นายก อบจ.เชียงราย เปิดสังเวียนมวยไทยต้านภัยยาเสพติด ในงานสรงน้ำพระธาตุพบโชค ชูพลังเยาวชนสืบสานศิลปะประจำชาติ

เชียงราย, 4 กุมภาพันธ์ 2569 – เสียงกลองเชียร์กระทบอากาศหนาวของเชียงแสนในค่ำคืนต้นกุมภาพันธ์ ผู้คนหลากวัยทยอยเข้ามาจับจองพื้นที่รอบสังเวียน บางคนมากับลูกหลาน บางคนเป็นนักมวยรุ่นเยาว์ที่สวมผ้าพันมือแน่นรอคิวขึ้นชก ขณะที่อีกมุมหนึ่งของลานวัด การทำบุญในงานประเพณีสรงน้ำพระธาตุพบโชคยังดำเนินควบคู่ไปกับมหรสพสมโภชอย่างคึกคัก ภาพทั้งหมดอาจดูเป็นเพียงงานวัดประจำปี แต่สำหรับชุมชนชายแดนที่ต้องเผชิญความเสี่ยงจากยาเสพติดมาอย่างยาวนาน “สังเวียนมวยไทย” ถูกวางบทบาทเป็นมากกว่าความบันเทิง หากเป็นพื้นที่ฝึกวินัยและพลังใจให้เยาวชนได้เลือกเส้นทางที่ต่างออกไป

เปิดการแข่งขันมวยไทยในวัดงิ้วแก้วพัฒนา เน้นสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เยาวชน

ข้อมูลจากการประชาสัมพันธ์กิจกรรมระบุว่า เมื่อคืนวันจันทร์ที่ 2 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 19.30 น. นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย เดินทางไปเป็นประธานในพิธีเปิดการแข่งขันชกมวยไทย ภายในงานประเพณีสรงน้ำพระธาตุพบโชค ณ วัดงิ้วแก้วพัฒนา บ้านงิ้วเฒ่า ตำบลศรีดอนมูล อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย โดยมีผู้นำท้องถิ่นและประชาชนในพื้นที่ร่วมกิจกรรมอย่างพร้อมเพรียง และมีการจัดคู่ชกมวยไทยรวม 9 คู่

สาระสำคัญที่ผู้จัดงานสื่อสารต่อสาธารณะในครั้งนี้คือการใช้ “กีฬามวยไทย” เป็นเครื่องมือเชิงสังคม เพื่อให้เด็กและเยาวชนใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ห่างไกลอบายมุขและยาเสพติด ควบคู่กับการสืบสานศิลปะการต่อสู้ประจำชาติ และการสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นของคนในชุมชนผ่านกิจกรรมทางวัฒนธรรมและกีฬา

ทำไมชุมชนชายแดนจึงเลือกกีฬาเป็นแนวหน้าในการป้องกัน

คำว่า “ต้านภัยยาเสพติด” ถูกใช้ในงานหลายรูปแบบทั่วประเทศมานาน ทั้งเวทีวิ่งเพื่อสุขภาพ ดนตรี กีฬา หรือกิจกรรมอาสา แต่การหยิบมวยไทยมาเป็นแกนกลางมีความหมายเฉพาะในบริบทภาคเหนือ โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนที่มีความเปราะบางด้านการเคลื่อนย้ายสินค้าและการเดินทางข้ามพื้นที่

ในมิติภาพใหญ่ ข้อมูลของ UNODC ชี้ว่าเมทแอมเฟตามีนยังเป็นปัญหาหลักของภูมิภาคเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยรายงานระบุแนวโน้มการผลิตและการค้ายังอยู่ในระดับสูง แม้หลายประเทศจะเพิ่มความเข้มงวดด้านการบังคับใช้กฎหมายแล้วก็ตาม ภาพนี้สะท้อนแรงกดดันที่ไหลมาถึงพื้นที่ชายแดนไทยอย่างต่อเนื่อง และทำให้ชุมชนจำนวนมากพยายามสร้าง “กลไกป้องกันทางสังคม” ที่ทำได้ทันทีในระดับพื้นที่

ขณะเดียวกัน ในระดับฐานราก สำนักงานสถิติแห่งชาติรายงานผลการสำรวจประเด็นปัญหาในชุมชน โดยมีสัดส่วนหนึ่งของประชาชนที่ระบุว่า “ยาเสพติด” เป็นปัญหาในชุมชนของตน ซึ่งเป็นสัญญาณว่าความกังวลไม่ได้หายไปจากชีวิตประจำวันของคนจำนวนมาก เมื่อปัญหายังถูกมองว่าอยู่ใกล้ตัว เครื่องมือที่เข้าถึงได้ง่ายอย่างกีฬา จึงถูกใช้เพื่อดึงเด็กออกจากวงจรเสี่ยง และทำให้ผู้ปกครองเห็นเส้นทางเลือกที่จับต้องได้

