“โรงพยาบาลของประชาชน” กับหลักคิดไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง วลี “ไม่ปฏิเสธผู้ป่วยเพราะความยากจน” สำคัญอย่างไร

มหาวิทยาลัยระบุแนวคิดผู้ก่อตั้ง/ผู้บริหารว่า “no patient should ever be denied medical care due to poverty” ซึ่งถูกย้ำในบริบทของการพัฒนาโรงพยาบาลเพื่อคนเชียงรายและขยายไปยังลุ่มน้ำโขง

ประโยคเดียวนี้ทำหน้าที่เหมือน “เข็มทิศจริยธรรม” เพราะในโลกจริง คนจนไม่ได้ป่วยน้อยกว่าใคร แต่เขามักเข้าถึงระบบช้ากว่าเสมอ และโรคก็ยิ่งแพงขึ้นทุกครั้งที่ปล่อยให้ช้า ภูมิศาสตร์ชายแดน ทำไมเชียงรายต้องมีศูนย์ตติยภูมิ

เชียงรายเป็น “ประตูภูมิภาค” ใกล้ทั้งลาว เมียนมา และเส้นทางสู่จีนตอนใต้ การมีศูนย์การแพทย์ที่ตั้งใจเชื่อม “การรักษา + การศึกษา + ความร่วมมือระหว่างประเทศ” จึงเป็นมากกว่าเรื่องสุขภาพ แต่เกี่ยวกับการพัฒนาความสัมพันธ์ระยะยาว ซึ่งมหาวิทยาลัยสื่อสารแนวคิดนี้อย่างชัดเจน

อัตรากำลัง 1,575 อัตรา และโจทย์คนทำงานที่ใหญ่พอๆ กับตึก เป้าหมายรองรับผู้ป่วย “ไม่ต่ำกว่าปีละ 4.6 แสนคน”

มติ ครม. ที่มหาวิทยาลัยรายงาน ระบุการเห็นชอบแผนเพิ่มอัตรากำลัง 1,575 อัตรา พร้อมงบประมาณ 401.87 ล้านบาท และตั้งเป้ารองรับผู้ป่วย ไม่ต่ำกว่าปีละ 4.6 แสนคน

นี่คือ “ตัวเลขที่ต้องแปลเป็นคุณภาพชีวิต” เพราะถ้ารองรับคนได้มากขึ้น แต่คิวรอนานขึ้น คุณภาพตกลง หรือบุคลากรเหนื่อยล้า ระบบก็เสี่ยงกลายเป็นเครื่องยนต์ที่เร่งจนพัง ความท้าทายด้านบุคลากรในพื้นที่ห่างไกล การดึงแพทย์เฉพาะทาง พยาบาลวิชาชีพ และทีมสหสาขามาอยู่ชายแดน ไม่ใช่แค่เรื่องเงินเดือน แต่เป็นเรื่อง “ระบบสนับสนุนชีวิตการทำงาน” ตั้งแต่ที่พัก โอกาสวิชาการ ไปจนถึงความมั่นคงในครอบครัว จุดนี้เป็นโจทย์ร่วมของทั้งมหาวิทยาลัยและระบบรัฐ

4 พันธกิจ มากกว่ารักษา คือเรียนรู้ วิจัย และบริการเพื่อสังคม Tertiary Care งานโรคซับซ้อนและการส่งต่อ

บทบาทโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ในเชิงโครงสร้าง คือการเพิ่มศักยภาพการรักษาระดับสูงในภูมิภาค และทำให้ระบบส่งต่อ “ใกล้ขึ้น” สำหรับคนที่เดิมทีต้องออกนอกจังหวัดหรือไปศูนย์ใหญ่ Integrated Medicine แพทย์ปัจจุบัน + ไทย + จีน มหาวิทยาลัยสื่อสารว่าให้บริการผสมผสานแพทย์สมัยใหม่กับแพทย์แผนไทยและแผนจีน รวมถึงคลินิกเฉพาะทางหลายด้าน ในภาษาง่ายๆ นี่คือการทำให้ “การรักษา” ไม่ใช่เส้นตรงแบบยา-ผ่า-กลับบ้าน แต่เป็นเส้นทางที่มีการฟื้นฟู ดูแลต่อเนื่อง และมองคนแบบองค์รวมมากขึ้น ซึ่งถ้าทำได้จริง จะลดภาระโรคเรื้อรังในระยะยาว Social Innovation นวัตกรรมเพื่อคนชายขอบ งานด้าน “นวัตกรรมเพื่อสังคม” ในพื้นที่ชายแดนมักเจอโจทย์เดิมคนอยู่ไกล ถนนยาก ภาษาไม่เหมือนกัน และบางพื้นที่เข้าถึงบริการฉุกเฉินลำบาก การใช้เทคโนโลยีด้านข้อมูล/พิกัดเพื่อยกระดับการเข้าถึง โดยเฉพาะการเชื่อมกับระบบฉุกเฉิน เป็นแนวคิดที่พบในงานสื่อสารของหน่วยงานในเครือมหาวิทยาลัย GMS Health เครือข่ายสุขภาพข้ามพรมแดน มหาวิทยาลัยระบุเป้าหมายขยายบริการและความร่วมมือไปยังประเทศเพื่อนบ้าน และย้ำบทบาทของเชียงรายในฐานะจุดยุทธศาสตร์

