให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวแบบ Immersion (การดื่มด่ำ) ที่ผสานวัฒนธรรมท้องถิ่น อาหาร เทศกาล รวมถึงกิจกรรมด้านสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (Wellness Tourism)

ชมงานศิลปะ & วาดรูปเล่นท่ามกลางธรรมชาติที่ ควายดินดาก อาร์ทเฮ้าส์ ร้านเปิดทุกวัน 10.00 -18.00 น. (หยุดทุกวันอังคาร)

กิจกรรมและเทศกาลเชียงราย ดึงดูดนักท่องเที่ยวตลอดทั้งปี

เชียงรายมีความพร้อมในการรองรับนักท่องเที่ยวด้วยปฏิทินกิจกรรมและเทศกาลที่หลากหลายตลอดทั้งปี ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 ถึงมกราคม 2569 เพียงอย่างเดียว มีกิจกรรมสำคัญมากมาย อาทิ งานศิลปะและการออกแบบที่เน้นความสร้างสรรค์ งานมหกรรมบอลลูนนานาชาติ การแข่งขันวิ่งมาราธอนและอัลตร้ามาราธอนในเส้นทางที่ทรงความงาม งานเทศกาลดนตรี การจัดแสดงแสงสีที่วัดและแลนด์มาร์กสำคัญ รวมถึงงานเคาท์ดาวน์ปีใหม่ที่หลายพื้นที่ในจังหวัด

กิจกรรมเหล่านี้ไม่เพียงดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่ยังช่วยกระจายรายได้สู่ชุมชนท้องถิ่นและสร้างการจ้างงาน โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย ร้านอาหาร ที่พัก และผู้ให้บริการด้านการท่องเที่ยว ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของนโยบาย Soft Power Travel ที่ต้องการให้ท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจฐานราก

มุมมองอนาคต จากความนิยมสู่รายได้ที่ยั่งยืน

การที่เชียงรายติดอันดับ Top 5 จุดหมายปลายทางที่ได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศ ไม่ใช่แค่ตัวเลขทางสถิติที่น่าภูมิใจ แต่สะท้อนถึงศักยภาพที่แท้จริงของจังหวัดในการเป็นผู้นำด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและประสบการณ์ ท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรงในภูมิภาค

ความท้าทายต่อไปคือการเปลี่ยนแรงดึงดูดและความนิยมที่มีอยู่ให้กลายเป็นรายได้ที่ยั่งยืนในระยะยาว โดยไม่สูญเสียเอกลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรมที่เป็นทุนเดิมอันมีค่า การเดินหน้าตามนโยบาย UNSEEN THAI THAI การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม และการสร้างความพร้อมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว จึงเป็นกุญแจสำคัญ

นอกจากนี้ การเตรียมพร้อมรองรับนักท่องเที่ยวคุณภาพสูงจากตลาดระยะไกลที่กำลังฟื้นตัว การพัฒนาบุคลากรด้านการท่องเที่ยวให้มีทักษะภาษาและความเข้าใจวัฒนธรรมต่างชาติ รวมถึงการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการบริการและการตลาด จะช่วยยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของเชียงรายในเวทีโลก

ความสำเร็จของเชียงรายในครั้งนี้จึงเป็นมากกว่าตัวเลข แต่เป็นเรื่องราวของการตอบโจทย์ความต้องการของนักท่องเที่ยวยุคใหม่ที่มองหา “ความหมาย” มากกว่า “ความสวยงาม” พวกเขาต้องการ “สัมผัสประสบการณ์” มากกว่า “เช็กอินถ่ายรูป” และต้องการ “เชื่อมโยงกับชุมชน” มากกว่า “แค่เดินผ่าน” ซึ่งเป็นสิ่งที่เชียงรายสามารถมอบให้ได้อย่างแท้จริง

สุดท้ายแล้ว การท่องเที่ยวที่ยั่งยืนไม่ใช่แค่การดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมาก แต่คือการสร้างคุณค่าที่แท้จริงทั้งแก่ผู้มาเยือนและชุมชนท้องถิ่น เชียงรายกำลังพิสูจน์ให้เห็นว่าเมื่อมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน ยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม และการดำเนินงานที่จริงจัง จังหวัดเล็กๆ บนดินแดนสามเหลี่ยมทองคำก็สามารถยืนหยัดและแข่งขันได้ในเวทีใหญ่ของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวไทย

อุทยานแห่งชาติภูชี้ฟ้า (เตรียมการ) อำเภอเทิง จ.เชียงราย
สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • เขียนโดย : กันณพงศ์ ก.บัวเกษร
  • เรียบเรียงโดย : มนรัตน์ ก.บัวเกษร
  • Traveloka
  • กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
  • สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย
  • การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)
  • ศูนย์วิจัยและพัฒนาการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (CMU)
  • สำนักงานการท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย
  • เชียงรายโฟกัส

 

 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI SOCIETY & POLITICS

ครูบา-จิตอาสาสานพลัง! มทบ.37 จัดกิจกรรม “วันดินโลก” วางโครงสร้างนิเวศดักตะกอนดิน สร้างความมั่นคงด้านน้ำ

วันดินโลก” ที่บ้านร่องเบ้อ มทบ.37 นำจิตอาสาสร้างฝาย Gabion ฟื้นป่าต้นน้ำ–รับมือไฟป่าเชียงราย

เชียงราย – วันที่ 10 ธันวาคม 2568 ศูนย์อำนวยการจิตอาสาพระราชทาน มณฑลทหารบกที่ 37 (ศอ.จอส.พระราชทาน มทบ.37) จัดกิจกรรมจิตอาสาพัฒนา “น้อมรำลึก เนื่องในวันพ่อแห่งชาติและวันดินโลก” ณ บ้านร่องเบ้อ ตำบลห้วยสัก อำเภอเมืองเชียงราย โดยมีเป้าหมายสำคัญในการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ฟื้นฟูระบบนิเวศ และสร้างแหล่งน้ำต้นทุนให้ชุมชน ผ่านการสร้างฝายชะลอน้ำแบบกล่องลวดตาข่าย Gabion ควบคู่กับการปลูกต้นไม้และปล่อยพันธุ์ปลาในแหล่งน้ำชุมชน

กิจกรรมครั้งนี้มี นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย/รองผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร จังหวัดเชียงราย (ฝ่ายพลเรือน) เป็นประธานในพิธี โดยมีผู้เข้าร่วมกว่า 400 คน ประกอบด้วยกำลังพลจิตอาสาพระราชทาน มทบ.37 หน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ เยาวชน และชุมชนในพื้นที่บ้านร่องเบ้อ สะท้อนรูปธรรมของการบูรณาการทุกภาคส่วนในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติร่วมกัน

วันดินโลก–จากพระราชดำริสู่การลงมือในป่าต้นน้ำเชียงราย

การจัดกิจกรรม “วันดินโลก” ในประเทศไทยมีความหมายลึกซึ้งเป็นพิเศษ เนื่องจากองค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) กำหนดให้วันที่ 5 ธันวาคมของทุกปีเป็น “World Soil Day” เพื่อรณรงค์ให้ทั่วโลกตระหนักถึงความสำคัญของดิน ต่อความมั่นคงทางอาหารและระบบนิเวศ โดยอ้างอิงพระราชดำริด้านการจัดการดินและน้ำของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ซึ่งทรงริเริ่มโครงการพระราชดำริต่าง ๆ ด้านอนุรักษ์ดินและน้ำอย่างต่อเนื่องยาวนาน

กิจกรรมที่บ้านร่องเบ้อในวันที่ 10 ธันวาคม 2568 จึงเป็นทั้งการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ และการต่อยอดหลักคิด “พัฒนาควบคู่อนุรักษ์” สู่การปฏิบัติในพื้นที่จริง โดยเลือกป่าต้นน้ำและลำห้วยของชุมชนเป็นสมรภูมิหลักในการทำงานเชิงจิตอาสา

พลังจิตอาสา 400 ชีวิต เครือข่ายที่เกินกว่า “งานวันเดียว”

หัวใจสำคัญของกิจกรรม คือ การรวมพลังภาคีเครือข่ายจากหลากหลายสาขา ทั้งด้านความมั่นคง หน่วยงานด้านสังคม เศรษฐกิจ และเยาวชนในพื้นที่

ผู้เข้าร่วมประกอบด้วย

  • กำลังพลจิตอาสาพระราชทานจากมณฑลทหารบกที่ 37
  • สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงราย (พม.จว.ช.ร.)
  • จิตอาสากองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดเชียงราย (กอ.รมน.จังหวัด ช.ร.)
  • สำนักงานประมงจังหวัดเชียงราย
  • คณะศูนย์ส่งเสริมความรับผิดชอบต่อสังคมของภาคธุรกิจจังหวัดเชียงราย (CSR เชียงราย)
  • ตัวแทนวิทยาลัยอาชีวศึกษา เยาวชนสภาลมหายใจจังหวัดเชียงราย และกลุ่มเยาวชนไทยหัวใจอาสา
  • ผู้นำท้องถิ่นและประชาชนจิตอาสาบ้านร่องเบ้อ

การมีส่วนร่วมที่หลากหลายเช่นนี้สะท้อนให้เห็นว่า การอนุรักษ์ป่าต้นน้ำและการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง หากแต่ต้องอาศัย “ทุนทางสังคม” ของชุมชนในวงกว้าง ทั้งในมิติความรู้ กำลังคน ทุน และเครือข่าย

นอกจากนี้ กิจกรรมยังได้รับเมตตาจาก “ครูบาศรีจอมหมอกฟ้างำเมือง” พระเกจิจากจังหวัดลำปาง เดินทางมาร่วมให้กำลังใจจิตอาสาและชาวบ้านที่ลงมือฟื้นฟูป่าต้นน้ำร่วมกันในพื้นที่บ้านร่องเบ้อ ช่วยเสริมมิติทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณให้กับการขับเคลื่อนงานอนุรักษ์ ซึ่งมักจะต้องใช้ความต่อเนื่องและความศรัทธาในระยะยาว

ฝาย Gabion วิศวกรรมเรียบง่ายที่เปลี่ยนภูเขาแห้งให้กลายเป็น “ป่าเปียก”

ภารกิจหลักของกิจกรรมครั้งนี้ คือ การสร้าง “ฝายชะลอน้ำแบบกล่องลวดตาข่าย Gabion” บริเวณลำห้วยในพื้นที่ป่าต้นน้ำของบ้านร่องเบ้อ

ฝาย Gabion เป็นโครงสร้างชะลอน้ำที่สร้างจากกล่องลวดตาข่ายบรรจุก้อนหิน มีข้อดีคือแข็งแรง ปรับตัวตามสภาพพื้นที่ได้ดี และปล่อยให้กระแสน้ำไหลผ่านได้ แต่ถูกชะลอความเร็วลง ทำให้ตะกอนดินหยาบตกค้างอยู่ด้านเหนือฝาย พร้อมทั้งกักเก็บความชุ่มชื้นให้พื้นที่โดยรอบ เมื่อเวลาผ่านไป ตะกอนที่สะสมจะกลายเป็นแหล่งดินอุดมสมบูรณ์ที่เอื้อต่อการเติบโตของพืชพรรณรอบลำห้วย

สำหรับบ้านร่องเบ้อ ฝาย Gabion ที่สร้างขึ้นถูกออกแบบให้ทำหน้าที่หลายประการพร้อมกัน ได้แก่

  1. ดักตะกอนป้องกันการพังทลายของดินในพื้นที่ลาดชัน
  2. เพิ่มความชุ่มชื้นให้กับพื้นที่ป่าต้นน้ำ สร้าง “ระบบนิเวศป่าเปียก” ที่ช่วยลดโอกาสเกิดไฟป่า
  3. เป็นแหล่งกักเก็บน้ำต้นทุนสำหรับระบบประปาภูเขาของชุมชน
  4. ทำหน้าที่เป็นแหล่งน้ำสำรองสำหรับทีมดับไฟป่าชุมชนในช่วงฤดูแล้ง

เมื่อผนวกรวมกับกิจกรรมปล่อยปลาลงสู่แหล่งน้ำและปลูกต้นไม้ลดภาวะโลกร้อน กิจกรรมในวันเดียวจึงไม่ได้สร้างเพียง “ฝายหนึ่งตัว” หากแต่เป็นการวางโครงสร้างพื้นฐานทางนิเวศและสังคมเพื่อการจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีส่วนร่วมในระยะยาว

เชียงราย–เมืองหน้าด่านปัญหาไฟป่าและหมอกควันภาคเหนือ

ทุกปีในช่วงฤดูแล้ง จังหวัดเชียงรายและจังหวัดในภาคเหนือเผชิญปัญหาไฟป่าและหมอกควัน PM2.5 อย่างต่อเนื่อง ทั้งจากจุดความร้อนในประเทศและหมอกควันข้ามแดน โดยข้อมูลจากหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมชี้ว่า จุดความร้อนจำนวนมากที่เกิดจากไฟป่ามีแนวโน้มสัมพันธ์กับระดับฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ โดยเฉพาะแนวชายแดนที่รับอิทธิพลจากกระแสลมพัดพาควันไฟจากประเทศเพื่อนบ้านเข้ามา

รายงานสถานการณ์ไฟป่าและฝุ่นละอองในจังหวัดเชียงรายในช่วงฤดูหมอกควันระบุว่า หลายวันค่าฝุ่น PM2.5 พุ่งสูงเกินค่ามาตรฐาน ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง

ในบริบทนี้ การสร้าง “ป่าเปียก” ด้วยฝายชะลอน้ำในพื้นที่ต้นน้ำ ไม่เพียงช่วยฟื้นฟูความชุ่มชื้นของผืนป่าและลดการแพร่กระจายของไฟป่า แต่ยังช่วยลดโอกาสที่ไฟจะลุกลามกลายเป็นจุดความร้อนขนาดใหญ่ ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อการเกิดหมอกควัน PM2.5 ในระดับภูมิภาค

กิจกรรมที่บ้านร่องเบ้อจึงสะท้อนให้เห็นแนวคิด “คิดระดับภูมิภาค–ลงมือระดับหมู่บ้าน” กล่าวคือ แม้ฝายหนึ่งตัวในลำห้วยเล็ก ๆ จะดูเป็นเรื่องเล็กในสายตาคนนอกพื้นที่ แต่เมื่อเชื่อมโยงกับระบบฝายชะลอน้ำจำนวนมากในลุ่มน้ำเดียวกัน ก็สามารถสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อระบบนิเวศและคุณภาพอากาศของทั้งจังหวัดได้

หนองหลวง–ร่องเบ้อ แหล่งน้ำชุมชนที่มากกว่า “สระน้ำสำหรับทำการเกษตร”

พื้นที่บ้านร่องเบ้อ–หนองหลวง ที่จัดกิจกรรมครั้งนี้ มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของประชาชนในหลายมิติ เป็นทั้งแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร แหล่งประมงพื้นบ้าน และพื้นที่สีเขียวที่ช่วยรองรับกิจกรรมนันทนาการของชุมชน

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2568 นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ได้เข้าร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในการกำจัดผักตบชวาและวัชพืชบริเวณหนองหลวงร่วมกับหลายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้แก่ อำเภอเมืองเชียงราย อำเภอเวียงชัย เทศบาลตำบลห้วยสัก เทศบาลตำบลสิริเวียงชัย เทศบาลตำบลเมืองชุม และเทศบาลตำบลดอยศิลา เพื่อฟื้นฟูคุณภาพแหล่งน้ำให้กลับมาใสสะอาดและใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มศักยภาพ

ปัจจุบัน หนองหลวงได้รับการปรับปรุงสภาพแวดล้อมจนกลับมามีคุณภาพน้ำที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน พร้อมรองรับการเป็นหนึ่งในโซนจัดกิจกรรม “มหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025” ในเขตอำเภอเวียงชัย กำหนดจัดระหว่างวันที่ 19 ธันวาคม 2568 ถึง 7 มกราคม 2569 ซึ่งจะดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศให้เข้ามาสัมผัสความงดงามของแหล่งน้ำและภูมิทัศน์ในพื้นที่

การสร้างฝาย Gabion ในลำห้วยต้นน้ำที่เกี่ยวเนื่องกับหนองหลวง จึงเป็นเหมือนการเสริม “หลังบ้านด้านนิเวศ” ให้มั่นคง เพื่อรองรับ “หน้าบ้านด้านการท่องเที่ยว” ที่กำลังได้รับการผลักดันอย่างจริงจังจากจังหวัดและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

จิตอาสาพระราชทาน กับสมการ “ความมั่นคง–สิ่งแวดล้อม–ชุมชนเข้มแข็ง”

การขับเคลื่อนกิจกรรมจิตอาสาโดยมณฑลทหารบกที่ 37 ในครั้งนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการระดมกำลังพลไปช่วยงานชุมชนระยะสั้น หากแต่สะท้อนบทบาทของกองทัพในมิติ “ความมั่นคงมนุษย์” ที่มุ่งเน้นการเสริมสร้างความปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติให้กับประชาชนในระยะยาว

ภายใต้กรอบแนวคิดจิตอาสาพระราชทาน กิจกรรมอนุรักษ์ป่าและการสร้างฝายชะลอน้ำจึงทำหน้าที่เป็น “สะพาน” เชื่อมความร่วมมือระหว่างหน่วยงานความมั่นคงกับเครือข่ายภาคประชาชน เยาวชน และภาคธุรกิจในพื้นที่ โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการป้องกันไฟป่า ลดหมอกควัน และสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้กับชุมชน

การบูรณาการดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางของหน่วยงานด้านทรัพยากรธรรมชาติของไทย ที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การวางแผน ออกแบบ ไปจนถึงการดูแลรักษาโครงสร้าง เช่น ฝายชะลอน้ำและแนวกันไฟ เพื่อให้ชุมชนรู้สึกเป็นเจ้าของและพร้อมดูแลต่อเนื่องในระยะยาว

จาก “วันเดียว” สู่ “แผนระยะยาว” ความท้าทายและข้อเสนอเชิงนโยบาย

แม้กิจกรรมในวันดินโลกที่บ้านร่องเบ้อจะประสบความสำเร็จในแง่การระดมพลังจิตอาสาและผลลัพธ์เชิงรูปธรรมในพื้นที่ แต่ความท้าทายสำคัญคือ การต่อยอดให้โครงการลักษณะนี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของ “แผนจัดการลุ่มน้ำและป่าต้นน้ำเชียงราย” ที่มีความชัดเจนและต่อเนื่อง

ประเด็นที่ควรพิจารณาในเชิงยุทธศาสตร์ ได้แก่

  1. การสำรวจศักยภาพลำห้วยและป่าต้นน้ำรอบบ้านร่องเบ้อ–หนองหลวง
    เพื่อต่อยอดการสร้างฝายชะลอน้ำและแนวป่าเปียกให้ครอบคลุมพื้นที่เสี่ยงต่อไฟป่า โดยอาศัยฐานข้อมูลจุดความร้อน (Hotspot) และข้อมูลไฟป่าที่หน่วยงานด้านภูมิสารสนเทศและสิ่งแวดล้อมรวบรวมไว้
  2. การเชื่อมโยงข้อมูลกิจกรรมจิตอาสากับฐานข้อมูลการจัดการไฟป่าและ PM2.5
    หากสามารถบันทึกตำแหน่งฝายชะลอน้ำ แนวกันไฟ และพื้นที่ปลูกป่าที่เกิดจากโครงการจิตอาสาเข้าสู่ระบบข้อมูลกลาง ก็จะช่วยให้จังหวัดเชียงรายสามารถประเมินผลเชิงนโยบายได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ว่าการลงทุนด้านจิตอาสาและโครงสร้างนิเวศมีส่วนช่วยลดความรุนแรงของไฟป่าและหมอกควันได้มากน้อยเพียงใด
  3. การเสริมบทบาทเยาวชนในฐานะ “ผู้พิทักษ์ต้นน้ำรุ่นใหม่”
    การมีส่วนร่วมของเยาวชนจากสภาลมหายใจและกลุ่มเยาวชนไทยหัวใจอาสาในกิจกรรมครั้งนี้ เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการสร้างผู้นำรุ่นใหม่ด้านสิ่งแวดล้อม หากได้รับการออกแบบโครงการต่อเนื่อง เช่น หลักสูตรเยาวชนเฝ้าระวังไฟป่า หรือโครงการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ฝายและลำห้วย ก็จะช่วยให้การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติกลายเป็นวาระของคนรุ่นใหม่อย่างแท้จริง
  4. การเชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025
    หนองหลวงในฐานะหนึ่งในโซนจัดกิจกรรมของงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025 มีศักยภาพสูงในการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่เล่าถึงความสำคัญของป่าต้นน้ำ ฝายชะลอน้ำ และตำนานท้องถิ่น หากสามารถออกแบบเส้นทางเรียนรู้ที่เชื่อมระหว่างจุดชมดอกไม้กับพื้นที่ป่าต้นน้ำบ้านร่องเบ้อ ก็จะช่วยให้ผู้มาเยือนเข้าใจว่า “ความสวยงามของดอกไม้ในงานมหกรรม” เชื่อมโยงกับ “ความชุ่มชื้นของป่าต้นน้ำ” อย่างไร

วันดินโลกที่บ้านร่องเบ้อ – เรื่องเล่าของดิน น้ำ ป่า และผู้คน

กิจกรรมจิตอาสาพัฒนาที่บ้านร่องเบ้อในโอกาสน้อมรำลึกวันพ่อแห่งชาติและวันดินโลก ไม่ได้เป็นเพียงภาพของผู้คนที่ช่วยกันแบกหิน ใส่กล่องลวดตาข่าย ปลูกต้นไม้ และปล่อยปลาเท่านั้น หากแต่เป็น “ฉากย่อย” ของเรื่องเล่าขนาดใหญ่เกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติของจังหวัดเชียงรายในศตวรรษที่ต้องเผชิญทั้งวิกฤตภูมิอากาศ ไฟป่า หมอกควัน และความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มสูงขึ้น

ฝาย Gabion หนึ่งตัวอาจไม่สามารถหยุดไฟป่าทั้งจังหวัด หรือทำให้ค่า PM2.5 ลดลงในทันที แต่เมื่อมองในมิติของระบบนิเวศและความร่วมมือของผู้คน การมีฝายจำนวนมากขึ้นในพื้นที่ต้นน้ำ การมีเยาวชนและชุมชนที่เข้าใจบทบาทของตนเอง การมีหน่วยงานรัฐ–ทหาร–เอกชน–ภาคศาสนาร่วมขับเคลื่อน ล้วนเป็นองค์ประกอบที่จำเป็นในการสร้าง “เมืองปลอดภัยด้านสิ่งแวดล้อม” อย่างยั่งยืน

ในมุมหนึ่ง วันดินโลกที่บ้านร่องเบ้อจึงเป็นการย้ำเตือนว่าดิน น้ำ ป่า และผู้คน ไม่ใช่เรื่องที่แยกขาดจากกัน การอนุรักษ์ป่าต้นน้ำไม่ใช่เพียงการปกป้องต้นไม้ แต่เป็นการปกป้องชีวิตของผู้คนทั้งในวันนี้และอนาคต

