ภาคสังคมจี้เชียงรายคลอดเทศบัญญัติเมืองเก่า ควบคุมตึกสูงหนุนเมืองสร้างสรรค์ยูเนสโก
[Sassy_Social_Share]
Summary
-
ผู้ว่าฯ เชียงรายประชุมอนุกรรมการเมืองเก่า พิจารณาแบบตึกสูงในเขตประวัติศาสตร์
-
ภาคประชาสังคมกังวลตึกสำนักงานอัยการสูง 21.20 เมตร จะบดบังวิวพระธาตุจอมทอง
-
ที่ประชุมจี้ปรับแบบ TCDC เชียงราย ให้สอดคล้องกับผังแม่บทการอนุรักษ์เมืองเก่า
-
มีโครงการสร้างอาคารพาณิชย์และสถานธนานุบาล 4 ชั้น ณ ตลาดสดเทศบาล 1
-
ภาคสังคมเสนอเร่งผลักดันเทศบัญญัติเมืองเก่า เพื่อคุมการก่อสร้างตึกสูงระยะยาว
เมืองเก่าเชียงรายเผชิญโจทย์พัฒนาใหม่ ห่วงอาคารสูงกระทบพระธาตุจอมทอง
เชียงราย,28 พฤษภาคม 2569 – ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายประชุมคณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าเชียงราย พิจารณาแบบอาคาร TCDC โครงการอาคารพาณิชย์และสถานธนานุบาล รวมถึงอาคารสำนักงานอัยการสูง 21.20 เมตร ท่ามกลางข้อกังวลของภาคประชาสังคมต่อทัศนียภาพข่วงหลวงและพระธาตุจอมทอง พร้อมเสนอผลักดันเทศบัญญัติเมืองเก่า ให้การพัฒนาเมืองเดินคู่กับประวัติศาสตร์และการมีส่วนร่วมของประชาชน
เมืองที่กำลังเติบโตต้องหันกลับมามองรากของตัวเอง
ท่ามกลางการเติบโตของเมือง การขยายพื้นที่บริการ และความต้องการอาคารสาธารณะรูปแบบใหม่ คำถามสำคัญได้กลับมาอยู่กลางวงประชุมของจังหวัดเชียงรายอีกครั้งว่า เมืองจะพัฒนาไปข้างหน้าอย่างไร โดยไม่ทำให้ภูมิทัศน์ ประวัติศาสตร์ และความทรงจำของผู้คนถูกบดบังจากสิ่งปลูกสร้างใหม่
เวลา 13.30 น. ที่ห้องประชุมพญาพิภักดิ์ ศาลากลางจังหวัดเชียงราย นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานการประชุมคณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าเชียงราย ครั้งที่ 2 ประจำปี 2569 โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานราชการและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม เพื่อพิจารณาทิศทางการอนุรักษ์และการพัฒนาในพื้นที่เมืองเก่าซึ่งมีความสำคัญต่ออัตลักษณ์ของจังหวัด
การประชุมครั้งนี้มีน้ำหนักมากกว่าการตรวจแบบอาคารทั่วไป เพราะพื้นที่ที่กำลังถูกพิจารณาไม่ใช่พื้นที่ว่างเปล่าที่ไร้ประวัติศาสตร์ แต่เป็นเขตเมืองเก่าที่รัฐประกาศรับรองอย่างเป็นทางการตั้งแต่ปี 2558 เป็นพื้นที่ซึ่งมีวัด โบราณสถาน เส้นทางเมืองเดิม และภูมิทัศน์ที่สะท้อนพัฒนาการของเชียงรายมาหลายยุคสมัย
ข่วงหลวงและพระธาตุจอมทอง พื้นที่ความทรงจำของเมือง
หนึ่งในประเด็นที่ได้รับความสนใจสูงสุดจากการประชุม คือข้อกังวลต่อโครงการก่อสร้างอาคารสำนักงานอัยการจังหวัดเชียงราย ซึ่งตามข้อมูลที่ได้รับเป็นอาคารขนาด 4 ชั้น มีความสูงรวมหลังคา 21.20 เมตร และตั้งอยู่ในบริเวณเขตเมืองเก่าที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ประวัติศาสตร์ข่วงหลวงเชียงราย