MFU Wellness Center และยุทธศาสตร์ 3Ps

มหาวิทยาลัยระบุชัดว่าให้บริการสุขภาพภายใต้กรอบ 3Ps: Promotion, Prevention, Prediction ผ่าน MFU Wellness Center และหน่วยบริการต่างๆ  Promotion สร้างทักษะสุขภาพให้คน “ยังไม่ป่วย” ลองถามตัวเอง ถ้าเรารอให้ป่วยก่อนค่อยรักษา เราก็เหมือนรอให้ไฟไหม้ก่อนค่อยหาถังดับเพลิง Promotion คือการสอนให้คนรู้จักดูแลตัวเองตั้งแต่ยังแข็งแรง กิน นอน ออกกำลังกาย ตรวจสุขภาพให้เป็นนิสัย Prevention คัดกรอง/ลดความเสี่ยงก่อนเจ็บหนัก Prevention คือการยอมรับความจริงว่า “โรคจำนวนมากป้องกันได้” โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ถ้าศูนย์สุขภาพทำงานเชิงรุกได้จริง โรงพยาบาลใหญ่ก็จะไม่ถูกกลืนด้วยเคสที่หนักขึ้นเพราะมาช้า Prediction อ่านอนาคตสุขภาพด้วยข้อมูลและเทคโนโลยี Prediction คือการใช้ข้อมูลสุขภาพและเทคโนโลยีช่วยคาดการณ์ความเสี่ยง เพื่อให้การป้องกัน “เฉพาะบุคคล” มากขึ้น ซึ่งมหาวิทยาลัยสื่อสารแนวทางนี้ในบริบทของ 3Ps อย่างต่อเนื่อง

สิทธิการรักษาและความมั่นใจของประชาชน UCEP เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต “รักษาได้ทุกที่”

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) อธิบายนโยบาย UCEP ว่าเป็นการคุ้มครองสิทธิผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต ให้เข้ารับการรักษาได้โดยไม่ถูกปฏิเสธตามสิทธิ และมีช่องทางประสานงาน/สอบถาม ทำไม “ความเข้าใจสิทธิ” คือด่านแรกของความเท่าเทียม โรงพยาบาลศูนย์ระดับภูมิภาคจะสร้างความมั่นใจให้คนได้มาก ถ้าการสื่อสารสิทธิทำให้เข้าใจง่าย ไม่สับสน และมีระบบช่วยเหลือจริง เพราะคนจำนวนมากไม่ได้ขาดสิทธิ แต่ขาด “ความรู้และความมั่นใจ” ในการใช้สิทธิ

เศรษฐกิจเมืองสุขภาพ เมื่อคนไข้ กลายเป็น “การเดินทาง” Health Destination vs Medical Tourism ต่างกันตรงไหน

Medical Tourism มักเน้น “การรักษาเป็นหลัก” แต่ Health Destination คือการทำให้เมืองทั้งเมืองสนับสนุนสุขภาพ การเดินทางสะดวก อาหารปลอดภัย สิ่งแวดล้อมดี กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพมีจริง เมื่อมหาวิทยาลัยพูดถึงการเป็น Regional Medical Hub และการขยายบริการใน 5 ปี (2026–2030) เราควรมองไกลกว่าแค่จำนวนเตียง แต่มองถึงระบบนิเวศสุขภาพของเมือง เมืองที่ดึงดูดบุคลากรคุณภาพสูง จะเปลี่ยนโครงสร้างรายได้อย่างไร

แพทย์ นักวิจัย บุคลากรสุขภาพ คือกลุ่มที่มีทักษะสูงและรายได้ค่อนข้างมั่นคง เมื่อเมืองดึงคนกลุ่มนี้ได้ จะเกิดการใช้จ่ายต่อเนื่อง เกิดธุรกิจรองรับ และเพิ่มมาตรฐานบริการต่างๆ ของเมือง (ที่พัก อาหาร การเดินทาง การศึกษา)

แต่ต้องระวัง “ผลข้างเคียง” เช่น ค่าครองชีพสูงขึ้น หรือช่องว่างคนเมือง-คนดอยกว้างขึ้น ถ้านโยบายสาธารณะไม่ตามให้ทัน

แผนอนาคต 2569–2573 ภาพของ Smart Hospital ที่ต้องวัดผลได้ คลินิกเฉพาะทางใหม่และเครือข่ายไปน่าน/ลาว

มหาวิทยาลัยระบุแผนขยายบริการช่วงปี 2026–2030 เช่น คลินิกศัลยกรรมหลอดเลือด ศูนย์ฟื้นฟูระบบประสาท ศูนย์เบาหวาน และการตั้งศูนย์การศึกษาแพทย์ชั้นคลินิกที่โรงพยาบาลน่าน รวมถึงการขยายเครือข่ายไป สปป.ลาว.