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย
  • องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO)
  • กรมชลประทาน
  • กรมควบคุมมลพิษ
  • สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI ECONOMY

เชียงรายต้องขยับ! เมื่อไทยครองใจเอเชีย-แปซิฟิก และคนไทยพร้อมเที่ยวญี่ปุ่น วางหมาก “หนองหลวง-ไม้ดอก” เป็นคำตอบ

เชียงรายต้องขยับอย่างไร เมื่อไทยครองใจนักท่องเที่ยวเอเชีย–แปซิฟิก และคนไทยพร้อมเที่ยวญี่ปุ่น – ถอดบทเรียนจาก SiteMinder สู่ยุทธศาสตร์ “หนองหลวง–ไม้ดอก–ตำนานท้องถิ่น–ดิจิทัลทัวริซึม”

เชียงราย, 10 ธันวาคม 2568 – รายงานวิจัยด้านการท่องเที่ยวล่าสุดจาก SiteMinder “Changing Traveller Report 2026” ซึ่งสำรวจนักเดินทางกว่า 12,000 คน ใน 14 ประเทศทั่วโลก สะท้อนภาพชัดเจนว่า “ประเทศไทย” ยังยืนหนึ่งในใจนักท่องเที่ยวเอเชีย–แปซิฟิก ขณะเดียวกัน “คนไทย” เองก็มีแรงเดินทางสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก และวางแผนไป “ญี่ปุ่น” มากที่สุดในปี 2569

ท่ามกลางคลื่นความต้องการเดินทางรูปแบบใหม่ เมืองรองอย่าง “เชียงราย” จึงไม่ได้ยืนอยู่นอกเวที หากแต่กำลังถูกผลักขึ้นสปอตไลต์ เมื่อมีทั้ง “ดีมานด์จากต่างประเทศ” ที่มองหาประสบการณ์เชิงวัฒนธรรม–ธรรมชาติ และ “ดีมานด์ในประเทศ” ที่นิยมเที่ยวเมืองรองใกล้บ้าน แต่ต้องการบริการที่เฉพาะตัว ทันสมัย และเชื่อมต่อดิจิทัลได้เต็มรูปแบบ

ในบริบทนี้ น่าจะต้องให้เป็นอีกหนึ่งโจรย์การขับเคลื่อนของท้องถิ่นภายใต้การนำของ นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย (นายก นก) ที่เร่ง “คืนน้ำใสให้หนองหลวง” อำเภอเวียงชัย และเตรียมพื้นที่จัด “มหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025” ณ สวนสาธารณะหนองหลวง ระหว่างวันที่ 19 ธันวาคม 2568 – 7 มกราคม 2569 จึงไม่ใช่แค่โครงการภูมิทัศน์ แต่คือการวางหมากยุทธศาสตร์เพื่อพาเชียงรายขึ้นไปยืนในกระดานท่องเที่ยวระดับภูมิภาคอย่างมีทิศทางชัดเจน

บทความนี้ชวนเจาะลึกว่า จากข้อมูลเชิงสถิติของ SiteMinder และทิศทางการพัฒนาหนองหลวง–มหกรรมไม้ดอก เชียงรายควร “ทำอะไรต่อ” เพื่อไม่ให้โอกาสกลายเป็นเพียงกระแสวูบเดียว แล้วหายไปพร้อมฤดูกาลท่องเที่ยว

ไทยครองใจเอเชีย–แปซิฟิก แต่เชียงรายต้องแปลง “ความนิยมประเทศ” เป็น “ดีมานด์เมืองรอง”

รายงาน Changing Traveller Report 2026 ระบุว่า ประเทศไทยติด 10 อันดับจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักเดินทางในหลายตลาดหลักของเอเชีย–แปซิฟิก อาทิ นักท่องเที่ยวสิงคโปร์จัดให้ไทยอยู่ใน 5 อันดับแรก ขณะที่อินเดีย อินโดนีเซีย จีน และออสเตรเลีย ต่างก็จัดให้ไทยอยู่ในลิสต์จุดหมายสำคัญในภูมิภาค

แม้ “กรุงเทพฯ” ยังครองสถานะเมืองหลักที่ดึงดูดนักเดินทางต่างชาติ แต่แนวโน้มระดับโลกชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า เมืองรองที่มีอัตลักษณ์ชัดเจนและรองรับการเดินทางเชื่อมต่อได้สะดวก กำลังกลายเป็นตัวเลือกสำคัญของนักท่องเที่ยวที่ต้องการ “ประสบการณ์มากกว่าการเช็กอิน” หรือที่มักเรียกกันว่า Second City Tourism

สำหรับเชียงราย เมืองที่มีทั้งภูมิทัศน์ธรรมชาติ ความหลากหลายทางชาติพันธุ์ ตำนานเมืองโบราณอย่างโยนกไชยบุรี และมรดกวัฒนธรรมล้านนา การก้าวขึ้นมาเป็น “เมืองรองระดับภูมิภาค” จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว หากแต่ต้องจัดระเบียบ “เรื่องราว–พื้นที่–บริการ–เทคโนโลยี” ให้เชื่อมโยงกันอย่างมียุทธศาสตร์

คนไทยเที่ยวมากขึ้น มองญี่ปุ่นเป็นอันดับหนึ่ง – สัญญาณว่าการแข่งขันเรื่อง “ประสบการณ์” จะดุเดือดกว่าเดิม

ด้านฝั่งนักท่องเที่ยวไทย รายงานเดียวกันสะท้อนว่า แรงเดินทางปี 2569 เข้มข้นยิ่งกว่าค่าเฉลี่ยโลก โดย 64% ของคนไทยต้องการเดินทางมากขึ้น ขณะที่ทั่วโลกอยู่ที่ราวครึ่งหนึ่งเท่านั้น

จุดหมายปลายทางในฝันของคนไทยยังคงเป็น “ญี่ปุ่น” ซึ่ง 56% ระบุว่ามีแผนเดินทางในปีหน้า ตามด้วยเกาหลีใต้ จีน สิงคโปร์ และไต้หวัน เมืองยอดนิยมในญี่ปุ่น เช่น โตเกียว โอซาก้า เกียวโต และภูเขาฟูจิ ยังคงสะท้อนภาพของประสบการณ์ “ครบชุด” ทั้งเมืองใหญ่ วัฒนธรรม อาหาร และธรรมชาติ ในจุดหมายเดียว

คำถามสำคัญสำหรับเชียงรายจึงไม่ใช่เพียง “จะแข่งกับญี่ปุ่นอย่างไร” แต่คือ “จะอยู่ในแผนการเดินทางของคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติอย่างไร” ในยุคที่ผู้คนพร้อมจะบินข้ามประเทศเพื่อหาประสบการณ์ที่ละเอียดอ่อนและแตกต่างมากขึ้น

ในอีกด้านหนึ่ง นักท่องเที่ยวจำนวนมาก รวมถึงคนไทยเอง ก็หันมาให้ความสำคัญกับการเที่ยว “ใกล้บ้าน” เพื่อลดค่าใช้จ่ายและความซับซ้อนในการวางแผน โดย 31% ของคนไทยระบุว่าจะเลือกเที่ยวใกล้บ้านมากขึ้น ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดเมื่อเทียบกับประเทศอื่นในรายงานเดียวกัน

เมื่อจับสองเทรนด์นี้มารวมกัน คนไทยพร้อมบินไกลไปญี่ปุ่น แต่ขณะเดียวกันก็ยังต้องการทริปใกล้บ้านที่คุ้มค่า มีความหมาย และวางแผนง่าย เชียงรายซึ่งเชื่อมต่อได้สะดวกทั้งทางอากาศและทางบก จึงมีโอกาสที่จะเป็น “คำตอบในประเทศ” ของคนไทยกลุ่มเดียวกับที่รักญี่ปุ่น หากสามารถนำเสนอประสบการณ์ที่ครบทั้งธรรมชาติ วัฒนธรรม และเรื่องเล่าได้อย่างมีกลยุทธ์

พฤติกรรมนักเดินทางยุคใหม่ จองล่วงหน้า เปิดรับ Dynamic Pricing ใช้ AI ตัดสินใจ โจทย์ใหม่ของผู้ประกอบการเชียงราย

SiteMinder ชี้ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมที่ผู้ประกอบการที่พักในไทยต้องรับมืออย่างเร่งด่วน

  • 38% ของนักท่องเที่ยวไทยบอกว่าจะ “จองที่พักล่วงหน้ามากขึ้น”
  • 27% ใช้แพลตฟอร์ม OTA เป็นจุดเริ่มต้นค้นหาที่พัก และอีก 13% อ้างอิงจากบล็อกท่องเที่ยว ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดในโลก
  • เกือบ 80% เห็นด้วยกับการ “ปรับราคาโรงแรมตามดีมานด์” หรือ Dynamic Pricing สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ราว 65%
  • 86% ยินดีให้โรงแรมใช้ข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อแลกกับประสบการณ์ที่ปรับให้ตรงใจมากขึ้น
  • 51% พร้อมจ่ายเพิ่มเพื่ออาหารกูร์เมต์หรือไวน์เทสติ้ง 48% พร้อมจ่ายค่าอาหาร เครื่องดื่มแบบ walk-in ในโรงแรม และ 40% สนใจสปา ขณะที่ 33% สนใจการแสดงดนตรีสดในที่พัก

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนภาพที่ชัดเจนว่า “ราคา” ไม่ใช่ปัจจัยเดียวอีกต่อไป แต่ “ประสบการณ์ในที่พัก” และ “ความสมเหตุสมผลระหว่างราคากับคุณภาพ” ต่างหากที่เป็นตัวตัดสินใจสุดท้าย

สำหรับเชียงราย ซึ่งมีผู้ประกอบการโรงแรมขนาดกลาง และเล็ก โฮมสเตย์ และที่พักประเภท Bed & Breakfast อยู่จำนวนมาก โครงสร้างตลาดกลับสอดคล้องอย่างยิ่งกับเทรนด์นี้ เพราะนักท่องเที่ยวไทยยังนิยม “Standard Room” ถึง 58% และเลือก B&B มากที่สุดในโลกที่ 21%

แต่จุดเปลี่ยนสำคัญคือ ผู้ประกอบการต้องไม่มองห้องพักเป็นแค่ “เตียงและอาหารเช้า” อีกต่อไป หากแต่ต้องออกแบบให้เป็น “แพ็กเกจประสบการณ์” ที่เชื่อมโยงกับพื้นที่รอบตัว เช่น

  • แพ็กเกจห้องพัก + ล่องเรือหนองหลวง + ชมตำนานเมืองโยนกไชยบุรี
  • แพ็กเกจสำหรับนักท่องเที่ยวสิงคโปร์หรือออสเตรเลีย ที่ผสานการเที่ยวเชิงเกษตร ชา–กาแฟ และดินเนอร์พื้นเมืองในโรงแรม
  • แพ็กเกจสำหรับนักเดินทางสายสุขภาพ ที่รวมการนวดแผนไทย สปา และกิจกรรมเดินป่าเบา ๆ รอบหนองหลวงหรือพื้นที่ใกล้เคียง

ทั้งหมดนี้ต้องถูกนำเสนอผ่านช่องทางดิจิทัล ตั้งแต่ OTA เว็บไซต์โรงแรม ไปจนถึงคอนเทนต์ในบล็อกและโซเชียลมีเดีย ที่ใช้ทั้งข้อมูลและเรื่องเล่าท้องถิ่นเป็น “สินทรัพย์หลัก”

หนองหลวง–ตำนานเมืองโยนกไชยบุรี–ไม้ดอกอาเซียน 2025 เมื่อโครงสร้างพื้นฐานน้ำ เชื่อมกับ “เศรษฐกิจประสบการณ์”

หนองหลวง อำเภอเวียงชัย เคยเป็นเพียงแหล่งน้ำสาธารณะเพื่อการเกษตรและประมงของชุมชน แต่ในช่วงปี 2568 พื้นที่แห่งนี้ถูกดันขึ้นมาเป็น “หัวใจของงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025” โซนเวียงชัย อย่างเต็มรูปแบบ หลังจากมีการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกำจัดผักตบชวาและวัชพืชในหนองน้ำ ร่วมกันระหว่างองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย อำเภอเมืองเชียงราย อำเภอเวียงชัย และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยรอบ

การ “คืนน้ำใสให้หนองหลวง” ไม่ได้หมายถึงเพียงการปรับภูมิทัศน์ให้สวยงาม แต่คือการคืนศักยภาพเชิงระบบนิเวศให้กลับมาเป็นทั้งแหล่งน้ำเพื่อเกษตร แหล่งอาหารของชุมชน และฐานทรัพยากรในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในระยะยาว

ในวันลงพื้นที่เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2568 นายก นก พร้อมคณะผู้บริหาร อบจ.เชียงราย และสมาชิกสภา อบจ. เขตเวียงชัย ได้สำรวจและประเมินความพร้อมของเส้นทางเดินเรือในสวนสาธารณะหนองหลวง เพื่อเตรียมใช้เป็นโซนจัดกิจกรรมภายในงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025 ซึ่งจะดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั้งในประเทศและต่างประเทศให้มาสัมผัสเชียงรายในมิติที่ลึกกว่าการเที่ยวชมดอกไม้เพียงอย่างเดียว

จากน้ำใสสู่ “ล่องเรือเกาะแม่หม้าย” – เมื่อเรื่องเล่าตำนานกลายเป็นสินทรัพย์ทางการท่องเที่ยว

ข้อเสนอสำคัญที่สร้างความสนใจให้กับผู้สังเกตการณ์นโยบายด้านการท่องเที่ยว คือไอเดียของนายก นก ที่ต้องการให้มีการจัดกิจกรรม “ล่องเรือชมเกาะแม่หม้าย” เกาะเล็ก ๆ กลางหนองหลวง ซึ่งผูกโยงกับตำนานเมืองโยนกไชยบุรี เมืองโบราณที่เล่ากันว่าล่มสลายจากอาเพศ เนื่องจากชาวเมืองกินเนื้อปลาไหลเผือก ยกเว้นหญิงชราผู้หนึ่งเพียงคนเดียวที่ไม่ได้กินและรอดชีวิตอยู่บนเกาะ

เมื่อนำตำนานนี้มาเชื่อมกับประสบการณ์ล่องเรือในบรรยากาศหนองน้ำกว้าง การเล่าเรื่องโดยไกด์ท้องถิ่น หรือแม้กระทั่งการใช้สื่อดิจิทัล–AR/VR ช่วยเล่าเรื่อง เชียงรายกำลังสร้าง “ประสบการณ์ที่มีความหมาย” ซึ่งสอดคล้องอย่างยิ่งกับแนวโน้มที่ SiteMinder พบว่า นักเดินทางยุคใหม่ทั้งในไทยและต่างประเทศต้องการทริปที่มีเนื้อหาและคุณค่าเชิงวัฒนธรรม ไม่ใช่เพียงภาพสวย ๆ สำหรับโพสต์โซเชียล

นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ ให้มุมมองที่สะท้อนวิสัยทัศน์ดังกล่าวอย่างชัดเจนว่า หนองหลวงไม่ใช่เพียงแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรและประมง แต่มีศักยภาพจะพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่เชื่อมโยงธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมของเชียงรายได้ในเวลาเดียวกัน ผ่านกิจกรรมล่องเรือชมเกาะและการเล่าตำนานโบราณ ซึ่งตรงกับเทรนด์ที่นักเดินทางต้องการประสบการณ์เชิงความหมายมากขึ้น

ในเชิงเศรษฐกิจ “กิจกรรมบนหนองน้ำ” ยังสามารถต่อยอดไปสู่โครงสร้างรายได้รูปแบบใหม่ ตั้งแต่แพ็กเกจล่องเรือ–อาหารพื้นเมือง–ผลิตภัณฑ์ชุมชน ไปจนถึงการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงกับโซนอื่นของงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียน ทั้งฝั่งเวียงชัยและแม่สาย ที่กระทรวงการต่างประเทศและหน่วยงานด้านการท่องเที่ยวของไทยนำเสนอว่าเป็นเทศกาลสำคัญระดับอาเซียนในช่วงปลายปี 2568 ถึงต้นปี 2569

AI, OTA และคอนเทนต์เชิงลึก สามเครื่องมือดิจิทัลที่เชียงรายต้องใช้ให้เป็น

รายงาน SiteMinder ยังสะท้อนบทบาทที่เพิ่มขึ้นของ “ปัญญาประดิษฐ์” ในการตัดสินใจด้านการเดินทางของผู้บริโภค โดยคนไทยให้ความสำคัญกับฟีเจอร์อย่างระบบแจ้งเตือนราคา การสรุปรีวิวโรงแรม และการแนะนำจุดเที่ยวตามสไตล์ส่วนตัวในระดับสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกอย่างชัดเจน

สำหรับเชียงราย การใช้ AI และระบบดิจิทัลควรถูกวางไว้ในสามระดับหลัก ได้แก่

  1. ระดับข้อมูลและการค้นหา (Discovery)
    ผู้ประกอบการโรงแรมและที่พักต้องดูแลโปรไฟล์บน OTA ให้ครบถ้วน มีการตอบรีวิวอย่างมืออาชีพ และใช้คอนเทนต์คุณภาพสูง ทั้งภาพ วิดีโอ และเรื่องเล่าท้องถิ่นเพื่อเพิ่มโอกาสในการปรากฏในผลค้นหา ขณะเดียวกันหน่วยงานภาครัฐและเอกชนควรร่วมกันพัฒนา “ฐานข้อมูลดิจิทัลกลาง” ของแหล่งท่องเที่ยว–กิจกรรมในเชียงราย ที่สามารถเชื่อมต่อให้ AI ของแพลตฟอร์มต่าง ๆ ดึงไปใช้แนะนำได้โดยอัตโนมัติ
  2. ระดับประสบการณ์ในพื้นที่ (In-Destination Experience)
    โรงแรมสามารถใช้ AI Chatbot ช่วยแนะนำเส้นทางเที่ยวในเชียงรายแบบเฉพาะบุคคล เช่น สำหรับนักท่องเที่ยวที่พักในเมืองและมีเวลา 2 วัน สามารถเสนอโปรแกรมเที่ยววัด–คาเฟ่กาแฟพิเศษ–ล่องเรือหนองหลวง–ชมตำนานโยนกไชยบุรี โดยเชื่อมต่อการจองล่วงหน้ากับผู้ให้บริการทัวร์และชุมชนได้ในระบบเดียว
  3. ระดับวางแผนรายได้ (Revenue & Dynamic Pricing)
    เมื่อ 80% ของนักท่องเที่ยวไทยเปิดรับราคาห้องพักที่เปลี่ยนแปลงตามดีมานด์ โรงแรมในเชียงรายจึงควรใช้ระบบบริหารรายได้ (Revenue Management System) ร่วมกับข้อมูลการจองล่วงหน้าในช่วงงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนหรือเทศกาลสำคัญอื่น ๆ เพื่อบริหารราคาให้สมดุลระหว่างรายได้ต่อห้องกับความพึงพอใจของลูกค้า โดยต้องไม่ลืมว่าการขึ้นราคาต้องคู่กับการยกระดับบริการให้สอดคล้องกับความคาดหวังที่สูงขึ้นด้วย

 กลยุทธ์สามเสาหลักของเชียงราย Experience – Digital – Local Preservation

เมื่อเชื่อมโยงข้อมูลจาก SiteMinder เข้ากับทิศทางพัฒนาหนองหลวงและงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025 สามารถสรุปเป็น “ยุทธศาสตร์สามเสาหลัก” ที่เชียงรายควรเดินหน้าต่อเนื่อง ดังนี้

  1. Experience สร้างและยกระดับ “ประสบการณ์ที่มีความหมาย”
    • ใช้หนองหลวงเป็นเวทีทดลองโมเดลท่องเที่ยวเชิงนิเวศ–ตำนาน–ชุมชน ที่ผสานกิจกรรมล่องเรือ เล่าเรื่องเมืองโยนกไชยบุรี ชิมอาหารพื้นเมือง และชมวิถีชีวิตริมหนองน้ำ
    • เชื่อมประสบการณ์ในงานมหกรรมไม้ดอกอาเซียน กับการท่องเที่ยวในเมืองเชียงรายและอำเภออื่น เช่น เมืองเชียงราย–เวียงชัย–แม่สาย ในแพ็กเกจเดียว เพื่อเพิ่มระยะเวลาพำนัก (length of stay) และการใช้จ่ายเฉลี่ยต่อคน
  2. Digital/Technology ใช้ดิจิทัลและ AI เป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของการท่องเที่ยว
    • สนับสนุนผู้ประกอบการให้ใช้ OTA เว็บไซต์ตรง และระบบจองออนไลน์แบบครบวงจร โดยเฉพาะในช่วงงานใหญ่อย่างมหกรรมไม้ดอกอาเซียน ที่ต้องรองรับการจองล่วงหน้าจำนวนมาก
    • พัฒนา “ศูนย์ข้อมูลดิจิทัลการท่องเที่ยวเชียงราย” ที่รวบรวมข้อมูลแหล่งท่องเที่ยว เรื่องเล่าท้องถิ่น กิจกรรม และเทศกาล เพื่อให้แพลตฟอร์มระดับโลกสามารถดึงไปใช้ในการแนะนำปลายทางได้สะดวก
  3. Local Preservation อนุรักษ์ทรัพยากรและเรื่องเล่าท้องถิ่นควบคู่ไปกับการสร้างมูลค่าเพิ่ม
    • เดินหน้าจัดการทรัพยากรน้ำและระบบนิเวศหนองหลวงอย่างต่อเนื่อง ไม่ให้การคืนน้ำใสเป็นเพียง “ครั้งเดียวจบ”
    • สร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเล่าเรื่องตำนานและดูแลกิจกรรมท่องเที่ยว เพื่อให้รายได้หมุนเวียนกลับสู่ชุมชนและทำให้การอนุรักษ์มีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ
    • ผลักดันระบบมาตรฐานด้านความปลอดภัย การควบคุมจำนวนนักท่องเที่ยวต่อรอบล่องเรือ และการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้การท่องเที่ยวเติบโตบนฐานความยั่งยืน

นายสุภกฤษฎิ์ แผนสมบูรณ์ ผู้จัดการประจำประเทศไทยของ SiteMinder ให้ความเห็นต่อแนวโน้มดังกล่าวว่า โรงแรมและผู้ประกอบการต้องยกระดับบริการ ลงทุนกับประสบการณ์ และใช้เทคโนโลยีอย่าง AI ควบคู่ไปกับระบบราคาแบบยืดหยุ่น จึงจะสามารถรักษาความสามารถในการแข่งขันและสร้างความประทับใจให้กับนักเดินทางยุคใหม่ได้ ในบริบทของเชียงราย ข้อสังเกตนี้ยิ่งทวีความสำคัญ เมื่อจังหวัดกำลังใช้เวทีระดับอาเซียนอย่างมหกรรมไม้ดอก เป็น “โชว์รูม” ของศักยภาพด้านการท่องเที่ยวทั้งระบบ

