เชียงรายเปิดเวทีวางแผน 5 ปี รับเศรษฐกิจใหม่และความท้าทายพื้นที่

เชียงราย,19 พฤษภาคม 2569 – สัมมนาเตรียมพร้อมจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดและแผนปฏิบัติราชการปี 2571 ดึงกว่า 350 คนจากทุกภาคส่วนร่วมวางทิศทาง 5 ปีข้างหน้า ท่ามกลางเศรษฐกิจไทยที่โตชะลอ ความเสี่ยงภัยแล้ง ต้นทุนพลังงาน และการแข่งขันใหม่ของภูมิภาค

แผน 5 ปีที่ต้องตอบโจทย์ชีวิตจริงของคนเชียงราย

จังหวัดเชียงรายจัดประชุมสัมมนา “การเตรียมความพร้อมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดและแผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณของจังหวัดเชียงราย” ณ โรงแรมเอ็มบูทีค รีสอร์ท อำเภอเมืองเชียงราย โดยนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานเปิดการประชุม เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และเตรียมความพร้อมให้หน่วยงานภาครัฐและภาคีเครือข่ายสามารถจัดทำแผนงานและโครงการได้อย่างถูกต้อง ครบถ้วน และสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ที่กำหนด

การประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นภายหลังสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แจ้งมติคณะกรรมการบริหารงานเชิงพื้นที่แบบบูรณาการ หรือ ก.น.บ. ครั้งที่ 1/2569 เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2569 ซึ่งเห็นชอบหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำแผนของจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ประจำปีงบประมาณ 2571 ถึง 2575 เพื่อให้ทุกจังหวัดใช้เป็นแนวทางเดียวกัน

สำหรับเชียงราย การจัดทำแผนรอบใหม่นี้มีความหมายมากกว่าการเรียงลำดับโครงการเพื่อของบประมาณ เพราะจังหวัดกำลังเผชิญโจทย์พร้อมกันหลายด้าน ทั้งการฟื้นเศรษฐกิจ การยกระดับท่องเที่ยวสร้างสรรค์ การแก้ปัญหายาเสพติด การพัฒนาน้ำดื่มสะอาด การเพิ่มรายได้ประชาชน การจัดระเบียบสังคม และการรับมือผลกระทบจากภูมิอากาศที่แปรปรวนมากขึ้น

จากเป้าหมายเดิมสู่แผนรอบใหม่

ข้อมูลที่ใช้ในการประชุมระบุว่า วิสัยทัศน์การพัฒนาจังหวัดเชียงรายช่วงปี 2566 ถึง 2570 กำหนดเป้าหมายไว้ว่า “เชียงรายเมืองท่องเที่ยวสร้างสรรค์ วิถีถิ่นร่วมสมัย สิ่งแวดล้อมสมดุล เกษตรกรรมมูลค่าสูง มุ่งสู่ความยั่งยืน” โดยมี 5 ยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่ การเป็นจุดหมายปลายทางระดับโลก การส่งเสริมสุขภาวะที่ดี การเป็นประตูเชื่อมโยงอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง การพัฒนาเกษตรอัจฉริยะ และการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

วิสัยทัศน์ดังกล่าวเป็นฐานสำคัญของการจัดทำแผนใหม่ เพราะเชียงรายมีตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ที่แตกต่างจากหลายจังหวัด ทั้งการเป็นเมืองชายแดน การเชื่อมโยงอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง การเป็นเมืองศิลปะและเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก การมีทรัพยากรธรรมชาติและชาติพันธุ์หลากหลาย รวมถึงการมีฐานเกษตรและท่องเที่ยวที่สามารถต่อยอดได้ แต่แผนรอบใหม่ต้องแปลจุดแข็งเหล่านี้ให้เป็นโครงการที่วัดผลได้ ไม่ใช่เป็นเพียงถ้อยคำเชิงนโยบาย

ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายเน้นให้ทุกหน่วยงานบูรณาการตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง และปลายทาง โดยคำนึงถึงความต้องการของประชาชนในพื้นที่เป็นสำคัญ พร้อมติดตามและประเมินผลโครงการอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม คำย้ำนี้เป็นหัวใจของการวางแผนจังหวัดยุคใหม่ เพราะโครงการที่ดีต้องไม่จบแค่การอนุมัติงบประมาณ แต่ต้องตอบให้ได้ว่าประชาชนได้รับอะไร เปลี่ยนแปลงอะไร และลดปัญหาในพื้นที่ได้จริงหรือไม่