มวยไทยในฐานะวินัย ไม่ใช่แค่การชก

หัวใจของมวยไทยไม่ได้อยู่ที่หมัดหรือแข้งอย่างเดียว แต่อยู่ที่กระบวนการฝึกซ้ำ การเคารพครู การคุมอารมณ์ และการรู้แพ้รู้ชนะ สิ่งเหล่านี้คือ “ทุนทางสังคม” ที่แปลงเป็นพฤติกรรมได้จริงในชีวิตประจำวัน

การฝึกมวยไทยบังคับให้เด็กต้องจัดตารางเวลา ต้องตื่นซ้อม ต้องฟังคำสั่ง ต้องรับผิดชอบต่อร่างกายของตนเอง และต้องรู้จักขอบเขต เมื่อกีฬาแบบนี้ถูกวางอยู่ในพื้นที่สาธารณะอย่างลานวัด เด็กจำนวนหนึ่งจะได้แรงหนุนจากสายตาของชุมชน นี่คือกลไกสำคัญที่ต่างจากการฝึกแบบปัจเจก เพราะ “ผู้ใหญ่ทั้งชุมชน” กลายเป็นพยานของความพยายาม และกลายเป็นเครือข่ายคอยประคับประคองไม่ให้เด็กหลุดจากเส้นทาง

งานบุญ งานวัด และเศรษฐกิจชุมชนที่เดินไปพร้อมกัน

ผู้จัดงานระบุว่าการแข่งขันมวยไทยเป็นส่วนหนึ่งของมหรสพสมโภชในงานบุญประเพณีประจำปีของวัดงิ้วแก้วพัฒนา โดยภายในงานยังมีกิจกรรมทางศาสนา พิธีสรงน้ำพระธาตุพบโชคเพื่อความเป็นสิริมงคล การแสดงรำวงย้อนยุค และการออกร้านจำหน่ายสินค้าของคนในชุมชน

มิติที่น่าสนใจคือกิจกรรมแบบนี้ทำงานพร้อมกันหลายชั้น
ชั้นแรกคือชั้นวัฒนธรรม ที่ยึดโยงคนกับศรัทธาและประเพณี
ชั้นที่สองคือชั้นสังคม ที่สร้างพื้นที่รวมตัวของครอบครัวและเยาวชน
ชั้นที่สามคือชั้นเศรษฐกิจ ที่ทำให้เงินหมุนในชุมชนผ่านร้านค้าและการจับจ่าย

เมื่อทั้งสามชั้นเกิดพร้อมกัน “ความรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่” จะเพิ่มขึ้น และความร่วมมือของชุมชนจะเข้มแข็งขึ้น ซึ่งเป็นเงื่อนไขพื้นฐานของการป้องกันปัญหายาเสพติด เพราะการป้องกันที่ยั่งยืนไม่ใช่การไล่จับเพียงอย่างเดียว แต่คือการลดปัจจัยผลักและเพิ่มปัจจัยดึงให้เด็กมีพื้นที่ยืนในสังคม

บทบาทของ อบจ. ในการผลักดันกีฬาเพื่อสังคม

สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การสนับสนุนกีฬาในระดับชุมชนมักถูกมองว่าเป็นเรื่องกิจกรรม แต่ในทางนโยบาย กีฬาเป็นหนึ่งในเครื่องมือพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่ต้นทุนไม่สูงเมื่อเทียบกับผลลัพธ์ทางสังคม

กรณีการแข่งขันมวยไทยในงานสรงน้ำพระธาตุพบโชค ผู้จัดงานสื่อสารชัดว่ามุ่งให้เด็กและเยาวชนใช้เวลาว่างอย่างสร้างสรรค์ และสร้างภูมิคุ้มกันจากยาเสพติด หากมองในเชิงระบบ นี่คือการทำงานแบบบูรณาการระหว่างวัด ชุมชน ผู้นำท้องถิ่น และหน่วยงานท้องถิ่น โดยใช้กิจกรรมที่คนเข้าร่วมจริงเป็นฐาน

สิ่งที่ทำให้งานแบบนี้มีน้ำหนักมากขึ้น คือการเกิดในอำเภอเชียงแสนซึ่งเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวและพื้นที่ชายแดน ความหนาแน่นของผู้คน การเดินทาง และกิจกรรมเศรษฐกิจ ทำให้การดูแลเยาวชนต้องใช้ “เครือข่ายในพื้นที่” มากกว่าคำสั่งจากส่วนกลางเพียงอย่างเดียว

ตัวเลขที่สะท้อนว่าโจทย์ยาเสพติดยังไม่จบ

กิจกรรมกีฬา แต่การทำความเข้าใจโจทย์ยาเสพติดจำเป็นต้องยอมรับความจริงว่า นี่คือปัญหาโครงสร้างที่ยาวนานและข้ามพรมแดน