จากรายงานวิจัยสู่การลงมือในพื้นที่ – โอกาสของเชียงรายอยู่ที่การ “เชื่อมทุกจุดเข้าด้วยกัน”

เมื่อพิจารณาภาพรวมทั้งหมด จะเห็นว่า รายงานวิจัยระดับโลกของ SiteMinder ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขสถิติ หากแต่ทำหน้าที่สะท้อน “เงื่อนไขใหม่ของการแข่งขันด้านการท่องเที่ยว” ที่ทุกเมืองต้องเผชิญ

สำหรับเชียงราย โอกาสสำคัญอยู่ในสามประเด็นใหญ่

  • ประเทศไทยได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในฐานะจุดหมายปลายทางของเอเชีย–แปซิฟิก ซึ่งเชียงรายสามารถอาศัย “แบรนด์ประเทศไทย” เป็นแรงส่ง
  • นักเดินทางทั้งไทยและต่างชาติให้ความสำคัญกับประสบการณ์เฉพาะตัว พร้อมจ่ายเพื่ออาหาร บริการสปา และกิจกรรมในที่พัก โดยเปิดรับเทคโนโลยีและการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อปรับประสบการณ์ให้ตรงใจ
  • การขับเคลื่อนของหน่วยงานท้องถิ่น โดยเฉพาะ อบจ.เชียงราย ที่เร่งฟื้นฟูหนองหลวงและเตรียมจัดมหกรรมไม้ดอกอาเซียนเชียงราย 2025 ทำให้เชียงรายมี “เวทีและพื้นที่จริง” สำหรับทดลองและพัฒนานวัตกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ–วัฒนธรรมอย่างเป็นรูปธรรม

สิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้ จึงไม่ใช่เพียงการจัดงานใหญ่ให้สำเร็จครั้งเดียว แต่คือการวางระบบที่จะทำให้หนองหลวง กลายเป็น “ห้องทดลองนโยบายท่องเที่ยว” ของเชียงราย ที่ผสานงานโครงสร้างพื้นฐาน ทรัพยากรธรรมชาติ เรื่องเล่าท้องถิ่น กลไกตลาดดิจิทัล และการมีส่วนร่วมของชุมชนเข้าไว้ด้วยกันอย่างยั่งยืน

หากเชียงรายสามารถทำให้ “น้ำใสในหนองหลวง” สะท้อนให้เห็นถึง “ความชัดเจนของยุทธศาสตร์ท่องเที่ยวทั้งจังหวัด” ได้จริง เมืองเหนือปลายแหลมแห่งนี้อาจไม่ได้เป็นเพียงจุดหมายรองในแผนการเดินทางของนักท่องเที่ยวเอเชีย–แปซิฟิก แต่มีศักยภาพจะยกระดับขึ้นเป็น “ศูนย์รวมประสบการณ์ล้านนาเชิงลึก” ที่ช่วยขับเคลื่อนทั้งเศรษฐกิจฐานราก คุณภาพชีวิตของชุมชน และภาพลักษณ์ของประเทศไทยในระยะยาว

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • SiteMinder, Changing Traveller Report 2026
  • PPTV Online, “ไทยยังครองใจนักท่องเที่ยวเอเชีย–แปซิฟิก คนไทยพร้อมเที่ยวญี่ปุ่นปี 69 – อินไซต์จาก SiteMinder” (เผยแพร่ปี 2568)
  •  “Chiang Rai ASEAN Flower Festival 2025: Reflect of Seasons
  • องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI CULTURE

จากเตาเผาโบราณสู่เวทีโลก! เชียงรายชูเวียงกาหลงเป็นเสาหลักเศรษฐกิจฐานราก ผสานศิลปะกับดีไซน์สมัยใหม่

ผู้ว่าฯ เชียงรายหนุน “เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง” ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ สู่เวทีตลาดใหม่ของชุมชน

เชียงราย, 9 ธันวาคม 2568 – ที่อำเภอเวียงป่าเป้า เสียงเตาเผาดินเผาโบราณยังคงดังอย่างสม่ำเสมอท่ามกลางหมู่บ้านที่โอบล้อมด้วยภูเขา ในเช้าวันที่ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย “นายชูชีพ พงษ์ไชย” พร้อมคณะ เดินทางลงพื้นที่เพื่อเยี่ยมชม “เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง” หนึ่งในหัตถศิลป์พื้นเมืองที่ถือเป็นหน้าตาทางวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงราย และเป็นความภาคภูมิใจของคนเวียงป่าเป้ามาอย่างยาวนาน

การลงพื้นที่ครั้งนี้ไม่ได้มีเพียงพิธีการหรือการเยี่ยมชมเชิงสัญลักษณ์ แต่สะท้อนถึงความพยายามของจังหวัดในการ “จับมือกับชุมชน” เพื่อยกระดับหัตถกรรม OTOP ให้เดินหน้าสู่ตลาดสร้างสรรค์ ทั้งในเชิงการท่องเที่ยว เศรษฐกิจฐานราก และภาพลักษณ์ของเชียงรายในฐานะแหล่งรวมภูมิปัญญาและศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย

เวียงกาหลง จากเตาเผาโบราณ สู่สัญลักษณ์หัตถศิลป์ล้านนา

เวียงกาหลงเป็นเมืองโบราณในเขตอำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ซึ่งในทางโบราณคดีได้รับการยอมรับว่าเป็นแหล่งเตาเผาโบราณสำคัญแห่งหนึ่งของภาคเหนือ และเป็นต้นกำเนิด “เครื่องถ้วยเวียงกาหลง” ที่มีลวดลายและเนื้อดินเป็นเอกลักษณ์ จนถูกจัดให้เป็นหนึ่งในมรดกหัตถกรรมสำคัญของไทย DB SAC

ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา เวียงกาหลงไม่เพียงเป็นแหล่งโบราณสถาน แต่ยังพัฒนาเป็น “ชุมชนหัตถกรรมร่วมสมัย” ที่หยิบยกภูมิปัญญาโบราณ เช่น เทคนิคการขึ้นรูปดิน การเคลือบสีเขียว–น้ำตาล และการเผาที่อุณหภูมิสูง มาปรับใช้กับดีไซน์ใหม่ ๆ เพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคปัจจุบัน ทั้งในรูปแบบภาชนะใช้สอย ของตกแต่งบ้าน ไปจนถึงงานออกแบบร่วมสมัยที่เน้นความเรียบง่ายแต่มีอัตลักษณ์สูง

การได้รับการยอมรับในฐานะสินค้า OTOP ของจังหวัดเชียงราย รวมถึงการผลักดันให้เป็นสินค้าที่มีศักยภาพด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ทำให้ “เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง” ไม่ได้เป็นเพียงสินค้าท้องถิ่น แต่เป็น “สื่อ” ที่บอกเล่าเรื่องราวของชุมชน ประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตของผู้คนริมขอบป่าในภาคเหนือของไทย

ครูทันธิ จิตตัง ช่างฝีมือ OTOP ผู้สืบสานงานดินเผาให้ยืนยาว

หัวใจของมรดกหัตถศิลป์ไม่ได้อยู่ที่เตาเผา แต่อยู่ที่ “คน” ผู้สืบสานภูมิปัญญา ภาพของ “ครูทันธิ จิตตัง” ศิลปิน OTOP ที่ยืนต้อนรับผู้ว่าฯ เชียงรายในวันลงพื้นที่ จึงไม่ใช่เพียงพิธีการ แต่คือภาพแทนของ “ช่างฝีมือท้องถิ่น” ที่อุทิศชีวิตให้กับการรักษามรดกดินเผาเวียงกาหลงไว้ในบริบทของโลกยุคใหม่

ครูทันธิไม่เพียงสืบทอดเทคนิคการปั้นและการเคลือบแบบดั้งเดิม แต่ยังมีบทบาทสำคัญในการต่อยอดผลิตภัณฑ์ให้มีความร่วมสมัย เพื่อตอบโจทย์ตลาดที่หลากหลายมากขึ้น ทั้งในกลุ่มนักท่องเที่ยว คนเมือง และนักสะสมงานหัตถศิลป์ การร่วมทำงานกับภาครัฐและองค์กรสนับสนุนต่าง ๆ ช่วยให้ครูทันธิสามารถนำ “ภาษาใหม่ของการออกแบบ” มาผสานกับ “รากเดิมของภูมิปัญญา” จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทั้ง “ใช้ได้จริง” และ “เล่าเรื่องชุมชนได้จริง” ไปพร้อมกัน

ในมุมของผู้ว่าราชการจังหวัด การลงพื้นที่เยี่ยมชมและรับฟังเสียงจากครูทันธิและชุมชน จึงเป็นโอกาสสำคัญในการเข้าใจข้อจำกัด และมองเห็นช่องทางสนับสนุนอย่างตรงจุด ทั้งเรื่องตลาด ช่องทางจัดจำหน่าย การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และการสร้างโอกาสให้ศิลปิน OTOP สามารถแข่งขันในเศรษฐกิจยุคใหม่ได้อย่างมั่นคง

ผู้ว่าฯ เชียงรายลงพื้นที่ จากเตาเผาเล็ก ๆ สู่โจทย์ใหญ่ระดับจังหวัด

ในการเยี่ยมชมแหล่งผลิตและจำหน่ายเครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลงครั้งนี้ นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมคณะ ได้รับฟังการบรรยายอย่างละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการผลิต ตั้งแต่การคัดเลือกดินในพื้นที่ การขึ้นรูป การลงเคลือบ ไปจนถึงการเผาที่ต้องอาศัยประสบการณ์สูงในการควบคุมอุณหภูมิ

นอกจากจะเรียนรู้ขั้นตอนเชิงช่างแล้ว คณะผู้บริหารยังได้หารือกับครูทันธิและชุมชนถึงแนวทางการ “ต่อยอดเชิงสร้างสรรค์” เช่น

  • การออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ตอบโจทย์ตลาดของตกแต่งบ้านและงานดีไซน์สมัยใหม่
  • การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และเรื่องเล่า (storytelling) ให้สอดคล้องกับตลาดนักท่องเที่ยวคุณภาพ
  • การเชื่อมโยงเวียงกาหลงกับเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดเชียงราย

ผู้ว่าฯ เชียงรายเน้นย้ำถึงความมุ่งมั่นของจังหวัดในการสนับสนุนสินค้า OTOP และศิลปินชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในด้าน “การตลาด–การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม–โอกาสทางเศรษฐกิจ” เพื่อให้การอนุรักษ์ภูมิปัญญาไม่ใช่เพียงการเก็บรักษาอดีต หากแต่เป็นการสร้างอนาคตที่จับต้องได้ให้แก่คนในพื้นที่

การลงพื้นที่ในลักษณะนี้จึงเป็นมากกว่าการเยี่ยมชม แต่คือ “สัญญาณทางนโยบาย” ว่าจังหวัดเห็นคุณค่าและพร้อมจะผลักดันให้หัตถกรรมเวียงกาหลงกลายเป็นหนึ่งในเสาหลักของเศรษฐกิจฐานรากเชียงรายในระยะยาว

OTOP และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ บทเรียนจากระดับประเทศสู่เวียงป่าเป้า

หากมองภาพกว้างกว่าหนึ่งชุมชน จะเห็นว่า “เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลง” กำลังยืนอยู่บนเส้นทางเดียวกับนโยบายระดับประเทศด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการพัฒนาสินค้าชุมชน OTOP

ข้อมูลจากสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA) ระบุว่า เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทยมีมูลค่าประมาณ 1–1.5 ล้านล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนราว 9% ของจีดีพี และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยประมาณ 5% ต่อปี ซึ่งสูงกว่าการเติบโตของเศรษฐกิจโดยรวม ThaiPublica ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า “ความคิดสร้างสรรค์และทุนทางวัฒนธรรม” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องภาพลักษณ์ แต่เป็น “เศรษฐกิจจริง” ที่สร้างรายได้และการจ้างงานจำนวนมาก

ด้านสินค้า OTOP เอง แม้ตัวเลขเฉพาะจังหวัดเชียงรายในบางปีอาจแตกต่างกันไป แต่แนวโน้มในระดับประเทศชี้ชัดว่าสินค้า OTOP สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจรวมระดับหลายหมื่นล้านบาทต่อปี และเป็น ช่องทางสำคัญในการยกระดับรายได้ครัวเรือนในชนบท ขณะที่ในจังหวัดเชียงราย สินค้า OTOP หลายกลุ่ม—ตั้งแต่กาแฟ ชา สมุนไพร ไปจนถึงงานหัตถกรรม—ถูกใช้เป็นเครื่องมือในการเชื่อมโยงการท่องเที่ยวกับเศรษฐกิจชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

ในบริบทนี้ เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลงจึงไม่ใช่เพียง “สินค้าอีกชิ้น” หากแต่เป็นตัวแทนของการผสาน “รากวัฒนธรรม” เข้ากับ “โอกาสจากเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ที่กำลังเติบโตในระดับประเทศ

เวียงกาหลงในยุคตลาดดิจิทัล โอกาสใหม่และแรงกดดันรูปแบบใหม่

แม้เวียงกาหลงจะมีชื่อเสียงจากนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเยือนเชียงราย แต่สภาพการแข่งขันในยุคปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่แค่หน้าร้านหรือหมู่บ้านอีกต่อไป ตลาดออนไลน์ แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ และสื่อโซเชียลกลายเป็น “สมรภูมิใหม่” ที่ทั้งสร้างโอกาสและกดดันผู้ประกอบการหัตถกรรมไปพร้อมกัน

สำหรับครูทันธิและศิลปิน OTOP ในเวียงกาหลง การต่อยอดผลิตภัณฑ์สู่ตลาดสร้างสรรค์จึงไม่ใช่เพียงการออกแบบลายใหม่ แต่รวมถึงการเรียนรู้การเล่าเรื่องผ่านภาพถ่าย วิดีโอ หรือการถ่ายทอดเบื้องหลังการทำงานในโรงเผา ให้ผู้ซื้อในเมืองใหญ่หรือในต่างประเทศ “สัมผัสความเป็นมือคนและความเป็นหมู่บ้าน” ผ่านหน้าจอ

ในมุมนี้ การสนับสนุนจากภาครัฐ เช่น การฝึกอบรมด้านการตลาดดิจิทัล การจับคู่ธุรกิจ (business matching) และการเชื่อมโยงกับเครือข่ายดีไซเนอร์หรือแพลตฟอร์มสร้างสรรค์ จึงเป็นองค์ประกอบสำคัญไม่แพ้การพัฒนามาตรฐานสินค้า เพราะหากชุมชนสามารถ “เล่าเรื่องตัวเองได้เก่ง” เท่า ๆ กับที่ “ทำของได้เก่ง” ศักยภาพในการแข่งขันในตลาดสร้างสรรค์ก็จะเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ศิลปะ–ท่องเที่ยว–เศรษฐกิจฐานราก สามเสาหลักของเวียงกาหลงในยุคใหม่

การลงพื้นที่ของผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายในครั้งนี้ยังสะท้อนแนวโน้มการพัฒนาพื้นที่ที่พยายาม “ล็อกสามเสาหลัก” ให้ทำงานไปในทิศทางเดียวกัน ได้แก่

  1. ศิลปะและภูมิปัญญาท้องถิ่น – ใช้เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลงเป็นตัวแทนของอัตลักษณ์ล้านนาและเรื่องเล่าของชุมชน
  2. การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม – เชื่อมโยงเวียงกาหลงเข้ากับเส้นทางท่องเที่ยวในเชียงราย เช่น ดอยตุง เมืองเชียงราย หรือชุมชนใกล้เคียง เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ครบทั้งธรรมชาติ–วัฒนธรรม–ศิลปะ
  3. เศรษฐกิจฐานราก – ทำให้รายได้จากการขายผลิตภัณฑ์และการท่องเที่ยวกลับคืนสู่คนในพื้นที่อย่างเป็นธรรม ช่วยลดการอพยพแรงงาน และสร้างงานให้คนรุ่นใหม่ในชุมชน

เมื่อทั้งสามเสานี้ถูกออกแบบให้เสริมกันและกัน เครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลงก็ไม่ใช่แค่วัตถุสวยงามที่ตั้งอยู่บนชั้นโชว์ แต่กลายเป็น “เครื่องมือ” ที่ช่วยให้ชาวบ้านมีรายได้มั่นคง เด็กรุ่นใหม่เห็นคุณค่าภูมิปัญญาบรรพบุรุษ และจังหวัดมีจุดขายใหม่ในสายตานักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติ

ความท้าทายที่ต้องเผชิญ คนรุ่นใหม่ ทุน และความต่อเนื่องของนโยบาย

แม้ภาพรวมจะมีโอกาสจำนวนมาก แต่เวียงกาหลงและหัตถกรรมท้องถิ่นก็ยังเผชิญ “โจทย์ยาก” หลายด้าน เช่น

  • การสืบทอดของคนรุ่นใหม่ ที่อาจลังเลระหว่างกลับบ้านมาทำดินเผากับการไปทำงานในเมือง
  • ต้นทุนการผลิตและความเสี่ยงทางตลาด เมื่อวัตถุดิบ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายในการจัดจำหน่ายเพิ่มสูงขึ้น
  • ความต่อเนื่องของนโยบาย ที่หากเปลี่ยนชุดผู้บริหารหรือแนวทางสนับสนุนบ่อยเกินไป อาจทำให้โครงการระยะยาวสะดุดกลางคัน

การลงพื้นที่ของผู้ว่าราชการจังหวัดจึงเป็น “จุดเริ่มต้นที่สำคัญ” แต่การจะเปลี่ยนศักยภาพให้กลายเป็นผลลัพธ์จริง จำเป็นต้องมีแผนงานต่อเนื่อง ทั้งในระดับจังหวัดและระดับชุมชน เช่น การจัดทำแผนพัฒนาหัตถกรรมเวียงกาหลงระยะ 3–5 ปี การสนับสนุนงบประมาณวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ (R&D) การเชื่อมโยงกับสถาบันการศึกษา หรือการสร้างแบรนด์ร่วมของชุมชนอย่างเป็นระบบ

 

เวียงกาหลง แบบทดสอบเล็ก ๆ ของคำว่า “เชียงรายเมืองสร้างสรรค์”

เชียงรายในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พยายามวางตัวเองในฐานะ “เมืองสร้างสรรค์” ผ่านทั้งงานศิลปะร่วมสมัย การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และกิจกรรมเชิงวัฒนธรรมระดับนานาชาติ การหนุนเสริมเครื่องเคลือบดินเผาเวียงกาหลงในวันนี้ จึงอาจมองได้ว่าเป็น “แบบทดสอบเล็ก ๆ” ของจังหวัดว่า จะสามารถทำให้คำว่า “เมืองสร้างสรรค์” ลงลึกไปถึงระดับหมู่บ้านและครอบครัวได้จริงเพียงใด

หากเวียงกาหลงสามารถกลายเป็นตัวอย่างของการใช้ศิลปะและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากอย่างเป็นรูปธรรม เชียงรายก็จะมี “เคสศึกษา” ที่ชัดเจนสำหรับการขยายบทเรียนไปยังชุมชนอื่น ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มหัตถกรรม กลุ่มกาแฟ ชา หรือเกษตรเชิงสร้างสรรค์ในพื้นที่อื่นของจังหวัด

ในทางกลับกัน หากเวียงกาหลงยังติดขัดเรื่องทุน การตลาด หรือการสืบทอดคนรุ่นใหม่ ก็จะเป็น “สัญญาณเตือน” ต่อผู้กำหนดนโยบายว่า การผลักดันเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในระดับพื้นที่จำเป็นต้องลงลึกกว่าการจัดกิจกรรมเชิงพิธีการ และต้องลงทุนกับคน–ระบบ–ความต่อเนื่องให้มากกว่าที่เป็นอยู่

จากมือช่างถึงมือผู้ว่าฯ และอนาคตของชุมชน

ในวันที่นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ก้าวเข้าสู่โรงเผาเล็ก ๆ ของครูทันธิ จิตตัง ที่อำเภอเวียงป่าเป้า ภาพที่เห็นไม่ได้มีเพียงเตาดินเผาและชั้นวางเครื่องเคลือบ แต่เป็น “จุดตัด” ระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของเศรษฐกิจชุมชนเชียงราย

อดีต – ถูกหล่อหลอมอยู่ในดินและลายเส้นของเวียงกาหลง
ปัจจุบัน – ปรากฏผ่านมือช่างฝีมือ ศิลปิน OTOP และนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาซื้อผลงาน
อนาคต – ขึ้นอยู่กับว่า จังหวัดและชุมชนจะสามารถนำมรดกเหล่านี้ไปต่อยอดในโลกของเศรษฐกิจสร้างสรรค์และตลาดดิจิทัลได้อย่างยั่งยืนเพียงใด

การลงพื้นที่เยี่ยมชมครั้งนี้จึงไม่ใช่แค่ช่วงเวลาสั้น ๆ ในปฏิทินราชการ หากแต่เป็น “สัญญาณ” ว่าเชียงรายกำลังเลือกเดินบนเส้นทางที่ใช้ภูมิปัญญา วัฒนธรรม และความคิดสร้างสรรค์เป็นเครื่องยนต์หลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก และเวียงกาหลงก็อาจเป็นหนึ่งในตัวอย่างสำคัญของการเดินทางเส้นนี้ในสายตาของทั้งคนในจังหวัดและสังคมไทยโดยรวม

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย
  • สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA)
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI HEALTH

ปิดช่องโหว่ DM Control! นครเชียงรายยกระดับระบบดูแลผู้ป่วย NCDs ผสานดิจิทัล-ชุมชนเข้มแข็งสู้โรคเรื้อรัง

เทศบาลนครเชียงรายลุกทั้งเมือง คัดกรอง 63 ชุมชน สู้โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ผสาน “ดิจิทัล–ชุมชนเข้มแข็ง” ปูทางสู่เมืองสุขภาพยุคใหม่

เชียงราย, 9 ธันวาคม 2568 – ท่ามกลางภาระโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่ยังเป็น “ตัวการเงียบ” ทำให้คนไทยล้มป่วยและเสียชีวิตในสัดส่วนสูงต่อเนื่อง เทศบาลนครเชียงรายประกาศเดินเกมเชิงรุก เปิดปฏิบัติการคัดกรองสุขภาพครั้งใหญ่ครอบคลุมทั้ง 63 ชุมชนในเขตเทศบาล มุ่งลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดสูง พร้อมยกเครื่องระบบดูแลผู้ป่วยผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล AIDERY Connect และเครือข่ายอสม.ที่เข้มแข็ง หวังยกระดับเมืองสู่ “Digital Health Chiangrai Wellness City” อย่างเป็นรูปธรรม

การขยับตัวในครั้งนี้ไม่ใช่มาตรการเฉพาะกิจ แต่สะท้อนถึงความพยายามเชื่อม “นโยบายระดับชาติ–ยุทธศาสตร์ระดับจังหวัด–การลงมือจริงระดับชุมชน” เข้าด้วยกัน เพื่อปิดช่องว่างสำคัญในระบบ คือการควบคุมโรคเบาหวานที่ยังทำได้ต่ำกว่าที่ควร แม้จังหวัดจะโดดเด่นด้านความดันโลหิตและการจัดการภาวะวิกฤตอย่างโรคหลอดเลือดสมองก็ตาม