เศรษฐกิจไทยโต แต่ยังมีสัญญาณเตือน

บรรยากาศการจัดทำแผนจังหวัดรอบใหม่เกิดขึ้นในช่วงที่เศรษฐกิจไทยยังมีทั้งแรงหนุนและความเสี่ยง สภาพัฒน์รายงานว่า GDP ไตรมาส 1 ปี 2569 ขยายตัว 2.8% เร่งขึ้นจากไตรมาสก่อนหน้า โดยมีแรงหนุนจากการลงทุนรวมที่ขยายตัว 9.9% และการลงทุนภาคเอกชนที่ขยายตัว 10.1% จากหมวดเครื่องจักร เครื่องมือ และยานพาหนะ

อย่างไรก็ตาม ภาพรวมยังไม่ใช่เศรษฐกิจที่ปลอดความเสี่ยง เพราะการนำเข้าเพิ่มขึ้นสูงจนทำให้ดุลการค้ากลับมาขาดดุลเป็นครั้งแรกในรอบ 14 ไตรมาส ขณะเดียวกันรายได้เกษตรกรโดยรวมลดลง 6.3% แม้ภาคเกษตรขยายตัว 1.2% จากผลผลิตบางชนิดที่เพิ่มขึ้น เช่น ทุเรียน มังคุด และปาล์มน้ำมัน

ตัวเลขเหล่านี้มีความหมายต่อเชียงรายโดยตรง เพราะเชียงรายเป็นจังหวัดที่พึ่งพาเศรษฐกิจฐานราก เกษตรกรรม การท่องเที่ยว บริการ และการค้าชายแดน หากรายได้เกษตรกรลดลง กำลังซื้อในชุมชนย่อมอ่อนตัว หากต้นทุนพลังงานสูงขึ้น ผู้ประกอบการท่องเที่ยว ร้านอาหาร โลจิสติกส์ และเกษตรกรย่อมรับแรงกดดันพร้อมกัน ดังนั้น แผนพัฒนาจังหวัดรอบใหม่จึงต้องมีความละเอียดพอที่จะรับมือกับเศรษฐกิจที่เติบโตแต่เปราะบาง

น้ำ เกษตร และภัยแล้งคือโจทย์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

หนึ่งในประเด็นที่เชื่อมโยงระดับประเทศกับพื้นที่เชียงรายคือเรื่องน้ำและภัยแล้ง สภาพัฒน์เสนอให้รัฐดูแลภาคเกษตรและรับมือภัยแล้ง รวมถึงบริหารจัดการน้ำเพื่อรองรับความเสี่ยงจากปรากฏการณ์เอลนีโญในช่วงครึ่งปีหลัง ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากเวที “The Listening Forum” ที่รัฐบาลจัดเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ระบุว่าภาคเอกชนเสนอให้เร่งลงทุนทรัพยากรน้ำรองรับภาคเกษตรและวิกฤติเอลนีโญ รวมถึงเร่งลงทุนพลังงานสะอาดและโครงสร้างพื้นฐานยุคใหม่

สำหรับเชียงราย เรื่องน้ำไม่ใช่ประเด็นไกลตัว จังหวัดมีทั้งพื้นที่เสี่ยงน้ำหลาก เช่น แม่สาย และพื้นที่เกษตรที่ต้องการน้ำอย่างสม่ำเสมอ ขณะเดียวกันยังมีแหล่งน้ำสำคัญอย่างหนองหลวง หนองแรด ลุ่มน้ำกก และระบบชลประทานในหลายอำเภอ หากแผนพัฒนาจังหวัดรอบ 2571 ถึง 2575 ต้องการตอบโจทย์ความยั่งยืนจริง การจัดการน้ำต้องอยู่ในลำดับความสำคัญ ไม่ใช่โครงการเสริมหลังจากจัดการเรื่องอื่นเสร็จแล้ว

ประเด็นนี้ยังสัมพันธ์กับเกษตรมูลค่าสูงและเกษตรอัจฉริยะ เพราะเกษตรที่มีคุณภาพต้องพึ่งพาน้ำ ดิน อากาศ และระบบตลาดที่ดี หากน้ำไม่มั่นคง การเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตรจะทำได้ยาก และหากเกษตรกรยังแบกรับความเสี่ยงลำพัง แผนพัฒนาจะไม่สามารถลดความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ได้จริง