ข้อมูลจาก UNODC ในช่วงไม่กี่ปีหลังสะท้อนว่าการผลิตและการลักลอบค้ายาเสพติดประเภทเมทแอมเฟตามีนในภูมิภาคยังอยู่ในระดับสูง และการยึดของกลางจำนวนมากในหลายประเทศเป็นหลักฐานว่าตลาดยังทำงานอยู่ ขณะที่ข้อมูลการสำรวจระดับชุมชนของสำนักงานสถิติแห่งชาติที่สะท้อนการรับรู้ปัญหายาเสพติดในพื้นที่ ก็เป็นอีกด้านหนึ่งที่บอกว่าแรงกดดันทางสังคมยังปรากฏในชีวิตผู้คน

เมื่อ “ต้นทาง” ยังร้อนแรง และ “ปลายทาง” ยังรู้สึกใกล้ตัว กลไกเชิงชุมชนอย่างกีฬา ศิลปวัฒนธรรม และพื้นที่สร้างสรรค์จึงถูกยกระดับเป็นแนวป้องกันด่านหน้า เพื่อซื้อเวลาให้การบังคับใช้กฎหมาย การบำบัด และการพัฒนาคุณภาพชีวิตทำงานได้เต็มที่ขึ้น

มวยไทยกับ Soft Power แบบที่ชุมชนจับต้องได้

คำว่า Soft Power มักถูกพูดถึงในเวทีนโยบายระดับประเทศ แต่ในระดับหมู่บ้าน Soft Power แปลว่า “สิ่งที่เรามีแล้วคนภายนอกเห็นคุณค่า” และมวยไทยคือหนึ่งในนั้น

ในงานวัดหนึ่งคืน เด็กที่ขึ้นชกอาจไม่ได้คิดถึงเวทีโลก แต่เขาได้เรียนรู้ว่าความพยายามของตนมีคนดู มีคนให้กำลังใจ และมีพื้นที่ยอมรับ นี่คือรากฐานของความภาคภูมิใจและการมีตัวตนในสังคม และเมื่อเด็กมีตัวตน เขามีโอกาสน้อยลงที่จะมองหาการยอมรับจากกลุ่มเสี่ยงหรือสารเสพติด

ในมุมนี้ การสืบสานมวยไทยจึงไม่ได้แยกจากการป้องกันยาเสพติด หากเป็นการทำงานกับ “ใจ” และ “สังกัดทางสังคม” ของเยาวชนโดยตรง

คำถามชวนคิดที่สังคมต้องตอบร่วมกัน

งานมวยไทยต้านภัยยาเสพติดอาจจัดได้ปีละครั้ง แต่คำถามคืออีก 364 วัน เยาวชนในพื้นที่มีพื้นที่แบบเดียวกันหรือไม่
มีครูมวย มีสนาม มีอุปกรณ์ มีคนพาไปซ้อมอย่างต่อเนื่องหรือไม่
และที่สำคัญ ครอบครัวมีเวลาพอจะมองเห็นความเปลี่ยนแปลงของลูกหลานหรือไม่

ตัวเลขและรายงานระดับประเทศหรือระดับภูมิภาคช่วยให้เห็นขนาดของปัญหา แต่คำตอบของการเปลี่ยนชีวิตเด็กคนหนึ่งมักอยู่ที่กิจกรรมเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำได้จริงในชุมชน นั่นคือเหตุผลที่กิจกรรมกีฬาในงานบุญงานวัดยังมีความหมาย แม้จะไม่ใช่เครื่องมือเดียวในการแก้ปัญหา

สรุปภาพรวมและก้าวต่อไป

การแข่งขันมวยไทยในงานประเพณีสรงน้ำพระธาตุพบโชค ณ วัดงิ้วแก้วพัฒนา อำเภอเชียงแสน เป็นตัวอย่างของการใช้วัฒนธรรมและกีฬาเป็นฐาน สร้างพื้นที่สร้างสรรค์ให้เยาวชนและครอบครัวได้รวมตัวกัน พร้อมส่งสารเชิงนโยบายเรื่องการป้องกันยาเสพติดในแบบที่ชุมชนเข้าถึงได้จริง

ท่ามกลางบริบทที่รายงานระดับภูมิภาคยังชี้ว่ายาเสพติดสังเคราะห์เป็นแรงกดดันต่อเนื่อง และการสำรวจระดับชุมชนยังสะท้อนความกังวลของประชาชน กิจกรรมอย่างมวยไทยจึงถูกมองเป็นหนึ่งในแนวทางที่ช่วยสร้างวินัย สร้างสุขภาวะ และสร้างเครือข่ายคุ้มกันทางสังคม เพื่อให้เยาวชนมีทางเลือกที่มั่นคงขึ้น

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของมาตรการต้านภัยยาเสพติดอาจไม่ได้วัดที่เสียงเชียร์ดังแค่ไหน แต่จะวัดที่เช้าวันถัดไป เด็กคนเดิมยังกลับไปซ้อม ยังอยู่ในเส้นทางที่มีครู มีชุมชน และมีความหวังหรือไม่