ภาระโรคระดับชาติ–แรงกดดันระดับพื้นที่ NCDs ปัญหาเรื้อรังที่มองไม่เห็น

รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังชี้ให้เห็นตรงกันว่า โรคในกลุ่ม NCDs เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง และโรคหลอดเลือดสมอง เป็นภาระโรคสำคัญของประเทศ ทั้งจากจำนวนผู้ป่วย ค่าใช้จ่ายในการรักษา และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ระดับนโยบาย ประเทศไทยกำหนด “แผนปฏิบัติการด้านการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อ พ.ศ. 2566–2570” เป็นกรอบยุทธศาสตร์หลัก 3 ด้าน ได้แก่ การบูรณาการเครือข่าย Smart NCD Network การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) และการพัฒนาระบบนิเวศ (NCD Ecosystem) ที่เอื้อต่อการลดปัจจัยเสี่ยง ตั้งแต่พฤติกรรมบริโภคเค็ม มัน หวาน การขาดการออกกำลังกาย ไปจนถึงการใช้ผลิตภัณฑ์ยาสูบและบุหรี่ไฟฟ้า

สำหรับจังหวัดเชียงราย ซึ่งมีทั้งเขตเมืองและชนบทผสมผสานกัน ภาระโรค NCDs สะท้อนผ่านตัวเลขทางระบาดวิทยาที่น่ากังวล โดยเฉพาะในเขตเมืองที่รูปแบบการใช้ชีวิตเร่งรีบ การเดินทาง การบริโภคอาหารสำเร็จรูป และสภาวะแวดล้อมเอื้อต่อการเกิดโรคเรื้อรังมากขึ้น ขณะเดียวกันจังหวัดก็ต้องรับมือกับปัจจัยเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม เช่น ฝุ่น PM 2.5 ที่กระทบต่อผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งซ้อนทับกับ NCDs อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

นครเชียงรายไม่รอให้ป่วยก่อนรักษา” – คัดกรองเชิงรุก 63 ชุมชนฟรี

จากสถานการณ์ดังกล่าว เทศบาลนครเชียงรายจึงเลือกเดินหน้าด้วยมาตรการเชิงรุกในระดับพื้นที่ นำโดยนายวันชัย จงสุทธามณี นายกเทศมนตรีนครเชียงราย ร่วมกับคณะผู้บริหาร สมาชิกสภาเทศบาล ข้าราชการและเจ้าหน้าที่กองการแพทย์ พร้อมเครือข่ายพันธมิตรสำคัญ ได้แก่ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1/1 เชียงราย มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อนำโดยแมลงที่ 1.3 เชียงราย และคณะกรรมการกองทุนหลักประกันสุขภาพเทศบาลนครเชียงราย

โครงการคัดกรองลดเสี่ยง NCDs จัดขึ้นครอบคลุมทั้ง 4 เขตบริการ รวม 63 ชุมชน โดยกำหนดพื้นที่จัดกิจกรรมเป็นจุดศูนย์กลาง ได้แก่

  • เขต 1 วันอาทิตย์ที่ 7 ธันวาคม 2568 ณ โรงเรียนเทศบาล 8 บ้านใหม่
  • เขต 2 วันจันทร์ที่ 8 ธันวาคม 2568 ณ โรงเรียนเทศบาล 8 บ้านใหม่
  • เขต 3 วันอังคารที่ 9 ธันวาคม 2568 ณ ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาล 2 สันหนอง
  • เขต 4 วันพุธที่ 10 ธันวาคม 2568 ณ โรงเรียนเทศบาล 5 เด่นห้า

ความโดดเด่นของโครงการไม่ได้อยู่เพียงการตรวจคัดกรองโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดฟรีสำหรับประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไปเท่านั้น แต่ยังขยายขอบเขตการดูแลไปถึงมิติสุขภาพอื่น ๆ ที่มักถูกละเลยในโครงการคัดกรองทั่วไป ไม่ว่าจะเป็น

  • การตรวจสุขภาพช่องปากและมวลไขมันในร่างกาย
  • การตรวจสารพิษตกค้างในร่างกาย
  • การประเมินสุขภาพจิตและภาวะเครียด
  • การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมและมะเร็งปากมดลูก

ภายในงาน ประชาชนยังได้รับความรู้จากวิทยากรและทีมสาธารณสุขที่มีความเชี่ยวชาญทั้งด้านโภชนาการ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการเฝ้าระวังอาการเตือนของโรค NCDs ต่าง ๆ จุดมุ่งหมายไม่ใช่เพียง “รู้ผลตรวจ” แต่คือ “รู้เท่าทันโรคและรู้วิธีดูแลตัวเอง” เพื่อให้ข้อมูลที่ได้รับกลับไปต่อยอดในระดับครอบครัวและชุมชน

ภาพใหญ่ของเชียงราย ความสำเร็จ–ช่องโหว่ในสมรภูมิ NCDs

เมื่อมองลึกลงไปในตัวเลขผลลัพธ์ด้านคลินิกของจังหวัดเชียงราย ภาพที่ปรากฏสะท้อน “ทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนในเวลาเดียวกัน”

ในด้านความดันโลหิตสูง (HTN) จังหวัดสามารถควบคุมความดันของผู้ป่วยได้ดีถึง 67.41% แสดงถึงประสิทธิภาพของระบบการรักษา การจัดการยา และการติดตามผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน ในมิติการจัดการภาวะหลอดเลือดสมอง ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงของ NCDs จังหวัดเชียงรายมีร้อยละของผู้ป่วยที่มีอาการไม่เกิน 72 ชั่วโมงและได้รับการรักษาใน Stroke Unit สูงถึง 84.15% สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่ตั้งไว้ที่ไม่น้อยกว่า 80% สะท้อนศักยภาพระบบบริการตติยภูมิที่เข้มแข็ง

อย่างไรก็ตาม เมื่อมองไปที่โรคเบาหวาน ภาพกลับไม่สวยเท่าที่ควร อัตราผู้ป่วยที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีอยู่ที่ประมาณ 45.75% ต่ำกว่าความดันโลหิตสูงอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่อัตราการเข้าสู่ภาวะสงบของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 (Remission) อยู่เพียง 0.27% จากผู้ป่วยทั้งหมดราว 76,000 คน ต่ำกว่าเป้าหมายที่คาดหวังไว้ที่ 1% อย่างมาก แม้จะมีการตั้ง “NCD Remission Clinic” ที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์แล้วก็ตาม

รายงานวิเคราะห์ของจังหวัดชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยสำคัญหนึ่งคือ “ข้อจำกัดเชิงระบบ” โดยเฉพาะงบประมาณในการตรวจ HbA1c ซึ่งเป็นตัวชี้วัดสำคัญสำหรับการประเมินการควบคุมระดับน้ำตาลระยะยาว การตรวจที่ไม่ครอบคลุมทำให้แพทย์ไม่สามารถประเมินภาพรวมและปรับแผนการรักษาได้อย่างแม่นยำ อีกทั้งยังมีปัญหาการบันทึกข้อมูลที่ไม่สมบูรณ์ ทำให้ตัวเลขผลลัพธ์บางส่วนต่ำกว่าความเป็นจริง และกระทบต่อการตัดสินใจเชิงนโยบาย

น่าสังเกตว่า การประเมินองค์ประกอบการพัฒนาคุณภาพคลินิก NCD ภายในโรงพยาบาล (องค์ประกอบ 1–5) พบว่า “ไม่สัมพันธ์โดยตรงกับผลลัพธ์การควบคุม DM/HTN” ขณะที่องค์ประกอบเดียวที่แสดงความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติกับการควบคุมระดับน้ำตาลและความดันกลับเป็น “การจัดบริการเชื่อมโยงชุมชน” หรือการออกแบบบริการให้ไปถึงบ้านและชุมชน ผ่านอสม.และเครือข่ายท้องถิ่น

ดิจิทัลไม่ใช่แค่แอปฯ AIDERY Connect – เมื่อหมอ–คนไข้–อสม. เชื่อมถึงกัน

ในสมรภูมิ NCDs ที่ซับซ้อน จังหวัดเชียงรายเลือกใช้นวัตกรรมดิจิทัลเป็น “ตัวเร่ง” ให้ระบบบริการสุขภาพเข้าถึงประชาชนได้จริง แอปพลิเคชัน AIDERY Connect ซึ่งพัฒนาร่วมกับเครือข่ายสุขภาพในจังหวัด ถูกนำมาใช้เป็นแพลตฟอร์มหลักในการดูแลผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูง โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงาน

แอปฯ ทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพของผู้ป่วย ทั้งค่าความดันโลหิต ระดับน้ำตาล ข้อมูลอาการและประวัติการรักษา เข้ากับทีมแพทย์และพยาบาล ผู้ป่วยสามารถวัดค่าที่บ้านแล้วส่งเข้าไปในระบบ ขณะที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขและแพทย์สามารถติดตามแนวโน้มค่าสุขภาพผ่าน Dashboard กลาง หากพบความผิดปกติ ระบบจะส่งสัญญาณเตือนไปยัง Caregiver เพื่อเร่งประเมินและสั่งการรักษา

การดำเนินงานนำร่องใน 6 อำเภอแรกของจังหวัดแสดงผลลัพธ์ที่ชัดเจน จนเชียงรายได้รับรางวัลชนะเลิศระดับประเทศด้านนวัตกรรมสุขภาพดิจิทัล และกำลังมีแผนขยายไปครบทั้ง 18 อำเภอ เพื่อผลักดันให้ภาพ “Digital Health Chiangrai Wellness City” ไม่ใช่เพียงคำขวัญแต่เป็นระบบการดูแลจริงในชีวิตประจำวันของผู้ป่วย

ควบคู่กันนั้น โครงการ NCDs@Home และ Telemedicine ก็ทำให้บทบาทของอสม.มีความหมายมากกว่าการเป็นเพียง “ผู้ช่วยแจ้งข่าวสาร” อสม.จำนวนมากได้รับการฝึกอบรมให้ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล สามารถวัดความดัน เจาะเลือดปลายนิ้ว และบันทึกข้อมูลผ่านระบบออนไลน์ ส่งต่อให้แพทย์และทีมสาธารณสุขประเมิน หากจำเป็นจึงมีการนัดพบแพทย์ผ่านระบบ Telemedicine และจัดส่งยาถึงบ้าน ลดภาระการเดินทางของผู้ป่วย โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางและผู้สูงอายุ

ข้อมูลล่าสุดสะท้อนพลังของฐานชุมชนอย่างชัดเจน แกนนำสุขภาพมีศักยภาพในการคัดกรอง NCDs สูงถึง 93.70% ขณะที่อสม.เกือบ 100% สามารถใช้ระบบนับคาร์โบไฮเดรตและบันทึกข้อมูลผ่านแอปพลิเคชันได้ การมี “ชุมชนที่อ่านข้อมูลสุขภาพเป็น” ทำให้ยุทธศาสตร์ดิจิทัลไม่หยุดอยู่ที่หน้าจอ แต่ลงรากถึงครัวเรือนจริง ๆ

จากตัวเลขสู่ชีวิตจริง ทำไม “เบาหวาน” ต้องได้รับความสำคัญมากกว่านี้

แม้เชียงรายจะมีตัวอย่างความสำเร็จเชิงระบบหลายด้าน แต่ตัวเลข DM Control Rate ที่ยังอยู่เพียง 45.75% และอัตรา Remission 0.27% ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องกลับมาทบทวนอย่างจริงจัง

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขที่ร่วมจัดทำรายงานเชิงยุทธศาสตร์เสนอว่า การจัดการเบาหวานต้อง “ขยับแรงกว่าที่เป็นอยู่” ทั้งในมิติการแพทย์และพฤติกรรม โดยมีข้อเสนอสำคัญอย่างน้อย 3 ด้าน คือ

หนึ่ง การจัดสรรงบประมาณเฉพาะสำหรับการตรวจ HbA1c ให้ครอบคลุมประชากรกลุ่มเสี่ยงและผู้ป่วยเบาหวานอย่างเพียงพอ เนื่องจากตัวเลขดังกล่าวเป็นเสมือน “ภาพถ่ายระยะยาว” ของการควบคุมโรค การขาดข้อมูลชุดนี้ทำให้แพทย์ตัดสินใจได้ไม่เต็มที่

สอง การขยายศักยภาพของ AIDERY Connect และระบบ Dashboard ให้ใช้ติดตามผลลัพธ์ทางคลินิกแบบรายพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ไม่เพียงมองจำนวนผู้ป่วย แต่เห็นแนวโน้มว่าพื้นที่ใดควบคุมโรคได้ดีหรือมีความเสี่ยงสูงกว่าปกติ เพื่อนำไปสู่การจัดสรรทรัพยากรอย่างแม่นยำ

สาม การยกระดับ Health Literacy โดยเฉพาะทักษะ “นับคาร์บ” ของผู้ป่วยและครอบครัว ซึ่งเชียงรายเริ่มนำร่องมาแล้วผ่านการอบรมอสม.และการจัด “Carb Counting Station” ในคลินิก NCDs Remission แนวคิด “โปรตีนอย่าให้ขาด คาร์บอย่าให้เกิน เพิ่มเติมด้วยไขมันดี” หากขยายผลอย่างจริงจัง ควบคู่กับการติดตามผ่านดิจิทัลและการสนับสนุนเชิงจิตสังคม อาจทำให้เป้าหมาย Remission 1% เข้าใกล้ความเป็นจริงมากขึ้นในระยะกลาง

เทศบาลนครเชียงราย พื้นที่เมืองแนวหน้าในสมรภูมิ NCDs

บทบาทของเทศบาลนครเชียงรายในครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงเจ้าภาพจัดกิจกรรมคัดกรองเชิงพิธีการ หากแต่เป็น “แนวหน้าของระบบสุขภาพระดับจังหวัด” ในการทดสอบรูปแบบการจัดการ NCDs ในบริบทเมือง

การคัดกรองฟรีใน 63 ชุมชน ที่รวมทั้งการตรวจโรคเรื้อรังหลัก การประเมินสุขภาพจิต การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมและมะเร็งปากมดลูก และการให้ความรู้ด้านโภชนาการและพฤติกรรมสุขภาพ ถูกเชื่อมต่อเข้ากับระบบหลังบ้านของจังหวัด ทั้ง AIDERY Connect, NCDs@Home, Telemedicine และ NCD Remission Clinic

ในมุมของประชาชน สิ่งที่ได้รับคือ “โอกาสรู้ทันโรคก่อนป่วยหนัก” และช่องทางในการเข้าสู่ระบบดูแลที่ต่อเนื่องและเป็นมิตร ขณะที่ในมุมของผู้กำหนดนโยบาย โครงการนี้คือฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ที่มีคุณค่าอย่างยิ่งต่อการออกแบบมาตรการระยะยาว ทั้งด้านงบประมาณ การพัฒนาบุคลากร และการสร้างระบบนิเวศสุขภาพเมืองที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตจริง

หากจังหวัดสามารถต่อยอดจากความสำเร็จในระดับเทศบาลนครเชียงราย กระจายรูปแบบคัดกรองเชิงรุกและบริการเชื่อมโยงชุมชนไปสู่พื้นที่อื่น ๆ พร้อมอุดช่องว่างสำคัญเรื่องงบประมาณตรวจ HbA1c และคุณภาพข้อมูล เชียงรายอาจกลายเป็นหนึ่งในจังหวัดต้นแบบของประเทศในการจัดการ NCDs ยุคดิจิทัล ที่ผสาน “เทคโนโลยี–ชุมชน–ท้องถิ่น” เข้าด้วยกันอย่างกลมกลืน

ในขณะที่โรคไม่ติดต่อเรื้อรังยังเดินหน้าอย่างเงียบงันในทุกชุมชน การเลือก “ไม่ยอมจำนนต่อสถิติเดิม” แต่ลุกขึ้นมาคัดกรองทั้งเมือง เชื่อมระบบดิจิทัลเข้ากับกำลังของอสม.และชุมชน อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้คำว่า “สุขภาพดีวิถีเชียงราย” ไม่ได้เป็นเพียงคำขวัญบนป้ายโครงการ แต่กลายเป็นความจริงในชีวิตประจำวันของประชาชนในระยะยาว

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์และยุทธศาสตร์การจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) จังหวัดเชียงรายและเขตเทศบาลนครเชียงราย
  • สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย (สสจ.เชียงราย)
  • เทศบาลนครเชียงราย
  • โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI SOCIETY & POLITICS

เชียงรายเร่งเครื่องสู่ “จังหวัดท้องฟ้ามืด” ผนึก NARIT วางกรอบกฎหมายคุมมลภาวะทางแสงรับ Astro Tourism

เชียงรายเร่งเครื่องสู่ “จังหวัดท้องฟ้ามืด” ผนึก NARIT–ท้องถิ่น–เยาวชน ดัน Astro Tourism รับท่องเที่ยวไทยทะลุ 30 ล้านคน

เชียงราย, 9 ธันวาคม 2568 – ท่ามกลางกระแสการฟื้นตัวของการท่องเที่ยวไทยที่กลับมาคึกคักจนจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติสะสมทะลุ 30 ล้านคน และสร้างรายได้กว่า 1.4 ล้านล้านบาท จังหวัดเชียงรายกำลังเลือก “เส้นทางเฉพาะตัว” ในการยกระดับศักยภาพของพื้นที่ ด้วยการประกาศเดินหน้าสู่เป้าหมาย “จังหวัดท้องฟ้ามืด” (Chiang Rai Dark Sky Province) เพื่อเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ (Astro Tourism) แห่งใหม่ของภูมิภาค ท่ามกลางโจทย์ใหญ่เรื่องมลภาวะทางแสงที่ท้าทายการอนุรักษ์ท้องฟ้ายามค่ำคืน

ก้าวสำคัญของการขับเคลื่อนเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา เมื่อนางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เชียงราย นำคณะผู้บริหารและสภาเยาวชน อบจ.เชียงราย เดินทางเข้าเยี่ยมชมศูนย์ปฏิบัติการของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NARIT และหารือแนวทางจัดทำบันทึกความร่วมมือ (MOU) กับ ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของสถาบันฯ เพื่อผลักดันโครงการ “Chiang Rai Dark Sky” ให้เป็นรูปธรรม

การเยี่ยมชมครั้งนี้ไม่ใช่เพียงการดูงานเชิงสัญลักษณ์ หากแต่สะท้อนให้เห็นถึงการเชื่อมต่อกันของสองกระแสใหญ่ในประเทศ นั่นคือ การเติบโตทางเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยว และความพยายามรักษาทุนทางธรรมชาติที่มองไม่เห็นในเวลากลางวันอย่าง “ท้องฟ้ามืด” ให้คงอยู่คู่กับพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญอย่างเชียงรายในระยะยาว

เศรษฐกิจท่องเที่ยวฟื้นตัวเต็มกำลัง – โอกาสและแรงกดดันสำหรับเชียงราย

ตัวเลขจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สะท้อนภาพการฟื้นตัวที่ชัดเจนของการท่องเที่ยวไทย นางสาวนัทรียา ทวีวงศ์ ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เปิดเผยว่า ระหว่างวันที่ 1 มกราคม – 7 ธันวาคม 2568 ประเทศไทยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้ามาแล้วรวม 30,273,872 คน สร้างรายได้จากการใช้จ่ายภายในประเทศประมาณ 1,405,480 ล้านบาท

เฉพาะในสัปดาห์ล่าสุดระหว่างวันที่ 1 – 7 ธันวาคม มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้าประเทศรวม 669,991 คน หรือเฉลี่ยวันละราว 95,713 คน เพิ่มขึ้นจากสัปดาห์ก่อนหน้ากว่า 5.47% โดยกลุ่มตลาดระยะใกล้ (Short haul) ฟื้นตัวโดดเด่น มีอัตราการเดินทางเพิ่มขึ้นถึง 8.10% โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวมาเลเซียที่กลับมาท่องเที่ยวไทยเพิ่มขึ้นกว่า 28% หลังสถานการณ์อุทกภัยใน 10 จังหวัดภาคใต้คลี่คลาย

หากมองในภาพรวม นักท่องเที่ยวต่างชาติสะสม 5 อันดับแรก ได้แก่ มาเลเซีย 4,234,976 คน ตามด้วยจีน 4,184,791 คน อินเดีย 2,280,823 คน รัสเซีย 1,685,931 คน และเกาหลีใต้ 1,438,827 คน ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า “จำนวนนักท่องเที่ยวกลับมาเกือบเทียบเท่าช่วงก่อนเกิดวิกฤตใหญ่” ขณะเดียวกันก็หมายถึงแรงกดดันต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญทั่วประเทศ รวมถึงเชียงรายด้วย

ปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาประเมินว่า ในช่วงสัปดาห์ถัดไปจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากปัจจัยสนับสนุนสำคัญ เช่น การเข้าสู่ช่วง High season ของนักท่องเที่ยวกลุ่มตลาดระยะไกล (Long haul) มาตรการ Ease of Traveling ของรัฐบาล การยกเว้นบัตร ตม.6 และการส่งเสริมให้สายการบินเพิ่มเที่ยวบิน ทั้งหมดนี้ทำให้จังหวัดท่องเที่ยวหลักต้องเตรียมพร้อมรองรับ “จำนวนคน” ควบคู่ไปกับการปกป้อง “คุณภาพพื้นที่” ไปพร้อมกัน

สำหรับเชียงราย จังหวัดที่กำลังถูกผลักดันให้เป็นเมืองท่องเที่ยวได้ทั้งปี เที่ยวได้ทุกสไตล์ และต่อยอดสู่เมืองสุขภาพ (Wellness City) การเลือกใช้ “ท้องฟ้ามืด” เป็นแกนกลางของการพัฒนาการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ จึงเป็นทั้งโอกาสสร้างจุดขาย และบททดสอบเชิงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมในเวลาเดียวกัน

มลภาวะทางแสง – ปมขัดแย้งระหว่างการเติบโตของเมืองกับท้องฟ้ายามค่ำคืน

ในขณะที่ตัวเลขนักท่องเที่ยวระดับชาติเติบโตต่อเนื่อง เมืองท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยกลับต้องเผชิญปัญหาอีกด้านหนึ่ง นั่นคือ “มลภาวะทางแสง” (Light Pollution) ที่เพิ่มขึ้นควบคู่กับความเจริญของเมือง แสงไฟจากอาคาร ร้านค้า ป้ายโฆษณา และโครงสร้างพื้นฐานที่กระจายโดยขาดการจัดการ ทำให้ท้องฟ้ายามค่ำคืนสว่างมากขึ้นทุกปี