ข่วงหลวงมิได้มีความหมายเพียงในเชิงพื้นที่เปิดโล่งใจกลางเมือง แต่เกี่ยวพันกับโครงสร้างดั้งเดิมของเมืองเชียงรายและความสัมพันธ์กับศาสนสถานสำคัญ โดยเอกสารศึกษาขอบเขตเมืองเก่าเชียงรายของสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ระบุพื้นที่สำคัญของเมืองเก่าไว้ 3 บริเวณ รวมถึงบริเวณวัดพระธาตุดอยจอมทอง ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์เมือง
ข้อกังวลของผู้แทนภาคประชาสังคมจึงอยู่ที่ความสูงและตำแหน่งของอาคารใหม่ อาจกระทบแนวสายตาและทัศนียภาพขององค์พระธาตุจอมทอง ซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองและเป็นส่วนหนึ่งของการรับรู้เมืองเชียงรายในเชิงวัฒนธรรม การตั้งคำถามดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าชุมชนปฏิเสธการพัฒนาหรือไม่ยอมรับการมีอาคารราชการ แต่เป็นข้อเรียกร้องให้การออกแบบคำนึงถึงสถานที่ตั้ง ความสูง รูปทรง สี วัสดุ และความสัมพันธ์กับภูมิทัศน์ดั้งเดิมอย่างรอบด้าน
ในเมืองประวัติศาสตร์ สิ่งปลูกสร้างใหม่อาจใช้เวลาเพียงไม่กี่ปีในการก่อสร้าง แต่หากบังเส้นขอบฟ้าหรือเปลี่ยนมุมมองต่อโบราณสถานสำคัญ ผลกระทบนั้นอาจอยู่กับเมืองไปอีกหลายสิบปี
อาคาร TCDC โอกาสของคนรุ่นใหม่ที่ต้องไม่แยกจากรากเมือง
อีกโครงการหนึ่งที่ที่ประชุมติดตาม คือการปรับแบบแปลนก่อสร้างอาคารสำนักงานศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ หรือ TCDC เชียงราย ซึ่งจะตั้งอยู่ ณ อาคาร OTOP ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ข้อมูลที่ได้รับระบุว่า ที่ประชุมเน้นย้ำให้ปรับแผนผังและรูปแบบอาคารให้สอดคล้องกับข้อเสนอของคณะอนุกรรมการฯ ตลอดจนแผนแม่บทและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าเชียงราย
โครงการนี้มีความสำคัญต่ออนาคตของจังหวัด เพราะเชียงรายเป็นสมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ด้านการออกแบบ ตั้งแต่ปี 2566 โดย UNESCO ระบุว่าเชียงรายมีจุดแข็งด้านการวางผังเมือง ภูมิทัศน์ ความหลากหลายทางชาติพันธุ์ และการใช้การออกแบบเพื่อสร้างความยั่งยืน เพิ่มมูลค่าสินค้าและบริการ รวมถึงสนับสนุนเยาวชนและนักออกแบบท้องถิ่น
ด้วยเหตุนี้ การมี TCDC ในเชียงรายจึงอาจเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักออกแบบ ผู้ประกอบการ งานหัตถกรรม และชุมชนสร้างสรรค์ แต่ความสำเร็จของโครงการไม่ได้ขึ้นอยู่กับอาคารสวยงามเพียงอย่างเดียว อาคารสร้างสรรค์ที่ตั้งอยู่ในเมืองเก่าจำเป็นต้องแสดงให้เห็นว่า การออกแบบร่วมสมัยสามารถเคารพมรดกเดิมได้ ไม่ใช่เข้าไปแทนที่หรือทำให้รากของเมืองจางลง
กล่าวอีกด้านหนึ่ง TCDC เชียงรายอาจกลายเป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดของแนวคิดเมืองสร้างสรรค์ หากตัวอาคารและการใช้งานสามารถสื่อสารได้ว่า ความคิดใหม่กับประวัติศาสตร์ไม่จำเป็นต้องเป็นคู่ขัดแย้ง แต่สามารถเกื้อหนุนกันได้ผ่านการออกแบบที่ละเอียดอ่อนและรับฟังเสียงของพื้นที่
อาคารพาณิชย์และสถานธนานุบาล อีกโจทย์บริการเมืองในพื้นที่อ่อนไหว
ที่ประชุมยังพิจารณาโครงการก่อสร้างอาคารพาณิชย์และสถานธนานุบาลเทศบาลนครเชียงราย ขนาด 4 ชั้น ณ ตลาดสดเทศบาล 1 ซึ่งเป็นโครงการที่เกี่ยวพันกับบริการประชาชนและกิจกรรมเศรษฐกิจในเขตเมืองโดยตรง