สิ่งนี้แปลว่า “โรงพยาบาลไม่ได้คิดแค่ในรั้วตัวเอง” แต่คิดเป็นเครือข่าย ซึ่งเป็นหัวใจของระบบสุขภาพยุคใหม่ เพราะคนไข้ไม่ได้อยู่ในระบบเดียวตลอดชีวิต เขาย้ายที่อยู่ ย้ายงาน และข้ามจังหวัดตลอดเวลา

AI + Big Data โอกาสและความเสี่ยง

คำว่า Smart Hospital ฟังดูเท่ แต่ต้องตอบให้ได้ว่า:

• AI ช่วยลดเวลาและเพิ่มความแม่นยำตรงไหน
• ข้อมูลสุขภาพจะปลอดภัยอย่างไร
• คนชายขอบจะถูกทิ้งห่างไหม ถ้าเทคโนโลยีมาเร็วเกิน

เทคโนโลยีคือมีดสองคม ถ้าใช้ดี มันคือสะพาน ถ้าใช้พลาด มันคือกำแพง

มุมมองสองด้าน โอกาส vs ความกังวลที่ต้องตอบให้ชัด โอกาส ลดเหลื่อมล้ำ ยกระดับมาตรฐาน และสร้างความร่วมมือภูมิภาค

โอกาสหลัก คือการยกระดับบริการตติยภูมิในภาคเหนือตอนบน ทำให้คนเข้าถึงการรักษาโรคซับซ้อนได้ใกล้ขึ้น พร้อมแนวคิด “ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” ที่มหาวิทยาลัยประกาศชัด

อีกโอกาสคือ “การทูตสุขภาพ” แบบนิ่มๆ ผ่านความร่วมมือการศึกษาและบริการสุขภาพกับพื้นที่ลุ่มน้ำโขง ซึ่งช่วยลดแรงเสียดทานในระยะยาว เพราะความร่วมมือด้านสุขภาพมักเป็นพื้นที่ที่คนเห็นพ้องง่ายที่สุด

ความกังวล ความยั่งยืนการเงิน คุณภาพบริการ และความเป็นส่วนตัวข้อมูล

ในด้านความกังวล มี 3 คำถามที่สังคมควรถามอย่างตรงไปตรงมา:

1. ยั่งยืนการเงิน: เมื่อบริการขยายต่อเนื่อง งบดำเนินการจะโตตามหรือไม่
2. คุณภาพบริการ: จำนวนผู้ป่วยมากขึ้น จะกระทบมาตรฐานและเวลารอไหม (เป้ารับผู้ป่วยปีละ 4.6 แสนคน เป็นตัวเลขที่ทั้ง “น่าหวัง” และ “น่าห่วง” ถ้าระบบไม่พร้อม)
3. ข้อมูลสุขภาพ: เมื่อพูดถึง AI/Big Data ต้องมีมาตรการคุ้มครองข้อมูลที่ประชาชนเชื่อมั่นได้จริง

ป้อมปราการสุขภาพของเชียงราย และคำถามที่เมืองต้องตอบ

ถ้าจะสรุปให้คมที่สุด รพ.ศูนย์การแพทย์ มฟล. คือ “ป้อมปราการสุขภาพ” ที่เชียงรายสร้างขึ้นด้วยเงินลงทุนกว่า 4 พันล้านบาทและความร่วมมือของรัฐกับประชาชน พร้อมเป้าหมายยกระดับสู่ศูนย์กลางสุขภาพระดับอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง  แต่ป้อมปราการจะมีความหมาย ก็ต่อเมื่อ “ประตูเปิดให้ทุกคนเข้าได้” และ “คนเฝ้าป้อมมีแรงพอจะยืนระยะ” นั่นคือโจทย์เรื่องสิทธิ การสื่อสาร การจัดคน การเงิน และเทคโนโลยีที่ต้องไปพร้อมกัน

พิธีวันที่ 15 มกราคม 2569 เป็นภาพสัญลักษณ์ที่ชัดว่าเชียงรายกำลังยืนอยู่หน้าประตูอนาคต บทต่อไปคือการทำให้อนาคตนั้นเป็นของ “คนทั้งเมือง” ไม่ใช่ของ “คนบางกลุ่ม” เท่านั้น