รายงานทางวิทยาศาสตร์ชี้ให้เห็นว่า ประชากรโลกประมาณหนึ่งในสาม ไม่สามารถมองเห็นทางช้างเผือกจากที่พักอาศัยของตนได้อีกต่อไป การเรืองแสงของท้องฟ้าเหนือเมือง (Urban Sky Glow) กลายเป็น “ดัชนีเตือนภัย” ของมลภาวะทางแสงที่ค่อย ๆ กลืนกินความมืดตามธรรมชาติ

ผลกระทบไม่ได้จำกัดเฉพาะการสังเกตการณ์ดาราศาสตร์เท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อระบบนิเวศและสิ่งมีชีวิตอย่างกว้างขวาง แสงกลางคืนที่สว่างเกินความจำเป็นทำให้สัตว์ป่าสับสน เช่น ลูกเต่าทะเลที่เคลื่อนทิศผิดไปจากทะเล หรือแมลงที่ถูกรบกวนวงจรชีวิต ในมุมของมนุษย์ การได้รับแสงในเวลาที่ไม่เหมาะสมยังเชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพและการรบกวนจังหวะชีวภาพของร่างกาย

สำหรับเชียงราย เป้าหมายการเป็น “จังหวัดท้องฟ้ามืด” ทำให้คำถามเรื่องมลภาวะทางแสงมีความหมายเชิงยุทธศาสตร์มากกว่าปกติ พื้นที่ที่ต้องรักษาความมืด เช่น รอบสวนแม่ฟ้าหลวง ดอยตุง หรือชุมชนฮ่อมลมจอย อำเภอพาน อาจถูกล้อมด้วยเขตชุมชนและการพัฒนาใหม่ หากขาดการวางผังเมืองและข้อกำหนดด้านการใช้แสงที่ชัดเจน แสงจากพื้นที่กันชน (Buffer Zones) ก็สามารถทำลายคุณภาพความมืดของพื้นที่แกนกลางได้ภายในเวลาไม่นาน

ก้าวแรกของเชียงราย จากพื้นที่ต้นแบบสู่จังหวัดท้องฟ้ามืดทั้งจังหวัด

เชียงรายไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา พื้นที่ในจังหวัดได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดตามมาตรฐานโครงการ “Amazing Dark Sky in Thailand” ของ NARIT แล้วอย่างน้อย 2 แห่ง

สวนแม่ฟ้าหลวง ในโครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) ได้รับการรับรองเป็น “เขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ส่วนบุคคล” ในปี 2568 ถือเป็นพื้นที่แรกของประเทศในประเภทนี้ การใช้แสงสว่างอย่างระมัดระวัง การควบคุมทิศทางของโคมไฟ และการรักษาบรรยากาศยามค่ำคืน ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถชมท้องฟ้า ดวงดาว และทางช้างเผือกได้ด้วยตาเปล่า ขณะเดียวกันก็สะท้อนปรัชญาการพัฒนาที่ยั่งยืนของโครงการดอยตุง ที่ให้ความสำคัญกับความสมดุลระหว่างคนกับธรรมชาติ

อีกแห่งหนึ่งคือ วิสาหกิจชุมชนฮ่อมลมจอย อำเภอพาน ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในพื้นที่ส่วนบุคคลเช่นกัน ชุมชนแห่งนี้กลายเป็นตัวอย่างของการนำสถานะ “ท้องฟ้ามืด” มาต่อยอดเศรษฐกิจฐานราก ผ่านการท่องเที่ยวเชิงเกษตรผสานดาราศาสตร์ (Agro–Astronomy Tourism) เกิดตำแหน่งงานใหม่ทั้งมัคคุเทศก์ดูดาว ผู้ให้บริการโฮมสเตย์ และผู้ผลิตสินค้าเกษตรแปรรูป สร้างรายได้ให้ชุมชนและลดการย้ายถิ่นแรงงานออกนอกพื้นที่

ด้านฐานข้อมูลทางวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย (มรภ.เชียงราย) ได้จัดทำ “แผนที่ท้องฟ้ามืดฉบับแรกของจังหวัดเชียงราย” วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ท้องฟ้ามืดตลอดสามทศวรรษที่ผ่านมา แผนที่ดังกล่าวช่วยระบุทั้งพื้นที่แกนกลางที่ยังมืดสนิท และพื้นที่เสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังมลภาวะทางแสง ข้อมูลเชิงพื้นที่นี้ถูกใช้เป็นฐานประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายของ อบจ.เชียงราย และ NARIT ในการกำหนดเขต Core Area และ Buffer Zone อย่างมีหลักฐานรองรับ

ดีลความร่วมมือใหม่ อบจ.เชียงราย–NARIT–เยาวชน วางกรอบกฎหมายควบคุมแสง

การเดินทางของคณะ อบจ.เชียงราย และสภาเยาวชน ไปยัง NARIT เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม จึงมีความหมายมากกว่าการดูดาวผ่านกล้องโทรทรรศน์ หากแต่เป็นการวางรากฐานความร่วมมือระดับจังหวัด

ในระหว่างการหารือ นางอทิตาธรย้ำเจตนารมณ์ของจังหวัดว่า ต้องการใช้แนวคิด “Dark Sky” เป็นกลไกเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ เมืองสุขภาพ และการท่องเที่ยวรูปแบบอื่น ๆ ภายใต้นโยบาย “เที่ยวเชียงรายได้ทั้งปี มีดีทุกอำเภอ” แต่เพื่อให้เป้าหมายยกระดับเป็น “จังหวัดท้องฟ้ามืด” เกิดผลจริง จำเป็นต้องมีกลไกทางกฎหมายที่ชัดเจน ไม่ใช่เพียงการรณรงค์เชิงสมัครใจ

NARITจึงได้เสนอแนวทางเชิงเทคนิคสำหรับการจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นด้านการควบคุมแสงสว่าง (Local Lighting Ordinance) โดยอ้างอิงมาตรฐานสากลและประสบการณ์จากโครงการ Dark Sky ในพื้นที่อื่น แนวทางหลักประกอบด้วย

  • การบังคับใช้โคมไฟแบบส่องลงล่างทั้งหมด (Fully-Shielded Fixtures) เพื่อลดการรั่วไหลของแสงขึ้นสู่ท้องฟ้า
  • การจำกัดอุณหภูมิสีของแสง (CCT) ให้อยู่ในระดับไม่เกิน 3,000 เคลวิน เพื่อลดแสงสีฟ้าที่กระจายในบรรยากาศได้ไกล
  • การกำหนดช่วงเวลาลดระดับความสว่างหรือปิดไฟที่ไม่จำเป็นหลังเวลา 23.00 น. โดยเฉพาะในเขต Buffer Zone รอบพื้นที่แกนกลาง

ตัวอย่างจากโครงการปรับปรุงระบบไฟฟ้าที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ซึ่งใช้หลอดไฟตามมาตรฐาน Dark Sky ชี้ให้เห็นว่า การจัดการแสงอย่างเหมาะสมช่วยลดค่าไฟฟ้ารายเดือนได้มากถึงราว 47.5% ขณะเดียวกันค่าความมืดของท้องฟ้าเพิ่มขึ้นจนเข้าใกล้มาตรฐานอุทยานท้องฟ้ามืดที่ NARIT กำหนด นั่นหมายความว่า “การอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดไม่ใช่ภาระงบประมาณ แต่เป็นการลงทุนที่คืนผลประหยัดระยะยาวให้ท้องถิ่นได้จริง”

อบจ.เชียงรายจึงมีแนวโน้มจะเดินหน้าจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นด้านการควบคุมมลภาวะทางแสงโดยอาศัยข้อมูลจากแผนที่ท้องฟ้ามืดของ มรภ.เชียงราย เพื่อกำหนดเขตพื้นที่ได้อย่างแม่นยำ หากทำสำเร็จเชียงรายจะกลายเป็นหนึ่งในจังหวัดแรก ๆ ของไทยที่มีกฎหมายท้องถิ่นด้านท้องฟ้ามืดอย่างเป็นรูปธรรม

เมื่อท้องฟ้ามืดกลายเป็น “ทรัพย์สินทางเศรษฐกิจ” ของเชียงราย

การก้าวสู่จังหวัดท้องฟ้ามืดไม่ได้หมายถึงการทำให้จังหวัดมืดลง หากแต่เป็นการจัดการ “คุณภาพของแสง” ให้เหมาะสมกับทั้งความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม และเมื่อท้องฟ้ากลับมามืดพอที่จะมองเห็นดาวจำนวนมากได้อย่างชัดเจน ผลประโยชน์ด้านเศรษฐกิจก็เริ่มปรากฏให้เห็น

ประสบการณ์ในพื้นที่ต้นแบบอย่างฮ่อมลมจอย แสดงให้เห็นว่าการได้รับการรับรองเป็นเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวกลุ่มเฉพาะที่ยินดีเดินทางไกลเพื่อประสบการณ์ดูดาวโดยเฉพาะ นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้มักใช้จ่ายสูงและพักค้างคืนหลายวัน ทำให้รายได้กระจายสู่ธุรกิจโฮมสเตย์ ร้านอาหาร และสินค้าเกษตรแปรรูปอย่างทั่วถึง

ในระดับจังหวัด หากเชียงรายสามารถเชื่อมโยงจุดท่องเที่ยวท้องฟ้ามืดเข้ากับแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติและวัฒนธรรมเดิม เช่น ดอยตุง ดอยช้าง ดอยผาตั้ง หรือชุมชนชาติพันธุ์ต่าง ๆ จะสามารถออกแบบแพ็กเกจท่องเที่ยว “Chiang Rai Dark Sky” ได้หลากหลาย ทั้งทริปดูดาว เดินป่า เรียนรู้กาแฟหรือชา และท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ตอบโจทย์นักท่องเที่ยวคุณภาพที่แสวงหาประสบการณ์ลึกซึ้งมากกว่าการเดินทางเชิงถ่ายรูปเพียงระยะสั้น

นอกจากนี้ การผลักดัน Astro Tourism ยังเชื่อมโยงโดยอ้อมกับวาระด้านคุณภาพอากาศของภาคเหนือ โดยเฉพาะเรื่องฝุ่น PM 2.5 เพราะท้องฟ้ามืดจะดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ดีที่สุดในช่วงที่ทัศนวิสัยปลอดโปร่ง การรักษาท้องฟ้าให้มืดและใสไปพร้อมกันจึงกลายเป็นแรงส่งให้จังหวัดต้องจริงจังกับทั้งการลดมลภาวะทางแสงและมลพิษทางอากาศ

ความท้าทายที่ยังรอการแก้ไข – จากห้องประชุมสู่การมีส่วนร่วมของชุมชน

แม้เชียงรายจะมีพื้นที่ต้นแบบและฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์พร้อมแล้ว แต่การยกระดับทั้งจังหวัดให้เป็น “จังหวัดท้องฟ้ามืด” ยังต้องเผชิญความท้าทายหลายด้าน ตั้งแต่การควบคุมแสงในโครงการพัฒนาใหม่ๆ ในเขตเมืองและชานเมือง ไปจนถึงความเข้าใจของประชาชนที่อาจกังวลว่า “ลดแสงแล้วจะไม่ปลอดภัย”

ผู้เชี่ยวชาญด้านท้องฟ้ามืดจึงเน้นย้ำว่า สิ่งสำคัญไม่ใช่การปิดไฟจนมืดสนิท แต่อยู่ที่การใช้แสงให้ตรงจุดและเพียงพอ เช่น ใช้โคมไฟที่ส่องลงพื้นถนนแทนการกระจายขึ้นฟ้า ใช้แสงสีเหลืองอบอุ่นแทนแสงสีขาวจ้า และลดการเปิดไฟที่ไม่จำเป็น การสื่อสารกับประชาชนอย่างต่อเนื่องจึงเป็นหัวใจในการลดความเข้าใจผิด และสร้างความภาคภูมิใจร่วมกันว่า “ทุกคนมีส่วนในการรักษาท้องฟ้าของจังหวัด”

อีกด้านหนึ่ง การบังคับใช้ข้อบัญญัติท้องถิ่นจำเป็นต้องออกแบบให้สมดุลระหว่างความเข้มงวดกับความยืดหยุ่น เช่น การให้ระยะเวลาในการปรับเปลี่ยนโคมไฟของภาคเอกชน การจัดตั้งกองทุนหรือโครงการสนับสนุนการเปลี่ยนหลอดไฟเป็นมาตรฐาน Dark Sky สำหรับครัวเรือนรายได้ต่ำ และการเปิดช่องให้ชุมชนท้องถิ่นเสนอพื้นที่ที่ต้องการเป็นเขตอนุรักษ์เพิ่มเติม

วิสัยทัศน์ระยะยาว จากเชียงรายสู่ต้นแบบอาเซียน

เมื่อมองไกลไปกว่าขอบเขตจังหวัด การขับเคลื่อน “Chiang Rai Dark Sky” มีศักยภาพจะกลายเป็นต้นแบบให้กับเมืองท่องเที่ยวอื่น ๆ ในไทยและภูมิภาคอาเซียน การผสานกันของข้อมูลวิทยาศาสตร์จาก NARIT ฐานข้อมูลท้องถิ่นจาก มรภ.เชียงราย และอำนาจจัดการพื้นที่ของ อบจ.เชียงราย แสดงให้เห็นโมเดลความร่วมมือไตรภาคีที่น่าสนใจ ทั้งด้านกฎหมาย สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจท้องถิ่น

หากเชียงรายสามารถผลักดันข้อบัญญัติท้องถิ่นด้านการควบคุมมลภาวะทางแสงให้มีผลบังคับใช้จริง พร้อมขยายผลจากพื้นที่แกนกลาง เช่น สวนแม่ฟ้าหลวงและฮ่อมลมจอย ไปสู่เครือข่ายชุมชนท้องฟ้ามืดทั่วจังหวัดได้สำเร็จ ก็จะไม่เพียงเป็นจังหวัดแรก ๆ ของไทยที่มีนโยบายท้องฟ้ามืดในระดับจังหวัด แต่ยังอาจกลายเป็น “ห้องทดลองเชิงนโยบาย” ให้ประเทศอื่นในภูมิภาคนำไปปรับใช้

ในวันที่นักท่องเที่ยวต่างชาติกว่า 30 ล้านคนหลั่งไหลเข้ามาสร้างรายได้ให้ประเทศไทย ตัวเลขดังกล่าวอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น หากจังหวัดต่าง ๆ เลือกใช้การพัฒนาอย่างมีกลยุทธ์และตระหนักถึงคุณค่าของทรัพยากรที่มองไม่เห็นในแสงจ้าเช่น “ท้องฟ้ามืด” สำหรับเชียงราย เส้นทางสู่การเป็น “จังหวัดท้องฟ้ามืด” จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มอีกหนึ่งแบรนด์ท่องเที่ยว แต่คือการวางรากฐานเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมให้เดินหน้าไปด้วยกันอย่างสมดุลในระยะยาว

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา – รายงานสถานการณ์นักท่องเที่ยวต่างชาติและรายได้จากการท่องเที่ยว ณ วันที่ 8 ธันวาคม 2568
  • สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) – ข้อมูลโครงการ “Amazing Dark Sky in Thailand” และเกณฑ์การรับรองเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด
  • องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย – ข้อมูลการหารือโครงการ “Chiang Rai Dark Sky” และการเยี่ยมชม NARIT ของคณะผู้บริหารและสภาเยาวชน อบจ.เชียงราย วันที่ 7 ธันวาคม 2568
  • มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย – งานวิจัยและ “แผนที่ท้องฟ้ามืดฉบับแรกของจังหวัดเชียงราย” ใช้ประกอบการวางแผนเชิงพื้นที่
  • มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ และวิสาหกิจชุมชนฮ่อมลมจอย – ข้อมูลพื้นที่ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเขตอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดในจังหวัดเชียงราย
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI SOCIETY & POLITICS

เชียงรายผนึกกำลังส่วนกลาง! ยุทธศาสตร์ 4 ด้านเน้น Zero Burning 2 เดือนเต็ม รับมือฝุ่นข้ามแดนและไฟป่า

เชียงรายร่วมประชุม “กอปภ.ก.” วางยุทธศาสตร์ 4 ด้านรับมือฝุ่นพิษ PM 2.5 เชื่อมแผน “ยุทธศาสตร์ฟ้าใส” ภาคเหนือก่อนเข้าสู่ฤดูวิกฤต

เชียงราย, 9 ธันวาคม 2568 – ที่ห้องประชุมสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัด บรรยากาศเช้าวันที่ 8 ธันวาคม เต็มไปด้วยความตื่นตัวของคณะทำงานด้านไฟป่าและหมอกควันของจังหวัด เมื่อ นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย นำทีมเจ้าหน้าที่จากหลายหน่วยงานเข้าร่วมการประชุมกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกลาง (กอปภ.ก.) ผ่านระบบประชุมออนไลน์ เพื่อรับฟังสถานการณ์และแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 ที่เริ่มทวีความสำคัญขึ้นอีกครั้งก่อนเข้าสู่ฤดูแล้งและฤดูเผาในหลายพื้นที่ของประเทศ

การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้การเป็นประธานของ นายศักดิ์ดา วิเชียรศิลป์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย โดยแม้หัวข้อหารือหลักจะเน้นพื้นที่ภาคกลางและกรุงเทพมหานครเป็นสำคัญ แต่ข้อเสนอเชิงมาตรการและข้อสั่งการจากส่วนกลางถูกมองว่าเป็น “แผนแม่บท” ที่ทุกจังหวัด รวมถึงเชียงรายจำเป็นต้องนำไปปรับใช้และบูรณาการร่วมกับแผนระดับภูมิภาค โดยเฉพาะยุทธศาสตร์ “ฟ้าใส” (CLEAR Sky Strategy) ที่ภาคเหนือกำลังเดินหน้าร่วมกับประเทศเพื่อนบ้านอย่าง สปป.ลาว และเมียนมา เพื่อจัดการปัญหาหมอกควันและไฟป่าข้ามแดนอย่างจริงจัง

รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายระบุระหว่างการประชุมว่า เชียงรายเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ต้องเตรียมพร้อมรับมือทั้งฝุ่นควันจากแหล่งกำเนิดในพื้นที่เอง และจากกระแสลมที่พัดพามลพิษจากประเทศเพื่อนบ้านในบางช่วงของปี การได้เข้าร่วมประชุมในครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญในการ “เชื่อมภาพรวมส่วนกลางกับบริบทพื้นที่จริง” เพื่อให้มาตรการต่าง ๆ สามารถนำไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันต่อสถานการณ์

ภาพใหญ่ของปัญหา จากกรุงเทพฯ สู่เชียงราย

ในระดับประเทศ ปัญหาฝุ่น PM 2.5 ถูกยกระดับให้เป็นวาระแห่งชาติหลังจากหลายปีที่ผ่านมาเกิดสถานการณ์ค่าฝุ่นเกินมาตรฐานซ้ำซาก ทั้งในเขตเมืองใหญ่และพื้นที่ชนบท โดยเฉพาะในช่วงปลายฤดูหนาวถึงต้นฤดูร้อน ซึ่งเป็นช่วงที่อิทธิพลสภาพอากาศ การเผาในที่โล่ง และการสะสมของมลพิษจากการคมนาคมและอุตสาหกรรมทำให้คุณภาพอากาศย่ำแย่ลงอย่างเห็นได้ชัด

สำหรับภาคเหนือ จังหวัดเชียงรายต้องเผชิญทั้งหมอกควันจากไฟป่าในพื้นที่สูง การเผาเศษวัสดุทางการเกษตร และหมอกควันข้ามแดน ทำให้แผนการจัดการคุณภาพอากาศของจังหวัดไม่อาจแยกออกจากนโยบายระดับชาติได้ การประชุม กอปภ.ก. ครั้งนี้จึงนับเป็นเวทีสำคัญในการทบทวนมาตรการเดิม เสริมจุดแข็ง และอุดช่องโหว่ของระบบรับมือวิกฤตฝุ่นควันในปี 2568–2569

ยุทธศาสตร์ 4 ด้านรับมือ PM 2.5 จากกระดาษสู่การปฏิบัติ

หนึ่งในหัวใจของการประชุม คือการสรุป “ยุทธศาสตร์ 4 ด้าน” ที่หน่วยงานต่าง ๆ เสนอร่วมกันในการจัดการฝุ่น PM 2.5 โดยมีการเน้นย้ำทั้งมิติการบริหารจัดการในเขตเมือง การควบคุมการเผาในพื้นที่เกษตร การป้องกันไฟป่า และการควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษอื่น ๆ ซึ่งจังหวัดต่าง ๆ ต้องนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของตนเอง

ด้านแรก คือ การจัดการในเขตเมือง ซึ่งกรุงเทพมหานครได้นำเสนอแผนในฐานะ “ต้นแบบเมืองใหญ่” ผ่านมาตรการขยายเขตควบคุมมลพิษและการกำหนด Low Emission Zone ให้ครอบคลุม 51 เขต เพิ่มจุดตรวจควันดำรถบรรทุกและรถโดยสาร ควบคุมการก่อสร้างไม่ให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจาย พร้อมทั้งปรับรูปแบบการทำงานแบบ Work From Home ในช่วงวันที่ค่าฝุ่นสูงเกินมาตรฐาน แนวทางเหล่านี้แม้จะถูกออกแบบมาสำหรับเมืองหลวง แต่หลักคิดเรื่องการควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษในเขตเมือง การจัดการจราจร และการสื่อสารเตือนภัยเชิงรุก สามารถนำมาปรับใช้กับเขตเมืองของเชียงราย เช่น พื้นที่ตัวเมืองเชียงราย หรืออำเภอที่มีการจราจรหนาแน่นได้เช่นกัน

ด้านที่สอง คือ การควบคุมการเผาในพื้นที่เกษตร ภายใต้การนำของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งได้รายงานสถานการณ์พืชเศรษฐกิจอย่างอ้อยและข้าวโพดที่มักเกี่ยวข้องกับการเผาเศษวัสดุหลังการเก็บเกี่ยว มาตรการสำคัญประกอบด้วยการสนับสนุนเกษตรกรรมแบบไม่เผา การจัดสรรสิทธิ์ช่วยเหลือหรือเงินอุดหนุนแบบมีเงื่อนไขห้ามเผา การกำหนดมาตรฐานอ้อยไฟไหม้ไม่เกินร้อยละ 0.06 และการผลักดันการใช้เครื่องจักรทางการเกษตรทดแทนการเผาแปลง การประชุมครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นการสั่งการเชิงห้ามปราม แต่ยังมุ่งสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนวิธีการผลิตด้วย

ด้านที่สาม คือ การป้องกันไฟป่าและการเผาในพื้นที่ป่า ซึ่งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้เสนอให้กำหนดช่วง “ห้ามเผาเด็ดขาด” หรือ Zero Burning อย่างน้อยสองเดือนในพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลาง ควบคู่กับการเฝ้าระวังจุดความร้อนหรือ Hotspot แบบเรียลไทม์ การจัดตั้งชุดปฏิบัติการพิเศษดับไฟ และการเตรียมแผนเผชิญเหตุร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่เสี่ยง เส้นทางปฏิบัติเหล่านี้สอดคล้องกับประสบการณ์ของเชียงรายที่จำเป็นต้องมีเครือข่ายอาสาสมัครและหน่วยปฏิบัติการในหมู่บ้านห่างไกล เพื่อให้สามารถเข้าไปควบคุมสถานการณ์ไฟป่าได้อย่างทันท่วงที