สถานธนานุบาลเป็นบริการที่มีบทบาทต่อประชาชนในช่วงที่ครัวเรือนเผชิญความตึงตัวทางเศรษฐกิจ เพราะเป็นแหล่งเข้าถึงเงินทุนระยะสั้นภายใต้ระบบที่มีกติกา ขณะที่พื้นที่พาณิชย์และตลาดสดเป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจประจำวันของเมือง การพัฒนาอาคารดังกล่าวจึงมีเหตุผลด้านประโยชน์ใช้สอยและการยกระดับบริการสาธารณะ
อย่างไรก็ตาม เมื่อโครงการตั้งอยู่ในพื้นที่เมืองเก่า หลักคิดด้านการใช้งานเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ สิ่งที่ต้องพิจารณาควบคู่กันคือระดับความสูงของอาคาร แนวอาคารด้านถนน การเชื่อมต่อกับตลาดเดิม ปริมาณรถและการจราจร รูปลักษณ์อาคาร รวมถึงการรักษาบรรยากาศของเมืองเก่าให้ยังอ่านออกในชีวิตประจำวันของคนเชียงราย
การพัฒนาเมืองเก่าที่ดีจึงไม่ใช่การหยุดทุกโครงการไว้กับที่ แต่เป็นการทำให้โครงการใหม่ใช้พื้นที่อย่างเคารพบริบท และตอบประโยชน์ประชาชนโดยไม่ลดทอนคุณค่าร่วมของเมือง
ภาคประชาสังคมเสนอเทศบัญญัติเมืองเก่า
จากข้อกังวลเรื่องอาคารสำนักงานอัยการ ผู้แทนภาคประชาสังคมได้เสนอให้เทศบาลนครเชียงรายเร่งผลักดัน เทศบัญญัติเมืองเก่า เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาและการอนุรักษ์ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิต วิถีธรรมชาติ และคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โดยไม่ขัดต่อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ขณะที่ผู้แทนสำนักงานอัยการที่เข้าร่วมประชุมรับข้อเสนอและข้อกังวลกลับไปพิจารณาทบทวนเพื่อหาแนวทางร่วมกันต่อไป
ประเด็นนี้ถือเป็นจุดสำคัญของการหารือ เพราะประกาศเขตพื้นที่เมืองเก่าสามารถกำหนดกรอบและทิศทางในระดับนโยบายได้ แต่กติกาที่ใช้กับการก่อสร้างจริงในพื้นที่จำเป็นต้องมีความชัดเจนเพียงพอสำหรับเจ้าของโครงการ หน่วยงานอนุญาต ผู้ประกอบการ และประชาชน หากเมืองมีกฎเกณฑ์ที่รู้ล่วงหน้า เช่น ระดับความสูงที่เหมาะสม ลักษณะสีและวัสดุ การรักษาแนวทัศนียภาพ หรือกระบวนการรับฟังความคิดเห็นในโครงการขนาดใหญ่ ความขัดแย้งย่อมลดลง และทุกฝ่ายสามารถวางแผนได้อย่างเป็นธรรมมากขึ้น
ข้อเสนอเรื่องเทศบัญญัติจึงไม่ใช่การต่อต้านอาคารใดอาคารหนึ่งเท่านั้น แต่เป็นการเรียกร้องให้เชียงรายมีกลไกป้องกันปัญหาในระยะยาว ก่อนที่การตัดสินใจรายโครงการจะสะสมจนทำให้เมืองเก่าสูญเสียเอกลักษณ์โดยไม่อาจย้อนกลับได้
เมืองสร้างสรรค์ระดับสากลต้องเริ่มจากการเคารพสถานที่
เชียงรายกำลังก้าวไปในสองเส้นทางพร้อมกัน เส้นทางแรกคือการพัฒนาเมืองให้รองรับเศรษฐกิจ การบริการ ความคิดสร้างสรรค์ และคุณภาพชีวิตร่วมสมัย อีกเส้นทางหนึ่งคือการรักษามรดกเมืองเดิมที่ทำให้เชียงรายมีตัวตนแตกต่างจากเมืองอื่น
UNESCO ระบุพันธกิจของเชียงรายในฐานะเมืองสร้างสรรค์ด้านการออกแบบไว้ชัดเจนว่า เมืองมุ่งใช้แนวคิดการออกแบบเพื่อรับมือปัญหาสิ่งแวดล้อม เพิ่มคุณค่าสินค้าและบริการ สนับสนุนเยาวชนในอุตสาหกรรมการออกแบบ และสนับสนุนการสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกบนฐานความคิดสร้างสรรค์ หากตีความในบริบทของเมืองเก่า พันธกิจนี้หมายความว่าอาคารใหม่ทุกแห่งควรเป็นส่วนหนึ่งของคำตอบ ไม่ใช่กลายเป็นต้นเหตุของความสูญเสียทางทัศนียภาพ