ด้านสุดท้าย คือ การควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษอื่น ๆ ทั้งจากรถบรรทุก รถโดยสาร โรงงานอุตสาหกรรม และโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ โดยหลายหน่วยงานได้เสนอให้เพิ่มความเข้มข้นของการตรวจสอบ การบังคับใช้กฎหมาย และการกำหนดมาตรฐานการปล่อยมลพิษให้ชัดเจนมากขึ้น ควบคู่กับการสื่อสารสร้างการรับรู้ความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชน ผ่านระบบแจ้งเตือนคุณภาพอากาศแบบรายพื้นที่ เพื่อให้ประชาชนสามารถวางแผนการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม

ข้อสั่งการจากส่วนกลาง จากตัวเลขมาตรการสู่ความเชื่อมั่นของประชาชน

นอกจากการสรุปภาพรวมมาตรการแล้ว นายศักดิ์ดา วิเชียรศิลป์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ยังได้เน้นย้ำให้ทุกหน่วยงาน “เร่งนำมาตรการไปปฏิบัติจริง” พร้อมกำชับให้ติดตามผลอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในช่วงที่ค่าฝุ่นมีแนวโน้มพุ่งสูงเกินมาตรฐาน

หนึ่งในข้อสั่งการสำคัญ คือการมอบหมายให้กรมประชาสัมพันธ์จัดทำสื่อเผยแพร่ในรูปแบบวิดีทัศน์ (VTR) รวบรวมข้อมูลการดำเนินงานและมาตรการของทุกหน่วยงาน เพื่อสื่อสารให้ประชาชนรับรู้ว่า ภาครัฐไม่ได้เพียง “เฝ้าดูตัวเลข” แต่มีการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรมทั้งในมิติการป้องกัน การแก้ไข และการเยียวยาผลกระทบ การสื่อสารเชิงรุกนี้ยังช่วยลดความตื่นตระหนก ลดข่าวลือ และสร้างความเข้าใจร่วมว่าการแก้ปัญหาฝุ่นพิษต้องอาศัยความร่วมมือทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชนทั่วไป

รมช.มหาดไทยย้ำว่า การลดฝุ่น PM 2.5 ให้ได้ผล ไม่สามารถพึ่งเพียงมาตรการใดมาตรการหนึ่ง หรือหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง หากแต่ต้องเป็น “ชุดมาตรการบูรณาการ” ที่ทำงานไปพร้อมกัน ทั้งในระดับโครงสร้าง เช่น การควบคุมแหล่งกำเนิด และในระดับพฤติกรรมประชาชน เช่น การลดการเผาในที่โล่ง การตรวจสภาพรถ และการป้องกันตนเองเมื่อค่าฝุ่นอยู่ในเกณฑ์เสี่ยง

เชียงรายในสมการคุณภาพอากาศ บทบาทของจังหวัดชายแดนภาคเหนือ

แม้การประชุม กอปภ.ก. จะเน้นรายงานสถานการณ์ภาคกลาง แต่สำหรับเชียงราย การประชุมครั้งนี้สะท้อน “คำเตือนล่วงหน้า” ว่าฤดูวิกฤตของภาคเหนือกำลังใกล้เข้ามา ขณะที่หลายจังหวัดในลุ่มน้ำเจ้าพระยาเฝ้าจับตาฝุ่นจากการจราจรและอุตสาหกรรม เชียงรายต้องเตรียมรับมือกับฝุ่นจากไฟป่า การเผาในพื้นที่เกษตร และหมอกควันข้ามแดนที่อาจเกิดขึ้นพร้อมกัน

รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายและคณะทำงานจึงมีภารกิจสำคัญในการนำ “ยุทธศาสตร์ 4 ด้าน” จากส่วนกลาง มาบูรณาการกับ “ยุทธศาสตร์ฟ้าใส” ที่ภาคเหนือกำลังผลักดันอยู่เดิม ทั้งในมิติการประสานงานกับประเทศเพื่อนบ้าน การเฝ้าระวัง Hotspot บริเวณแนวชายแดน และการสร้างแนวร่วมกับชุมชนบนพื้นที่สูง ซึ่งถือเป็น “ด่านหน้า” ในการป้องกันไฟป่าและการเผาในพื้นที่ป่า

การเน้นย้ำเรื่อง Zero Burning อย่างน้อยสองเดือนในพื้นที่ภาคเหนือจึงไม่ได้หมายถึงเพียงการออกคำสั่งห้ามเผา หากแต่ต้องมาพร้อมมาตรการรองรับ เช่น การจัดหางานทดแทนให้กับผู้มีรายได้จากการเผาไร่ การสนับสนุนเครื่องจักรและเทคโนโลยีการเกษตรแบบไม่เผา รวมถึงการจัดงบประมาณเพื่อดูแลเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครดับไฟป่าที่ต้องทำงานในพื้นที่เสี่ยงอย่างต่อเนื่อง

จากตัวเลขสู่ชีวิตคนเชียงราย ทำไมการประชุมครั้งนี้จึงสำคัญต่อชุมชน

แม้รายละเอียดเชิงเทคนิคเกี่ยวกับเขตควบคุมมลพิษ จุดตรวจควันดำ หรือมาตรฐานอ้อยไฟไหม้ อาจดูเป็นเรื่องไกลตัวสำหรับประชาชนทั่วไป แต่ในทางปฏิบัติ มาตรการเหล่านี้มีผลโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตของคนเชียงราย โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ

หากมาตรการด้านการจราจรและการควบคุมการก่อสร้างถูกนำมาปรับใช้ในเขตเมืองเชียงรายอย่างเหมาะสม ประชาชนก็มีโอกาสหายใจอากาศที่สะอาดขึ้นในช่วงที่ฝุ่นจากไฟป่ากำลังปกคลุม หากการควบคุมการเผาในพื้นที่เกษตรสามารถลดพื้นที่เผาได้จริง ผลกระทบจากหมอกควันในช่วงเก็บเกี่ยวก็จะเบาบางลง และหาก Zero Burning ทำได้ตามแผนร่วมกับการดับไฟป่าที่รวดเร็ว ภาคเหนือก็จะมีโอกาสเห็นท้องฟ้าที่ปลอดโปร่งนานกว่าที่เคย

เช่นเดียวกับบทบาทของกรมประชาสัมพันธ์และสื่อมวลชนในพื้นที่ การสื่อสารที่ชัดเจนและต่อเนื่องเกี่ยวกับค่าฝุ่น มาตรการของรัฐ และวิธีป้องกันตนเอง จะช่วยให้ประชาชนสามารถวางแผนการทำงาน การเดินทาง หรือแม้แต่การดูแลสุขภาพของคนในครอบครัวได้อย่างมีข้อมูลรองรับ ไม่ต้องตื่นตระหนก แต่ตระหนักรู้และปรับตัวอย่างเหมาะสม

ก้าวต่อไปของเชียงราย จากห้องประชุมสู่ภาคสนาม

หลังจากการประชุม กอปภ.ก. เสร็จสิ้น ภารกิจของจังหวัดเชียงรายไม่ได้จบลงที่การ “รับทราบมติ” หากแต่เพิ่งเริ่มต้นกระบวนการแปลงนโยบายให้เป็นการปฏิบัติจริงในพื้นที่ ขั้นตอนต่อไปคือการจัดทำแผนปฏิบัติการระดับจังหวัดที่เชื่อมโยงยุทธศาสตร์ 4 ด้านกับยุทธศาสตร์ฟ้าใส การกำหนดช่วงห้ามเผา การเตรียมกำลังเจ้าหน้าที่ดับไฟป่า การสำรวจพื้นที่เกษตรเสี่ยงเผา และการจัดตั้งระบบเฝ้าระวังคุณภาพอากาศรายตำบลหรือรายอำเภอ

ในขณะเดียวกัน การสร้างแนวร่วมกับภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคประชาสังคมก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน โรงงานและผู้ประกอบการจำเป็นต้องร่วมมือในการลดการปล่อยฝุ่นจากกิจกรรมทางอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยและโรงเรียนสามารถเป็นฐานข้อมูลและฐานความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม ขณะที่เครือข่ายชุมชนและอาสาสมัครในหมู่บ้านสามารถทำหน้าที่เป็น “ตาและหู” ในการแจ้งเตือนจุดความร้อนและการเผาในที่โล่งได้อย่างทันท่วงที

การประชุมออนไลน์เพียงครั้งเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาฝุ่นพิษ PM 2.5 ที่สะสมมานานหลายปีได้ แต่สำหรับเชียงราย การมีส่วนร่วมในเวที กอปภ.ก. ครั้งนี้คือการยืนยันว่า จังหวัดไม่ได้ยืนอยู่ลำพังในสมรภูมิฝุ่นควัน หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบการจัดการภัยพิบัติระดับชาติที่พยายามเชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน

เมื่อฤดูหมอกควันหวนกลับมาอีกครั้ง คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “ค่าฝุ่นวันนี้เท่าไร” หากแต่คือ “มาตรการที่ประกาศไว้ได้ถูกนำไปใช้จริงเพียงใด และประชาชนได้รับการปกป้องมากน้อยแค่ไหน” ซึ่งคำตอบของคำถามนี้ จะเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่าแผนยุทธศาสตร์ 4 ด้าน และยุทธศาสตร์ฟ้าใสที่เชียงรายกำลังเดินหน้า จะสามารถเปลี่ยนภาพจากท้องฟ้าหม่นหมอก ไปสู่ฟ้าใสที่ยั่งยืนได้หรือไม่ในระยะยาว

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกลาง (กอปภ.ก.) กระทรวงมหาดไทย
  • กระทรวงมหาดไทย และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นายศักดิ์ดา วิเชียรศิลป์
  • สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดเชียงราย
  • กรุงเทพมหานคร (มาตรการเขตควบคุมมลพิษและ Low Emission Zone)
  • กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (นโยบายเกษตรกรรมแบบไม่เผาและมาตรฐานอ้อยไฟไหม้)
  • กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (มาตรการ Zero Burning และการเฝ้าระวัง Hotspot)
  • กรมประชาสัมพันธ์ (ภารกิจจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์มาตรการ PM 2.5)
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI SOCIETY & POLITICS

5 แสนแรงงานนอกระบบ! โจทย์ใหญ่เชียงราย งาน “คนไทย ต้องมีงานทำ” เชื่อม 1,300 อัตรา สู่ทักษะใหม่

คนไทย ต้องมีงานทำ @เชียงราย” จากตัวเลขว่างงานต่ำ สู่โจทย์ใหญ่การยกระดับทักษะแรงงานและคุณภาพชีวิตคนเชียงราย

เชียงราย, 8 ธันวาคม 2568 – ยามเช้าบริเวณหอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงรายคึกคักเป็นพิเศษ เมื่อประชาชนหลากหลายวัย – ตั้งแต่นักศึกษาจบใหม่ แรงงานที่กำลังมองหางานใหม่ ไปจนถึงผู้ที่อยากเริ่มต้นอาชีพอิสระ – ทยอยเดินเข้ามาที่งาน “คนไทย ต้องมีงานทำ @ เชียงราย” ภายใต้การขับเคลื่อนของกระทรวงแรงงานและจังหวัดเชียงราย เป้าหมายไม่ใช่เพียง “หางานให้ได้” แต่คือการ “สร้างโอกาสในการมีชีวิตที่มั่นคงขึ้น” ให้กับแรงงานในพื้นที่ภาคเหนือชายแดนสำคัญของประเทศ

เบื้องหลังงานนี้ คือความพยายามเชื่อมโยง นโยบายระดับประเทศ เข้ากับ สถานการณ์จริงในจังหวัด ผ่านการเปิดรับสมัครงานกว่า 1,300 อัตรา จับคู่แรงงาน–นายจ้างอย่างเป็นระบบ และเสริมด้วยกิจกรรมอัปสกิล–รีสกิล ที่เตรียมแรงงานเชียงรายให้พร้อมรับเศรษฐกิจยุคดิจิทัลและการเปลี่ยนแปลงของตลาดงานในอนาคต

แรงงานเชียงราย ว่างงานต่ำ แต่โครงสร้าง “เปราะบาง” จากแรงงานนอกระบบกว่า 5 แสนคน

แม้ตัวเลข “อัตราว่างงาน” จะอยู่ในระดับที่เรียกได้ว่า “ต่ำมาก” หากเทียบกับหลายจังหวัด แต่โครงสร้างแรงงานเชียงรายสะท้อนความท้าทายเชิงลึกที่ซับซ้อนกว่านั้น

ข้อมูลจากกระทรวงแรงงานระบุว่า จังหวัดเชียงรายมีประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป 960,013 คน ในจำนวนนี้เป็น กำลังแรงงาน 612,173 คน หรือคิดเป็น 63.77% ของประชากรทั้งหมด มีผู้มีงานทำ 606,590 คน และผู้ว่างงานเพียง 2,591 คน ตัวเลขดังกล่าวชี้ให้เห็นว่าระบบเศรษฐกิจและตลาดแรงงานของจังหวัดสามารถดูดซับแรงงานได้ค่อนข้างดีในภาพรวม

อย่างไรก็ตาม จุดที่น่าจับตาไม่แพ้กันคือ จำนวนแรงงานนอกระบบกว่า 507,372 คน ซึ่งถือเป็นสัดส่วนสูงมากเมื่อเทียบกับกำลังแรงงานทั้งหมด โดยกว่า 70% อยู่ในภาคเกษตรกรรมและประมง สะท้อนภาพจังหวัดที่ยังพึ่งพาเศรษฐกิจดั้งเดิมอย่างลึกซึ้ง และยังมีช่องว่างด้านสวัสดิการ–หลักประกันทางสังคมที่แรงงานกลุ่มนี้อาจเข้าไม่ถึง

อีกด้านหนึ่ง จังหวัดเชียงรายมีผู้ประกันตนตามมาตรา 33, 39 และ 40 รวมกว่า 166,177 คน ตัวเลขนี้แสดงว่า มีแรงงานจำนวนไม่น้อยที่เริ่มเข้าสู่ระบบประกันสังคมและสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย แต่เมื่อเทียบกับจำนวนแรงงานนอกระบบทั้งหมด ยังมีพื้นที่ให้พัฒนาการคุ้มครองทางสังคมอีกมาก

ในภาพรวม เชียงรายจึงเป็นจังหวัดที่ “คนส่วนใหญ่มีงานทำ” แต่คุณภาพงาน ความมั่นคง ความสอดคล้องของทักษะกับตำแหน่งงาน และการปกป้องสิทธิแรงงาน ยังเป็นโจทย์ใหญ่ที่ต้องการเครื่องมือเชิงนโยบายและโครงการในพื้นที่เข้ามาช่วยเสริม

เวทีจับคู่แรงงาน–นายจ้าง 54 สถานประกอบการ 1,317 อัตรา เชื่อมคนหางานเข้ากับโอกาสจริง

งาน “คนไทย ต้องมีงานทำ @ เชียงราย” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 8 – 9 ธันวาคม 2568 ณ หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย โดยกระทรวงแรงงานร่วมกับจังหวัดเชียงรายและภาคีเครือข่าย ภายในงานมี สถานประกอบการเข้าร่วม 54 แห่ง เปิดรับสมัครงานรวม 410 ตำแหน่ง จำนวน 1,317 อัตรา ครอบคลุมทั้งงานประจำ งานพาร์ตไทม์ และตำแหน่งงานสำหรับคนพิการ

ในจำนวนนี้ แบ่งเป็นสถานประกอบการที่มารับสมัครโดยตรงในพื้นที่ 40 แห่ง และอีก 14 แห่ง ฝากรับสมัครผ่านเจ้าหน้าที่จัดหางาน ขณะเดียวกันยังมีการเตรียม ตำแหน่งงานในจังหวัดใกล้เคียงกว่า 3,000 อัตรา ทั้งเชียงใหม่ พะเยา แพร่ และน่าน เพื่อขยายทางเลือกให้ผู้หางานที่พร้อมย้ายถิ่นทำงานในภูมิภาคเหนือ

ตำแหน่งงานที่ตลาดต้องการสูงในครั้งนี้ ได้แก่

  • พนักงานขาย
  • ช่างซ่อมบำรุง
  • ผู้จัดการแผนก
  • เจ้าหน้าที่คลังสินค้า
  • งานด้านการเงิน–บัญชี

พร้อมด้วยตำแหน่งเฉพาะทางที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างเศรษฐกิจ เช่น

  • ล่ามภาษาจีน สำหรับรองรับภาคการค้าและการท่องเที่ยวข้ามพรมแดน
  • วิศวกรซ่อมบำรุงและเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย (จป.วิชาชีพ) รองรับภาคอุตสาหกรรมและบริการที่ใช้เทคโนโลยีสูงขึ้น
  • งานด้านโลจิสติกส์ ที่เติบโตตามการขนส่งชายแดนและอีคอมเมิร์ซ
  • งานสายครีเอทีฟและการสร้างคอนเทนต์ ที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจดิจิทัลและแพลตฟอร์มออนไลน์

ภายในงาน ผู้หางานสามารถ สมัครและสัมภาษณ์งานได้ทันที ซึ่งช่วยลดช่องว่างระหว่าง “ใบสมัครบนกระดาษ” กับ “โอกาสได้งานจริง” ให้กลายเป็นประสบการณ์ตรงของแรงงานในจังหวัด

คนไทย ต้องมีงานทำ” จากนโยบายส่วนกลาง สู่สนามจริงที่เชียงราย

เวลา 09.45 น. ของวันที่ 8 ธันวาคม 2568 นายสันติ นันตสุวรรณ รองปลัดกระทรวงแรงงาน เป็นประธานในพิธีเปิดงาน โดยมี นายนรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย ผู้บริหารกระทรวงแรงงาน ผู้ตรวจราชการ หน่วยงานในสังกัด หัวหน้าส่วนราชการ ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้ประกอบการ แรงงานอิสระ อาสาสมัครแรงงาน บัณฑิตแรงงาน และนักเรียนนักศึกษา เข้าร่วมอย่างคับคั่ง

นายสันติระบุในภาพรวมว่า การจัดงานครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนนโยบาย “คนไทย ต้องมีงานทำ” ภายใต้การกำกับของ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน นายประยุทธ์ เทียนทอง (นุช เทียนทอง) ในปีงบประมาณ 2569 ซึ่งกำหนด นโยบายสำคัญ 5 ด้าน เพื่อรองรับทั้งสถานการณ์เร่งด่วนและผลกระทบระยะยาวของตลาดแรงงานไทย ได้แก่

  1. การแก้ไขปัญหาขาดแคลนแรงงาน – โดยเฉพาะผลกระทบจากสถานการณ์สู้รบชายแดนไทย–กัมพูชา ที่สะเทือนต่อหลายภาคอุตสาหกรรม
  2. การยกระดับทักษะแรงงาน (Up Skill / Re Skill) – ให้สอดคล้องกับเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมในอนาคต
  3. การส่งเสริมสวัสดิการแรงงานและความมั่นคงในชีวิต – รวมถึงการผลักดันกฎหมายแรงงานที่จำเป็น เพื่อเพิ่มความปลอดภัยและลดปัญหาสังคม
  4. การสร้างโอกาสให้แรงงานไทยทำงานต่างประเทศ – เพื่อเสริมรายได้ครอบครัวและหมุนเวียนกลับสู่ระบบเศรษฐกิจของประเทศ
  5. การใช้เทคโนโลยียกระดับบริการภาครัฐด้านแรงงาน – เช่น การให้บริการด้านประกันสังคมและการจัดหางานที่สะดวก รวดเร็ว ทันสมัย

นายสันติเน้นว่า นโยบายทั้ง 5 ด้านนี้ไม่ได้อยู่แค่ในเอกสาร แต่ต้อง “ลงถึงพื้นที่จริง” ผ่านกิจกรรมเชิงรูปธรรมอย่างการจัดงานนัดพบแรงงานในจังหวัดต่าง ๆ และงานที่เชียงรายถือเป็นหนึ่งในเวทีที่สำคัญ เพราะจังหวัดมีทั้งศักยภาพทางเศรษฐกิจชายแดน การท่องเที่ยว และเกษตรกรรม ที่ต้องการแรงงานคุณภาพควบคู่ไปกับการยกระดับทักษะของคนในพื้นที่

ติดอาวุธดิจิทัล–อาชีพอิสระ ทางเลือกใหม่ในวันที่งานประจำไม่พอสำหรับทุกคน

หนึ่งในประเด็นที่รองปลัดกระทรวงแรงงานหยิบยกขึ้นมาคือ ปัญหาที่ไม่ได้อยู่แค่ “จำนวนตำแหน่งงานว่าง” แต่คือ ความไม่ตรงกัน” ระหว่างคุณสมบัติผู้หางานกับความต้องการของนายจ้าง โดยเฉพาะผู้ที่จบการศึกษาในสาขาที่ตลาดงานไม่ได้ต้องการสูง หรือมีทักษะไม่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

เพื่อตอบโจทย์นี้ ภายในงานจึงไม่ได้มีเพียงบูธรับสมัครงาน แต่ยังมี กิจกรรมเสริมสร้างทักษะและอาชีพหลากหลายรูปแบบ ได้แก่

  • การบรรยายพิเศษด้าน ทักษะดิจิทัลและ AI สำหรับแรงงานยุคใหม่
  • การให้คำปรึกษาเรื่องการทำงานทั้งในประเทศและต่างประเทศ
  • การจำลองโลกอาชีพเสมือนจริงผ่าน แว่น VR เพื่อให้ผู้สนใจได้ลอง “เห็น–สัมผัส–ทดลอง” งานในสายต่าง ๆ ก่อนตัดสินใจ
  • กิจกรรมสร้างแรงบันดาลใจจากผู้ประกอบอาชีพที่ประสบความสำเร็จ

ควบคู่ไปกับนั้น ยังมี “โซนอาชีพอิสระ” ที่เปิดให้ประชาชนทดลองฝึกปฏิบัติจริง ทั้งการทำอาหารและเครื่องดื่มยุคใหม่ การทำขนมเพื่อสุขภาพ การสร้างคอนเทนต์ออนไลน์ งานหัตถกรรม และทักษะบริการต่าง ๆ ซึ่งล้วนเป็นอาชีพที่ เริ่มต้นได้ง่าย ใช้ต้นทุนน้อย แต่สามารถต่อยอดเป็นรายได้จริง

แนวคิดทั้งหมดนี้สอดคล้องกับโครงการ “3 ม. – มีงาน มีเงิน มีวุฒิการศึกษาเพิ่ม” ที่กระทรวงแรงงานใช้เป็นกรอบในการผลักดัน “การเรียนรู้ตลอดชีวิต” ให้แรงงานไทยสามารถกลับมาอัปสกิล–รีสกิลได้ตลอด ไม่ว่าจะอยู่ในวัยเรียน วัยทำงาน หรือวัยใกล้เกษียณ

5 หน่วยงานหลักของกระทรวงแรงงาน กลไกเบื้องหลังที่ทำให้นโยบายเดินได้จริง

เบื้องหลังงานขนาดใหญ่เช่นนี้ ไม่ได้มีเพียงกรมการจัดหางาน แต่เป็นการบูรณาการร่วมกันของ 5 หน่วยงานในสังกัดกระทรวงแรงงาน ได้แก่

  1. สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน – ทำหน้าที่ขับเคลื่อนนโยบายในภาพรวม ภายใต้นโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและปลัดกระทรวง
  2. กรมการจัดหางาน – รับผิดชอบด้านข้อมูลตำแหน่งงานว่าง การประสานนายจ้าง–ผู้หางาน และจัดงานนัดพบแรงงานเช่นครั้งนี้
  3. กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน – เป็นกำลังหลักในการจัดการอบรม Up Skill / Re Skill เพื่อให้คุณสมบัติของผู้สมัครใกล้เคียงกับที่นายจ้างต้องการมากที่สุด
  4. สำนักงานประกันสังคม (สปส.) – ดูแลสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตน เมื่อแรงงานจากสถานะ “ผู้ว่างงาน” ก้าวเข้าสู่สถานประกอบการ ทั้งกรณีเจ็บป่วย อุบัติเหตุ และสิทธิอื่น ๆ ตามกฎหมายประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน
  5. กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน – กำกับดูแลเรื่องอัตราค่าจ้าง ค่าแรง และสภาพการทำงาน เพื่อให้แรงงานที่เข้าสู่ระบบได้รับค่าตอบแทนตามที่กฎหมายกำหนด และมีความปลอดภัยในการทำงาน

การรวมพลังของทั้ง 5 หน่วยงาน ทำให้งาน “คนไทย ต้องมีงานทำ @ เชียงราย” ไม่ได้เป็นเพียงเวทีหางานชั่วคราว แต่เป็น “จุดเชื่อม” ระหว่าง นโยบาย–ตลาดแรงงาน–คุณภาพชีวิต ที่ทำให้แรงงานในจังหวัดเห็นเส้นทางการพัฒนาตนเองอย่างเป็นระบบ

จากเวทีรับสมัครงานหนึ่งครั้ง สู่คำถามใหญ่ของอนาคตแรงงานเชียงราย

เมื่อพิจารณาจากตัวเลขทั้งหมด ภาพที่ปรากฏคือ

  • เชียงรายมี อัตราว่างงานต่ำ – ผู้ไม่มีงานทำมีเพียง 2,591 คน จากกำลังแรงงานกว่า 6 แสนคน
  • แต่มี แรงงานนอกระบบกว่า 5 แสนคน ส่วนใหญ่ในภาคเกษตรกรรมและประมง ที่ยังเผชิญความไม่แน่นอนในรายได้และไม่มีหลักประกันทางสังคมเท่าที่ควร
  • ตลาดแรงงานเริ่มต้องการ ทักษะใหม่ – ทั้งด้านดิจิทัล AI โลจิสติกส์ ภาษาต่างประเทศ และงานครีเอทีฟ ที่แตกต่างจากโครงสร้างเศรษฐกิจดั้งเดิมของจังหวัด

ในบริบทเช่นนี้ งาน “คนไทย ต้องมีงานทำ @ เชียงราย” จึงทำหน้าที่มากกว่าการเติม “ตำแหน่งงานว่าง” ให้เต็ม หากแต่เป็นพื้นที่ทดลองของแนวคิดใหม่ ได้แก่

  • การนำ นโยบายส่วนกลาง ลงสู่พื้นที่ ผ่านกลไกเชิงรูปธรรมที่ประชาชนจับต้องได้
  • การพยายามเชื่อม แรงงานดั้งเดิม–แรงงานรุ่นใหม่–แรงงานนอกระบบ เข้ากับทักษะใหม่ในโลกดิจิทัล
  • การส่งสัญญาณว่า “งานประจำ” อาจไม่ใช่คำตอบเดียว แต่ “อาชีพอิสระที่มีทักษะรองรับ” ก็สามารถเป็นเส้นทางสู่ความมั่นคงได้เช่นกัน หากมีโครงสร้างสนับสนุนที่เหมาะสม

สุดท้าย การที่ภาครัฐ–สถานศึกษา–นายจ้าง–แรงงาน–ชุมชน เข้ามาอยู่ในพื้นที่เดียวกันในสองวันนี้ ทำให้คำว่า “คนไทย ต้องมีงานทำ” ไม่ได้เป็นเพียงสโลแกนบนเวที หากแต่เริ่มกลายเป็น กระบวนการร่วมกัน ที่ต้องเดินหน้าต่อเนื่อง เพื่อให้คนเชียงรายไม่เพียงแค่ “มีงานทำ” แต่ยัง “มีชีวิตการทำงานที่มีศักดิ์ศรีและมั่นคงมากขึ้น”

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • กระทรวงแรงงาน
  • กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน
  • สำนักงานจัดหางานจังหวัดเชียงราย
  • กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน
  • สำนักงานประกันสังคม (สปส.)
  • กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
  • มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI ECONOMY

ปัจจัยเชิงโครงสร้าง! ทำไมตั๋วเชียงรายแพงกว่าปกติ 2-3 เท่า แม้ CAAT คุมเพดาน สู้ดีมานด์ฟื้นเต็ม 100%

กรุงเทพฯ–เชียงราย ไขสมการแลกเปลี่ยน เวลา–งบประมาณ–ความยืดหยุ่น เลือกเดินทางแบบไหนคุ้มสุดช่วงปีใหม่

เชียงราย, 8 ธันวาคม 2568 – ท่ามกลางอากาศเย็นสบาย ปลายปีที่หลายครอบครัวมองหาจังหวะหลีกหนีความแออัดจากเมืองหลวง เส้นทาง กรุงเทพฯ–เชียงราย กำลังกลายเป็นหนึ่งใน “สมรภูมิการเดินทาง” ที่ดุเดือดที่สุดของฤดูท่องเที่ยวปีใหม่ 2568–2569 ทั้งในเชิง ราคา ที่นั่ง และรูปแบบการเดินทาง

รายงานพิเศษฉบับนี้ของทีมข่าวเศรษฐกิจ ลงพื้นที่เก็บข้อมูลและรวบรวมตัวเลขเชิงวิเคราะห์ เพื่อถอดรหัสว่าทำไมการเดินทางจากกรุงเทพฯ มุ่งหน้าสู่เชียงราย ในช่วง ธันวาคม 2568 – มกราคม 2569 จึงกลายเป็น “เกมวางแผน” ระหว่าง เครื่องบิน–รถทัวร์–รถส่วนตัว และอะไรคือปัจจัยเชิงโครงสร้างที่ผลักดันให้ราคาตั๋วเครื่องบินพุ่งสูงกว่าปกติหลายเท่าตัว

 

เมื่อการเดินทางกลายเป็น “สมการแลกเปลี่ยน” เวลา–งบประมาณ–ความยืดหยุ่น

หากมองแบบผิวเผิน การเลือกเดินทางไปเชียงรายมีเพียงสามคำถามพื้นฐาน – บินไปดีไหม, นั่งรถทัวร์ประหยัดกว่าไหม, หรือ ขับรถไปเองคุ้มไหม – แต่เมื่อขยายภาพให้ลึกขึ้น จะพบว่าทั้งสามทางเลือกต่างผูกพันอยู่กับ “ไตรลักษณ์แห่งการเดินทาง” คือ

  • เวลา (Time)
  • งบประมาณ (Cost)
  • ความยืดหยุ่น (Flexibility)

ตารางเปรียบเทียบชี้ชัดว่า แม้จุดหมายปลายทางคือเชียงรายเหมือนกัน แต่ “ประสบการณ์การเดินทาง” ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

  • เครื่องบิน
    • ระยะเวลาเดินทางหลักเพียงประมาณ 1 ชั่วโมง 20 นาที
    • เส้นทางบินราว 690–700 กิโลเมตร
    • ขึ้นจาก ดอนเมือง (DMK) หรือสุวรรณภูมิ (BKK) ลงที่ สนามบินแม่ฟ้าหลวง เชียงราย (CEI)
  • รถทัวร์ (รถโดยสารประจำทาง)
    • เดินทางบนถนนราว 780–840 กิโลเมตร
    • ใช้เวลาประมาณ 11–13 ชั่วโมง ส่วนใหญ่เป็นการเดินทางข้ามคืน
    • ขึ้นจาก หมอชิต 2 ปลายทางที่ สถานีขนส่งเชียงราย แห่งที่ 2
  • ขับรถส่วนตัว
    • ระยะทางใกล้เคียงรถทัวร์คือ 780–840 กิโลเมตร
    • ใช้เวลาประมาณ 9–11 ชั่วโมง ยังไม่รวมเวลาพัก
    • ข้อได้เปรียบคือ “ไป–จอด–แวะ” ได้ทุกที่ในเชียงรายตามต้องการ

ในมุมของผู้โดยสารเชิงลึก ทางเลือกทั้งสามจึงไม่ได้ตอบคำถามเพียงว่า “ไปถึงหรือไม่” แต่ตอบคำถามว่า จะยอมจ่ายด้วยอะไร – เวลา เงิน หรือความเหนื่อยล้า

 

ไฮซีซันปีใหม่ เมื่อราคาไม่ใช่ตัวเลขลอย ๆ แต่เป็น “ผลลัพธ์ของระบบ”

ช่วง 30 ธันวาคม 2568 – 4 มกราคม 2569 คือหน้าต่างเวลาที่ผู้เชี่ยวชาญด้านการเดินทางมองตรงกันว่า “แรงกดดันสูงสุด” ทั้งในมิติของราคาและที่นั่ง โดยเฉพาะตั๋วเครื่องบินและตั๋วรถทัวร์

เครื่องบิน จากหลักร้อยสู่หลักพันกลาง–ปลาย

ข้อมูลอ้างอิงจากการวิเคราะห์ตลาดระบุว่า

  • ในช่วงปกติ (Low Season) ตั๋วสายการบินต้นทุนต่ำ เส้นทางกรุงเทพฯ–เชียงราย อาจพบราคาเริ่มต้นราว 950–1,200 บาทต่อเที่ยว
  • แต่ในช่วง High Season และโดยเฉพาะหน้าพีคปีใหม่ ราคา “คาดการณ์” สำหรับ
    • สายการบินต้นทุนต่ำอยู่ที่ราว 2,500–4,500 บาทต่อเที่ยว
    • สายการบินแบบฟูลเซอร์วิสอาจแตะ 3,500–6,000 บาทต่อเที่ยว

ราคาที่พุ่งขึ้นกว่าเดิม 2–3 เท่านี้ ไม่ได้เกิดจาก “ความโลภในชั่วข้ามคืน” แต่สะท้อนการทำงานของกลไก Yield Management (YM) หรือระบบบริหารรายได้ ที่ถือเป็น “สมองกลด้านราคา” ของสายการบินทั่วโลก

ระบบดังกล่าวจะจัดสรรที่นั่งออกเป็นหลายระดับราคา (Fare Class) ตั๋วราคาถูกสุดมีจำนวนจำกัด และจะถูกซื้อไปอย่างรวดเร็ว เมื่อใกล้วันเดินทางหรือเมื่อความต้องการสูง ระบบจะ “ปิด” กลุ่มราคาต่ำ แล้วเหลือให้จองเฉพาะกลุ่มราคาสูงขึ้นโดยอัตโนมัติ

การจองล่วงหน้าอย่างน้อย 5 สัปดาห์ จึงอาจช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายได้ราว 29% เมื่อเทียบกับการจองใกล้วันเดินทาง ซึ่งถือเป็น “ค่าปรับโดยพฤตินัย” สำหรับผู้ที่ต้องซื้อแบบเร่งด่วน

รถทัวร์ ราคาคงที่ แต่ที่นั่งหายไปก่อนใคร

ในอีกด้านหนึ่ง รถทัวร์ ยังคงเป็น “เส้นเลือดเศรษฐกิจของคนงบจำกัด”

  • ราคาค่าโดยสารเส้นทางกรุงเทพฯ–เชียงราย สำหรับรถมาตรฐานและรถวีไอพี อยู่ในช่วงประมาณ 643–850 บาทต่อเที่ยว
  • จุดเด่นคือ ราคาไม่กระโดดตามฤดูกาล เท่ากับเครื่องบิน ทำให้กลายเป็นตัวเลือกแรกสำหรับผู้ที่ “ตั้งต้นที่งบประมาณ”

แต่ข้อจำกัดกลับไม่ได้อยู่ที่ราคา แต่อยู่ที่ “จำนวนที่นั่ง” เพราะเมื่อเข้าสู่ช่วงเทศกาล ตั๋วมักถูกจองเต็มอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเที่ยวรถกลางคืน ซึ่งช่วยประหยัดค่าที่พักได้ 1 คืน

รถส่วนตัว ทางเลือกของครอบครัวและกลุ่มเพื่อน

หากมองในมุม “ต้นทุนต่อคัน”

  • ค่าน้ำมันไป–กลับ กรุงเทพฯ–เชียงราย ประมาณ 2,800–3,500 บาท
  • ค่าทางด่วนราว 400–600 บาท ขึ้นอยู่กับเส้นทางที่เลือก

เมื่อนำมาหารจำนวนผู้โดยสาร 3–4 คน ต้นทุนต่อหัวจะ “ต่ำลงอย่างมาก” จนใกล้เคียงหรือถูกกว่ารถทัวร์ในบางกรณี ขณะเดียวกันยังได้ ความยืดหยุ่น และมีรถใช้เที่ยวต่อในเชียงราย

แต่ราคาที่ไม่ระบุในตารางคือ “ต้นทุนความเหนื่อยล้า” ของคนขับ และความเสี่ยงบนท้องถนน ในช่วงที่สภาพการจราจรหนาแน่นและการขับทางไกลต่อเนื่องหลายชั่วโมง

เมื่ออุปทานหด 25% แต่ดีมานด์ฟื้นเต็ม โครงสร้างที่ดันราคาทั้งระบบ

สิ่งที่ทำให้ราคาตั๋วเครื่องบินภายในประเทศ โดยเฉพาะเส้นทางยอดนิยมอย่างเชียงราย อยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง ไม่ได้มีเพียงปัจจัยฤดูกาลและการจองกระชั้นชิดเท่านั้น แต่ยังมี “สาเหตุเชิงโครงสร้าง” สำคัญ คือ

จำนวนเครื่องบินที่กลับมาให้บริการในตลาด ยังน้อยกว่าช่วงก่อนโควิด ราว 25%

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท. หรือ CAAT) เคยชี้ให้เห็นปรากฏการณ์นี้อย่างชัดเจนในรายงานเชิงวิเคราะห์ช่วงเทศกาลปีใหม่ 2568 ว่า อุปสงค์เดินทางกลับมาพร้อมเต็มเกือบ 100% แต่ อุปทานยังฟื้นไม่ทัน

ในทางเศรษฐศาสตร์ เมื่ออุปทาน “ตึงตัว” และเพิ่มขึ้นได้อย่างจำกัด ขณะที่อุปสงค์เพิ่มขึ้นเร็วและกระจุกตัวในช่วงเวลาเดียวกัน ผลลัพธ์ที่แทบหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ ราคาเฉลี่ยของทั้งระบบสูงขึ้น แม้จะไม่เกินเพดานที่รัฐกำหนดก็ตาม

บทบาทของรัฐ CAAT “คุมเพดาน–เพิ่มเที่ยว–กันประชาชนไม่ให้ถูกเอาเปรียบ”

ท่ามกลางเสียงสะท้อนเรื่องตั๋วแพงและตั๋วเต็ม สำนักงานการบินพลเรือนฯ กลายเป็นหน่วยงานสำคัญที่ถูกจับตามองมากที่สุดหน่วยงานหนึ่ง

คุมราคาไม่ให้เกินเพดานตามกฎหมาย

ในเอกสารข่าวประชาสัมพันธ์ CAAT NEWS 30/2568 เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2568 กพท. ระบุชัดว่า

  • อัตราค่าโดยสารภายในประเทศทุกเส้นทางอยู่ภายใต้ การควบคุมตามกฎหมาย
  • สายการบิน ไม่สามารถจำหน่ายตั๋วเกินเพดานราคา ที่กำหนดได้
  • หากพบการเอาเปรียบผู้โดยสาร หรือจำหน่ายเกินอัตราที่กำหนด จะดำเนินการทางกฎหมายอย่างเคร่งครัด

กพท. ยังเตือนว่า การซื้อตั๋วผ่านแพลตฟอร์มหรือตัวแทนต่างประเทศ (OTA) บางรายอยู่นอกเหนือการกำกับโดยตรงของหน่วยงานไทย ทำให้ราคาที่ผู้บริโภคเห็นอาจสูงกว่าระดับที่ควบคุมไว้

จึงเน้นย้ำให้ประชาชน ซื้อบัตรโดยสารโดยตรงกับสายการบิน เป็นหลัก เพื่อให้มั่นใจว่าอยู่ในกรอบเพดานราคา และสามารถตรวจสอบได้หากเกิดปัญหา

เพิ่มเที่ยวบิน–เพิ่มที่นั่ง ลดแรงดันในช่วงวันหยุด

ในมิตินโยบาย กพท. และรัฐบาลเคยใช้มาตรการ “เพิ่มอุปทานชั่วคราว” เพื่อบรรเทาความตึงตัวของตลาด โดยประสานงานกับสายการบิน 6 แห่ง

  • เพิ่มที่นั่งรวม 73,388 ที่นั่ง ในช่วงเทศกาลปีใหม่ 2568
  • จัดสรรตั๋วราคาพิเศษ 50,000 ที่นั่ง ลดราคาสูงสุด 30%

มาตรการลักษณะนี้แม้ไม่อาจแก้ปัญหาโครงสร้างทั้งระบบได้ทั้งหมด แต่ช่วย “เปิดช่องทางหายใจ” ให้ผู้โดยสารกลุ่มที่มีความอ่อนไหวต่อราคามากที่สุด และส่งสัญญาณว่ารัฐ “เห็นและกำลังพยายามจัดสมดุล” ระหว่างกลไกตลาดกับความเป็นธรรมต่อผู้บริโภค

 

CEI–BKK เส้นทางใหม่–สนามบินขยายตัว โครงสร้างกำลังเปลี่ยนไปทีละขั้น

ในระยะกลาง–ยาว โครงสร้างการเดินทางสู่เชียงรายกำลังถูกปรับใหม่ทั้งจากฝั่งสายการบินและฝั่งสนามบิน

  • ฝั่งสายการบิน สายการบินต้นทุนต่ำรายใหญ่ เช่น Thai AirAsia ได้เปิดเส้นทางบินใหม่ เชียงราย–สุวรรณภูมิ (CEI–BKK) ในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี 2568 เพิ่มเที่ยวบินจากที่เคยเชื่อมเฉพาะดอนเมือง และเพิ่มที่นั่งในตลาดอย่างมีนัยสำคัญ
  • ฝั่งสนามบิน บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) หรือ AOT มีแผนพัฒนาท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย ให้รองรับผู้โดยสารได้ 6–8 ล้านคนต่อปี ในอนาคต การปรับโครงสร้างค่าธรรมเนียมผู้โดยสาร (PSC) ที่ถูกวิจารณ์ในช่วงที่ผ่านมา ก็มีเป้าหมายเพื่อใช้ลงทุนยกระดับโครงสร้างพื้นฐานให้ได้มาตรฐานสากล

เมื่อเส้นทางบินเพิ่มขึ้น ความถี่มากขึ้น และสนามบินมีศักยภาพรองรับเที่ยวบินมากกว่าเดิม ความหวังคือแรงกดดันเชิงโครงสร้างด้านอุปทานจะ “คลายลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป” ในช่วงไม่กี่ปีข้างหน้า

เสียงเตือนจาก CAAT 4 ปัจจัยที่ทำให้ “ตั๋วแพง” – บางอย่างเลี่ยงได้ บางอย่างเลี่ยงไม่ได้

กพท. สรุปปัจจัยหลักที่ทำให้ราคาตั๋วเครื่องบินสูงในช่วงพีคไว้ 4 ประการ ได้แก่

  1. เดินทางในช่วง High Season / วันหยุดยาว – อุปสงค์พุ่งสูงกว่าปกติ
  2. จองตั๋วกะชั้นชิด – ตั๋วราคาถูกหมดแล้ว ต้องซื้อกลุ่มราคาแพง
  3. ต้นทุนสายการบินเพิ่มขึ้น – โดยเฉพาะราคาน้ำมันโลกและค่าเงิน
  4. ประเภทบัตรโดยสารและบริการเสริม – เช่น ตั๋วที่เปลี่ยนแปลงได้ ยืดหยุ่นสูง ย่อมมีราคาสูงกว่าตั๋วแบบจำกัดเงื่อนไข

ข้อเท็จจริงชุดนี้สะท้อนว่า ผู้โดยสารไม่สามารถควบคุมโครงสร้างตลาดได้ทั้งหมด แต่ยังมี “ตัวแปรบางอย่าง” ที่สามารถจัดการได้เอง เช่น การจองล่วงหน้า การหลีกเลี่ยงช่วงวันพีค และการเปรียบเทียบราคาอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจ

มุมมองเชิงกลยุทธ์สำหรับผู้เดินทาง เลือก “จ่ายด้วยอะไร” ในสมรภูมิกรุงเทพฯ–เชียงราย

จากการวิเคราะห์ข้อมูลทั้งหมด สามารถสรุปเป็นข้อเสนอเชิงกลยุทธ์สำหรับนักเดินทางเชิงลึกในช่วง ธันวาคม 2568 – มกราคม 2569 ได้ดังนี้

  1. ถ้าคุณให้ความสำคัญกับ “เวลา” เป็นอันดับแรก
    • ทางเลือกหลักคือ เครื่องบิน
    • ควรจองล่วงหน้าอย่างน้อย 5 สัปดาห์ เพื่อเลี่ยงราคาที่ถูกดันสูงสุดจากระบบ Yield Management
    • พิจารณาเลือกบินในช่วงวัน–เวลาที่ความต้องการต่ำกว่าปกติ (Off-Peak) เพื่อลดโอกาสเจอราคาพีคสุด
  2. ถ้าคุณเริ่มต้นจาก “งบประมาณ” เป็นหลัก
    • รถทัวร์ คือคำตอบที่ชัดเจนที่สุด ทั้งในมิติราคาและความแน่นอนของโครงสร้างค่าโดยสาร
    • ต้องวางแผนจองตั๋วล่วงหน้า เพราะที่นั่งช่วงปีใหม่มักเต็มเร็ว โดยเฉพาะเที่ยวกลางคืน
    • เตรียมตัวรับมือการเดินทางยาว 11–13 ชั่วโมง และผลกระทบต่อร่างกาย
  3. ถ้าคุณให้ค่ากับ “ความยืดหยุ่น” และเดินทางเป็นกลุ่ม 3–4 คนขึ้นไป
    • ขับรถไปเอง กลายเป็นทางเลือกที่คุ้มค่าอย่างยิ่งในเชิงต้นทุนต่อหัว
    • ได้อิสระสูงสุดในการวางแผนเส้นทางและเที่ยวต่อในเชียงราย
    • ต้องวางแผนแบ่งเวลาขับ–พักอย่างปลอดภัย และระวังการเหนื่อยล้าสะสมของคนขับเป็นพิเศษ