เมืองที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลไม่ได้ถูกวัดจากจำนวนอาคารใหม่หรือขนาดการลงทุนเพียงอย่างเดียว แต่ถูกวัดจากความสามารถในการรักษาความทรงจำของพื้นที่ ขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ใช้ชีวิต ทำงาน และสร้างเศรษฐกิจบนรากวัฒนธรรมเดิมอย่างมีศักดิ์ศรี
ผู้ว่าฯ ย้ำการพัฒนาต้องมีประชาชนร่วมเป็นเจ้าของ
ตามข้อมูลการประชุมที่ได้รับ นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เน้นย้ำในช่วงท้ายให้ทุกภาคส่วนร่วมสื่อสารสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับทิศทางการพัฒนาเมืองเชียงราย ให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดเชียงราย 5 ปี ระหว่างปี 2571 ถึง 2575 โดยเฉพาะด้านการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าเชียงราย เพื่อให้เมืองเติบโตอย่างยั่งยืน รักษาคุณค่าทางประวัติศาสตร์ และเดินหน้าสู่เมืองสร้างสรรค์ระดับสากลบนกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน
สาระของการมีส่วนร่วมมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเมืองเก่าไม่ใช่สมบัติของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง ไม่ใช่ของผู้รับเหมา นักออกแบบ หรือคณะกรรมการเพียงกลุ่มเดียว แต่เป็นพื้นที่ชีวิตของประชาชน เป็นความทรงจำของครอบครัว ร้านค้า วัด โรงเรียน ชุมชน และผู้มาเยือน หากการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นโดยประชาชนไม่เข้าใจหรือไม่มีส่วนร่วม แม้โครงการจะก่อสร้างสำเร็จ เมืองก็อาจสูญเสียความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมไปพร้อมกัน
การประชุมครั้งนี้จึงเปิดประตูไปสู่คำถามที่เชียงรายต้องตอบอย่างจริงจังในระยะต่อไป ไม่ว่าจะเป็นแบบอาคาร TCDC จะปรับให้สอดคล้องกับเมืองเก่าเพียงใด อาคารสำนักงานอัยการจะมีการทบทวนความสูงหรือรูปแบบอย่างไร เทศบัญญัติเมืองเก่าจะเดินหน้าได้หรือไม่ และประชาชนจะเข้ามามีบทบาทในขั้นตอนใดบ้าง
เมืองเก่าเชียงรายในวันที่ต้องเลือกความเจริญที่ไม่ลบรากเดิม
พื้นที่เมืองเก่าเชียงรายประมาณ 1.27 ตารางกิโลเมตร อาจมีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับพื้นที่ทั้งจังหวัด แต่เป็นพื้นที่ที่รวบรวมความหมายของเมืองไว้หนาแน่นที่สุด ทั้งพระธาตุ วัด ข่วงหลวง เส้นทางประวัติศาสตร์ ภูมิทัศน์ และความทรงจำของผู้คน
ความเจริญไม่ได้เป็นศัตรูของการอนุรักษ์ หากความเจริญนั้นเริ่มจากความเข้าใจสถานที่ มีข้อมูลรองรับ มีแบบออกแบบที่เคารพเส้นสายของเมือง และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนร่วมตัดสินใจ เช่นเดียวกัน การอนุรักษ์ก็ไม่ควรหมายถึงการทำให้เมืองหยุดนิ่ง แต่ควรเป็นการช่วยให้เมืองก้าวไปข้างหน้าโดยยังจำได้ว่าตัวเองมาจากไหน
การหารือวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 จึงเป็นหมุดหมายสำคัญของ เมืองเก่าเชียงราย เพราะปมที่ถูกหยิบยกขึ้นมาครั้งนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องอาคารหนึ่งหลังหรือโครงการหนึ่งแห่ง แต่เป็นการกำหนดมาตรฐานร่วมของเมืองในอนาคตว่า ทุกการพัฒนาที่เกิดขึ้นในเขตประวัติศาสตร์จะต้องคำนึงถึงสายตาของคนรุ่นวันนี้ และมรดกที่จะเหลือให้คนรุ่นต่อไปเพียงใด
ข้อมูลสำคัญประกอบการติดตาม
เมืองเก่าเชียงรายได้รับการประกาศเขตพื้นที่เมืองเก่าเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2558 โดยข้อมูลสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระบุว่า เมืองเก่าเชียงรายเป็นหนึ่งในพื้นที่มรดกทางวัฒนธรรมที่ต้องได้รับการอนุรักษ์และพัฒนาอย่างเหมาะสม
เอกสารแผนผังภูมินิเวศภาคเหนือระบุว่า เขตพื้นที่เมืองเก่าเชียงรายมีเนื้อที่ประมาณ 1.27 ตารางกิโลเมตร
การประชุมคณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าเชียงราย ครั้งที่ 2 ประจำปี 2569 จัดขึ้นวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 เวลา 13.30 น. ณ ห้องประชุมพญาพิภักดิ์ ศาลากลางจังหวัดเชียงราย โดยมีนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธาน
ข้อมูลประกอบการประชุมระบุว่า โครงการอาคารสำนักงานอัยการจังหวัดเชียงรายเป็นอาคาร 4 ชั้น ความสูงรวมหลังคา 21.20 เมตร ซึ่งมีข้อกังวลจากภาคประชาสังคมต่อผลกระทบด้านทัศนียภาพบริเวณข่วงหลวงและพระธาตุจอมทอง โดยผู้แทนสำนักงานอัยการรับข้อเสนอไปพิจารณาทบทวนต่อไป
เชียงรายเป็นสมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ด้านการออกแบบ ตั้งแต่ปี 2566 โดย UNESCO ระบุถึงพันธกิจของเชียงรายในการใช้การออกแบบสนับสนุนความยั่งยืน คุณค่าทางวัฒนธรรม การมีส่วนร่วมของเยาวชน และโครงสร้างพื้นที่สร้างสรรค์
สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์
เครดิตภาพและข้อมูลจาก :
- สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงราย
- สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดเชียงราย
- สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
[Sassy_Social_Share]
NAKORN CHIANG RAI NEWS TEAMกองบรรณาธิการ นครเชียงรายนิวส์ – Nakorn Chiang Rai News
MOST POPULAR
FOLLOW ME
Facebook
Youtube
Tiktok
X-twitter
Weibo
Instagram
Line
EDITORIAL
May 23, 2026
อนาคตเชียงรายปี 2571 รถไฟทางคู่และห้างยักษ์เปลี่ยนเมือง คนท้องถิ่นได้หรือเสีย
May 19, 2026
เชียงรายเผชิญโจทย์ใหญ่โลกร้อนกระทบคุณภาพใบชา ชูสตอรี่ทางรอดท้องถิ่นหนุนเศรษฐกิจชุมชน
May 5, 2026
เชียงรายเมืองสร้างสรรค์ยูเนสโก ต้นทุนทองของครีเอเตอร์ยุคใหม่ สร้างจุดเด่นที่ลอกเลียนไม่ได้ด้วยวัฒนธรรม
April 20, 2026
สะท้อนเสียงจากดอย “กาแฟแต่ละแก้วมีต้นทุนเป็นสุขภาพคนปลูก” ท่ามกลางวิกฤต PM 2.5
April 18, 2026
เชียงรายต้องเป็นมากกว่าเมืองสวย! ชูแกน “อาหาร-กาแฟ-การเชื่อมต่อ” มัดใจครัวเรือนเดี่ยวและคนทำงานพักใจ