 

การเดินทางไม่ใช่แค่ “ค่าโดยสาร” แต่คือ “ระบบ” ที่ประชาชนควรรู้เท่าทัน

สมรภูมิการเดินทางจากกรุงเทพฯ สู่เชียงราย ในช่วงไฮซีซันปลายปี 2568–ต้นปี 2569 สะท้อนภาพ “สามชั้น” ที่ซ้อนทับกันคือ

  • ชั้นที่หนึ่ง การตัดสินใจของแต่ละคน ระหว่างเวลา งบประมาณ และความยืดหยุ่น
  • ชั้นที่สอง กลไกตลาดของผู้ให้บริการ ทั้งสายการบิน บริษัทเดินรถ และผู้ประกอบการรายย่อย
  • ชั้นที่สาม โครงสร้างนโยบาย ภาครัฐ หน่วยงานกำกับดูแล และการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานในระยะยาว

ในระยะสั้น ผู้เดินทางอาจรู้สึกว่าตนเองยืนอยู่ปลายทางของห่วงโซ่ ต้องเผชิญ “ราคาที่ตั้งมาแล้ว” และ “ที่นั่งที่เหลืออยู่” แต่เมื่อพิจารณาจากข้อมูลทั้งหมด จะเห็นว่าการรู้เท่าทันกลไก Yield Management, Supply Constraint, มาตรการของ CAAT และโครงสร้างต้นทุน ทำให้ประชาชนสามารถ “วางแผนได้ดีขึ้น” แม้จะไม่สามารถควบคุมทุกอย่างได้ก็ตาม

ในระยะยาว การเดินหน้าขยายสนามบิน เพิ่มเส้นทางบิน และยกระดับระบบขนส่งสาธารณะทางถนนและราง จะเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้การเดินทางสู่จังหวัดปลายทางยอดนิยมอย่างเชียงราย ไม่ใช่ “ศึกชิงตั๋วแพง” ทุกปลายปี แต่กลายเป็นการเดินทางที่คนส่วนใหญ่เข้าถึงได้ในราคาที่เป็นธรรมมากขึ้น

จนกว่าวันนั้นจะมาถึง การวางแผนล่วงหน้า การตรวจสอบราคาอย่างถี่ถ้วน และการรู้สิทธิของตนเองในฐานะผู้โดยสาร ยังคงเป็น “เครื่องมือสำคัญที่สุด” ที่ประชาชนมีในมือบนเส้นทางกรุงเทพฯ–เชียงรายในช่วงไฮซีซันนี้

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • เขียนโดย : กันณพงศ์ ก.บัวเกษร
  • เรียบเรียงโดย : มนรัตน์ ก.บัวเกษร
  • สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท. / CAAT)
  • บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) – AOT
  • กรมการขนส่งทางบก และผู้ประกอบการขนส่งเอกชน
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Categories
AROUND CHIANG RAI CULTURE

ผู้ว่าฯ ชูเชียงรายเมืองศิลปะ! ขัวศิลปะจัดงานใหญ่ 3 เดือน ผสาน Artist Talk และ Art Market สู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์

ขัวศิลปะจัด “นิทรรศการประจำปี ครั้งที่ 14” ที่ CCAM ตอกย้ำเชียงรายในฐานะเมืองศิลปะ และเวทีหลักของศิลปินไทยร่วมสมัย

เชียงราย, 7 ธันวาคม 2568 – ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (Chiang Rai Contemporary Art Museum – CCAM) สมาคมขัวศิลปะจัดพิธีเปิด “นิทรรศการประจำปีขัวศิลปะ ครั้งที่ 14” อย่างเป็นทางการ บรรยากาศภายในงานคึกคักด้วยขบวนศิลปิน สถาปนิก นักออกแบบ ภาคีเครือข่ายด้านวัฒนธรรม ตลอดจนผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชนเข้าร่วมอย่างคับคั่ง สะท้อนให้เห็นว่า “ศิลปะ” ไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัวของสังคมเชียงรายอีกต่อไป

พิธีเปิด  6 ธันวาคม 2568 ได้รับเกียรติจาก นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธาน พร้อมด้วยศิลปินแห่งชาติ อาจารย์สมลักษณ์ ปันติบุญ และคณะศิลปินเชียงรายร่วมเป็นสักขีพยาน โดยผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายกล่าวบนเวทีตอนหนึ่งว่า

“เชียงรายเป็นเมืองที่มีศิลปินพำนักอยู่มากที่สุดในประเทศไทย เป็นหลักฐานชัดเจนว่าเชียงรายคือเมืองแห่งศิลปะ และเมืองแห่งศิลปินอย่างแท้จริง”

คำกล่าวนี้ไม่เพียงเป็นถ้อยแถลงเชิงสัญลักษณ์ แต่ยังสะท้อนทิศทางนโยบายจังหวัดที่เลือก “ศิลปะและวัฒนธรรม” เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม

14 ปีของเจตนารมณ์ “เชื่อมคน เชื่อมศิลปะ เชื่อมวัฒนธรรม”

นายนิพนธ์ ใจนนท์ถี นายกสมาคมขัวศิลปะ ระบุว่า การจัดนิทรรศการประจำปีครั้งนี้ต่อเนื่องมาเป็นปีที่ 14 แล้ว สะท้อนความมั่นคงของสมาคมในฐานะองค์กรศิลปะที่เติบโตจากภาคประชาชนและศิลปินเอง ไม่ใช่โครงการระยะสั้นที่เกิดขึ้นแล้วจบไป

ภายใต้เจตนารมณ์ “เชื่อมคน เชื่อมศิลปะ เชื่อมวัฒนธรรม” สมาคมขัวศิลปะทำหน้าที่เสมือน “ขัว” หรือ “สะพาน” ตามคำในภาษาเหนือ ที่เชื่อมต่อสามมิติสำคัญเข้าด้วยกันคือ

  1. เชื่อมศิลปินกับสังคม – ทำให้ผลงานและตัวตนของศิลปินเข้าถึงผู้ชมทั่วไป ไม่จำกัดอยู่ในวงแคบของนักสะสม
  2. เชื่อมวัฒนธรรมดั้งเดิมกับศิลปะร่วมสมัย – เปิดพื้นที่ให้ศิลปินตีความเมืองเชียงรายด้วยภาษาศิลปะสมัยใหม่ แต่อิงรากทางวัฒนธรรมเดิม
  3. เชื่อมท้องถิ่นกับเวทีประเทศและนานาชาติ – ผ่านการเชิญศิลปินรับเชิญจากหลายภูมิภาค และการใช้พื้นที่อย่าง CCAM เป็นเวทีมาตรฐานระดับประเทศ

การที่สมาคมสามารถยืนหยัดมาถึงปีที่ 14 ได้ แสดงให้เห็นว่า โมเดลองค์กรศิลปะที่นำโดยศิลปิน (Artist-led Organization) สามารถบริหารจัดการตนเองได้อย่างยั่งยืน หากมีวิสัยทัศน์ชัดเจนและสร้างความเชื่อมั่นจากภาคส่วนอื่นได้อย่างต่อเนื่อง

โครงสร้างนิทรรศการ มากกว่า 150 ผลงาน และเทศกาลศิลปะตลอด 3 เดือน

นิทรรศการประจำปีครั้งนี้จัดแสดงผลงานศิลปะร่วมสมัยกว่า 150 ชิ้น ครอบคลุมสื่อหลากหลายประเภท ทั้งจิตรกรรม ประติมากรรม สื่อผสม ภาพถ่าย และศิลปะแบบสื่อใหม่ จากศิลปินเชียงราย ศิลปินรุ่นใหม่ และศิลปินรับเชิญจากทั่วประเทศ

ตลอดระยะเวลา 3 เดือน การจัดงานไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการ “เดินชมภาพ” ภายในห้องจัดแสดง แต่ถูกออกแบบให้เป็นลักษณะ เทศกาลศิลปะต่อเนื่อง ผ่านกิจกรรมคู่ขนาน เช่น

  • Artist Talk ให้ศิลปินเล่าที่มาของผลงานด้วยตนเอง
  • เวิร์กช็อปศิลปะ สำหรับเยาวชนและประชาชนทั่วไป
  • กิจกรรมสำหรับเด็กและครอบครัว เพื่อปลูกฝังการมองศิลปะเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน
  • การแสดงดนตรีและศิลปะการแสดง เพิ่มมิติทางประสบการณ์ให้ผู้เข้าชม
  • ตลาดศิลปะและโซนอาหารพื้นเมือง เชื่อมศิลปะกับเศรษฐกิจฐานรากของชุมชน

สมาคมขัวศิลปะตั้งเป้าผู้เข้าชมไว้ไม่ต่ำกว่า 15,000 คน ตลอด 3 เดือนของการจัดแสดง ซึ่งหากบรรลุเป้าหมาย ตัวเลขดังกล่าวจะไม่ใช่เพียง “จำนวนคนเดินชมงาน” แต่หมายถึงเม็ดเงินที่ไหลเวียนสู่ร้านอาหาร ที่พัก ร้านกาแฟ แท็กซี่ท้องถิ่น และผู้ค้าชุมชนรอบพื้นที่ CCAM ในช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวอย่างชัดเจน

จากที่ดิน 5 ไร่ สู่พิพิธภัณฑ์ร่วมสมัย พลังการลงทุนของศิลปิน

หนึ่งในจุดแข็งที่ทำให้เชียงรายโดดเด่นเหนือเมืองอื่น คือการมี “ศิลปินชั้นนำระดับชาติ” ลงทุนสร้างโครงสร้างพื้นฐานทางศิลปะด้วยตนเอง

  • อาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ศิลปินชื่อดัง ได้มอบที่ดินจำนวน 5 ไร่ เพื่อพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (CCAM) และเคยเป็นผู้มอบทุนตั้งต้นในการจัดตั้งกองทุนศิลปินเชียงราย
  • อาจารย์สมลักษณ์ ปันติบุญ ศิลปินแห่งชาติ เจ้าของ “ดอยดินแดง” และนายกสมาคมขัวศิลปะคนแรก ทำหน้าที่วางรากฐานการรวมตัวของศิลปินเชียงรายและสร้างมาตรฐานงานสร้างสรรค์ที่ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ

บทบาทของศิลปินทั้งสองท่าน ทำให้ขัวศิลปะไม่ได้เป็นเพียงหอศิลป์ขนาดกลางในจังหวัด แต่กลายเป็น “โครงสร้าง/ระบบ” ที่มีทั้งหอศิลป์ดั้งเดิม ร้านอาหาร (เช่น ครัวศิลปิน) พื้นที่เวิร์กช็อป และ CCAM เป็นปลายทางของงานระดับชาติ–นานาชาติ

ด้วยเหตุนี้ นิทรรศการประจำปีครั้งที่ 14 ที่ย้ายไปจัดที่ CCAM จึงสะท้อน “การยกระดับสถานะ” ของงานจากกิจกรรมของสมาคม ไปสู่การเป็น “กิจกรรมหลักของเมือง” อย่างชัดเจน

CCAM พื้นที่ศิลปะของเมือง และจังหวะเวลาที่สอดรับฤดูท่องเที่ยว

CCAM เปิดให้ประชาชนเข้าชมตั้งแต่วันอังคารถึงวันอาทิตย์ ทำหน้าที่เสมือน “ประตูเมืองทางวัฒนธรรม” ของเชียงราย ที่นักท่องเที่ยวสามารถบรรจุไว้ในโปรแกรมการเดินทางควบคู่ไปกับจุดหมายสำคัญอื่น ๆ เช่น วัดร่องขุน ดอยตุง หรือถนนคนเดินในตัวเมือง

การกำหนดช่วงเวลาจัดนิทรรศการระหว่าง พฤศจิกายน 2568 – กุมภาพันธ์ 2569 ถือเป็นการวางจังหวะเชิงกลยุทธ์ให้สอดคล้องกับฤดูกาลท่องเที่ยวหลักของจังหวัด ซึ่งมีอากาศหนาวเย็นและมีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้าพื้นที่จำนวนมาก การจัดงานศิลปะขนาดใหญ่ในช่วงนี้ จึงช่วยเพิ่ม “เหตุผลใหม่” ให้ผู้คนมาใช้เวลานานขึ้นในเมืองเชียงราย ไม่เพียงเพื่อชมธรรมชาติ แต่เพื่อสัมผัสประสบการณ์เชิงวัฒนธรรมที่ลึกขึ้น

ผสานพลังนิทรรศการระดับชาติ สร้าง “ความหนาแน่นทางศิลปะ” ให้เชียงราย

หนึ่งในกลยุทธ์ที่น่าสนใจในช่วงปลายปี 2568 คือ การจัดนิทรรศการสำคัญของประเทศให้ “ซ้อนทับ” อยู่ในช่วงเวลาเดียวกันกับงานประจำปีขัวศิลปะ ณ พื้นที่ CCAM เช่น นิทรรศการ “I AM FINE สัญจร ครั้งที่ 2” ที่รวบรวมผลงานและเรื่องเล่าชีวิตของศิลปินแถวหน้าของไทยหลายคน

การจัดนิทรรศการระดับชาติและกิจกรรมประจำปีของสมาคมในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ทำให้เชียงรายมี “ความหนาแน่นของเหตุการณ์ทางศิลปะ” สูงเป็นพิเศษในช่วงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ดึงดูดทั้งนักสะสม ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะ สื่อมวลชน และนักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมให้เดินทางขึ้นเหนือในช่วงเวลาเดียวกัน เพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการท้องถิ่นได้รับประโยชน์จากเม็ดเงินและการประชาสัมพันธ์ไปพร้อมกัน

เปลี่ยนผู้ชมให้เป็น “ผู้ร่วมสร้างประสบการณ์ศิลปะ”

ต่างจากภาพจำของ “หอศิลป์เงียบ ๆ” นิทรรศการครั้งนี้ถูกออกแบบให้ผู้เข้าชมมีบทบาทมากกว่าผู้สังเกตการณ์ ผ่านกิจกรรมเชิงโต้ตอบ (Interactive) หลายรูปแบบ เช่น

  • เวิร์กช็อปสำหรับเด็กและเยาวชน เพื่อให้การเรียนรู้ศิลปะเกิดขึ้นผ่านการลงมือทำ
  • เวทีสนทนาศิลปะ (Artist Talk) ที่เปิดโอกาสให้ตั้งคำถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับศิลปินโดยตรง
  • การใช้พื้นที่นอกห้องจัดแสดงเป็นลานกิจกรรม เปิดเพลง ขับกล่อมด้วยดนตรี และการแสดงในบรรยากาศสบาย ๆ ยามเย็น

แนวทางนี้ทำให้ “ศิลปะร่วมสมัย” ซึ่งมักถูกมองว่ายากและเข้าถึงลำบาก กลายเป็นประสบการณ์ที่จับต้องได้ เข้าใจได้ และสนุกกับได้ในทุกวัย เป็นการยกระดับ “สายตาศิลปะ” (Art Literacy) ของชุมชนอย่างค่อยเป็นค่อยไป แต่ต่อเนื่องและเป็นระบบ

Artbridge Young Artist และศิลปะเพื่อสังคม เมื่องานศิลป์เดินออกจากผนังห้องจัดแสดง

อีกหนึ่งกลไกสำคัญที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังนิทรรศการ คือโครงการสำหรับศิลปินรุ่นใหม่อย่าง Artbridge Young Artist ที่เน้นให้ศิลปินไม่เพียงสร้างผลงานเพื่อจัดแสดง แต่ยังต้องออกแบบโครงการที่ใช้ศิลปะเข้าไป “เปลี่ยนพื้นที่จริง” และตอบโจทย์สังคมร่วมสมัย

ตัวอย่างกิจกรรมเช่น การออกแบบทางม้าลายร่วมกับโรงเรียนและชุมชน เพื่อนำลายเส้นจากจินตนาการของเด็ก ๆ ไปใช้จริงในพื้นที่ตลาดและเขตชุมชน โครงการลักษณะนี้ชี้ให้เห็นว่า สำหรับขัวศิลปะแล้ว ศิลปะไม่ใช่เพียงภาพแขวนผนัง แต่เป็นเครื่องมือในการทำให้เมืองน่าอยู่ ปลอดภัย และมีเอกลักษณ์ไม่เหมือนที่ใด

บทบาทดังกล่าวช่วยขยายภาพของขัวศิลปะจาก “ผู้จัดนิทรรศการ” ไปสู่การเป็น “ผู้พัฒนาพื้นที่ด้วยศิลปะ” ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการพัฒนาเมืองเชิงสร้างสรรค์ (Creative City) ในระดับสากล

Art Market และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เมื่อการดูงานศิลป์เชื่อมต่อกับรายได้ของชุมชน

ภายในนิทรรศการมีการจัด “ตลาดศิลปะ” ควบคู่กับโซนจำหน่ายอาหารและของที่ระลึกท้องถิ่น เป้าหมายไม่ใช่เพียงให้ศิลปินมีพื้นที่วางขายงานของตนเอง แต่เป็นการทดลองโมเดล “ตลาดศิลปะที่เข้าถึงได้” เพื่อพิสูจน์ว่า งานศิลปะสามารถเป็นสินค้าที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนทั่วไป ไม่จำกัดแค่กลุ่มนักสะสมรายใหญ่

เมื่อเชื่อมต่อกับเป้าหมายผู้เข้าชม 15,000 คนตลอดระยะเวลา 3 เดือน นิทรรศการประจำปีขัวศิลปะจึงกลายเป็น “จุดยุทธศาสตร์” สำคัญของเศรษฐกิจสร้างสรรค์เชียงราย ที่เชื่อมสามเส้นเลือดคือ ศิลปิน–ผู้ประกอบการท้องถิ่น–นักท่องเที่ยว ให้ไหลเวียนถึงกันอย่างเป็นรูปธรรม

โมเดล Public–Private–Artist Partnership รัฐ–เอกชน–ศิลปิน ร่วมกันขับเคลื่อนเมืองศิลปะ

จากโครงสร้างการดำเนินงาน สามารถมองเห็นได้ชัดว่า นิทรรศการประจำปีครั้งที่ 14 ยืนอยู่บนโมเดลความร่วมมือแบบ Public–Private–Artist Partnership (PPAP) ได้แก่

  • ภาครัฐ (Public) – ผู้ว่าราชการจังหวัดและหน่วยงานด้านวัฒนธรรมร่วมให้การรับรอง สนับสนุน และบรรจุงานไว้ในปฏิทินกิจกรรมสำคัญของจังหวัด
  • ภาคเอกชน (Private) – ผู้ประกอบการท้องถิ่น ผู้สนับสนุนต่าง ๆ และเครือข่ายธุรกิจที่เข้ามาร่วมสนับสนุนด้านงบประมาณและการประชาสัมพันธ์
  • ภาคศิลปิน (Artist) – สมาคมขัวศิลปะ ศิลปินเชียงราย ศิลปินรับเชิญ และศิลปินรุ่นใหม่ ที่เป็นผู้ลงมือสร้างสรรค์ผลงานและกิจกรรมเชิงเนื้อหา

โมเดลนี้ทำให้ขัวศิลปะไม่ต้องพึ่งพิงงบประมาณรัฐเพียงด้านเดียว ในขณะเดียวกัน ภาครัฐก็สามารถใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือสื่อสารภาพลักษณ์จังหวัดและขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ Creative City ได้อย่างมีน้ำหนักและความน่าเชื่อถือ เพราะตั้งอยู่บนฐานชุมชนจริง ไม่ได้เกิดจากโครงการชั่วคราวที่ “สร้างเสร็จแล้วเงียบหาย”

รักษามาตรฐานและความต่อเนื่องในวันที่เชียงรายถูกจับตามองมากขึ้น

เมื่อเชียงรายถูกยกให้เป็น “เมืองแห่งศิลปะและเมืองแห่งศิลปิน” ความคาดหวังจากทั้งสังคมในประเทศและต่างประเทศก็ย่อมสูงขึ้นตามไปด้วย ความท้าทายสำคัญที่ตามมาคือ

  1. การรักษาคุณภาพและมาตรฐานของผลงาน – เมื่อจำนวนกิจกรรมและศิลปินเพิ่มขึ้น จำเป็นต้องมีกลไกคัดสรรและดูแลคุณภาพอย่างรอบคอบ เพื่อไม่ให้ “ปริมาณ” กลบ “คุณภาพ”
  2. การบริหารจัดการเชิงวิชาชีพ – การเติบโตของ CCAM และสมาคมขัวศิลปะต้องมาพร้อมการเสริมทักษะด้านบริหารหอศิลป์ การเงิน การสื่อสาร และการตลาด เพื่อรองรับงานระดับนานาชาติในอนาคต
  3. การยึดโยงกับชุมชนฐานราก – ยิ่งงานเติบโตมากเท่าใด ยิ่งต้องระวังไม่ให้ศิลปะถูกจำกัดอยู่ในวงการเฉพาะกลุ่ม เป้าหมายเรื่อง “เชื่อมคน เชื่อมศิลปะ เชื่อมวัฒนธรรม” จึงต้องถูกย้ำอย่างต่อเนื่องผ่านโครงการที่ลงไปทำงานกับโรงเรียน ชุมชน และกลุ่มเยาวชนอย่างเป็นรูปธรรม

 “เชียงรายเมืองศิลปะ” จากคำขวัญสู่ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้

นิทรรศการประจำปีขัวศิลปะ ครั้งที่ 14 ที่จัดขึ้น ณ CCAM ในปี 2568 ไม่ได้เป็นเพียงหมุดหมายในปฏิทินกิจกรรมศิลปะของจังหวัด หากแต่เป็น “หลักฐานเชิงประจักษ์” ว่าเชียงรายกำลังพัฒนาไปสู่การเป็นเมืองศิลปะระดับสากลด้วยกระบวนการที่มีระบบ มีฐานชุมชน และมีการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนอย่างแท้จริง

ผลงานกว่า 150 ชิ้น กิจกรรมต่อเนื่อง 3 เดือน เป้าหมายผู้เข้าชม 15,000 คน บทบาทของศิลปินแห่งชาติ การลงทุนที่ดินและทุนตั้งต้นของศิลปินชั้นนำ การสนับสนุนจากผู้ว่าราชการจังหวัด และโครงการพัฒนาศิลปินรุ่นใหม่ ล้วนผสานกันเป็น “โครงสร้าง” ที่ทำให้คำว่า “เชียงรายเมืองศิลปะ” ไม่ใช่เพียงคำขวัญสวยหรู แต่เป็นข้อเท็จจริงที่มองเห็นได้ ลงแตะพื้นที่เมือง และสัมผัสได้ในชีวิตคนเชียงรายอย่างเป็นรูปธรรม

สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

  • สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย
  • สมาคมขัวศิลปะ (Art Bridge Chiang Rai)
  • พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเมืองเชียงราย (Chiang Rai Contemporary Art Museum – CCAM)
 
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAM
กองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME