นายก อบจ.เชียงราย ถามสะเทือนโซเชียล คนตัดงบแก้ภัยพิบัติรู้สึกผิดบ้างไหม พร้อมลุยซับน้ำตาชาวบ้าน

Summary

โฮงยาใกล้บ้านเชียงราย ยอดใช้บริการกว่า 2.9 หมื่นรน้ำท่วมเชียงรายหลายพื้นที่ นายก อบจ.โพสต์เรียกร้องคำตอบ ปมโครงการแก้อุทกภัยปี 2567 พร้อมระดมเครื่องจักรช่วยชุมชน

เชียงราย, 5 สิงหาคม 2569 – สถานการณ์น้ำท่วมเชียงรายกลับมาเป็นประเด็นร้อนอีกครั้ง หลังฝนตกหนักส่งผลกระทบต่อประชาชนหลายพื้นที่ ท่ามกลางการเร่งช่วยเหลือชุมชน นางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ได้เผยแพร่ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เรียกร้องให้ผู้เกี่ยวข้องชี้แจงกรณีโครงการแก้ไขปัญหาอุทกภัยที่เคยผลักดันหลังเหตุการณ์ใหญ่ปี 2567

ข้อความดังกล่าวสะท้อนความกังวลว่า แนวทางแก้ปัญหาที่เคยศึกษาร่วมกับสภาวิศวกรอาจไม่ได้เดินหน้าตามแผน อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่เผยแพร่ยังไม่ได้ระบุชื่อบุคคล หน่วยงาน โครงการ หรือขั้นตอนทางงบประมาณที่ถูกกล่าวถึงอย่างชัดเจน จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าโครงการใดถูกยกเลิก ชะลอ หรือปรับเปลี่ยนโดยหน่วยงานใด

ขณะเดียวกัน องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงรายได้กระจายกำลังเจ้าหน้าที่และเครื่องจักรเข้าช่วยเหลือพื้นที่ประสบภัย ทั้งในอำเภอเมืองเชียงราย อำเภอดอยหลวง และอำเภอเชียงของ การปฏิบัติงานครอบคลุมการเปิดทางน้ำ ขุดลอกสิ่งกีดขวาง สนับสนุนกระสอบทราย และเตรียมทรัพยากรรองรับสถานการณ์ที่อาจรุนแรงขึ้น

โพสต์เรียกร้องคำตอบ ท่ามกลางภาพน้ำท่วมซ้ำ

นางอทิตาธรระบุผ่านข้อความที่เผยแพร่ว่า โครงการแก้ไขปัญหาอุทกภัยเชียงรายเคยเกิดขึ้นจากการลงพื้นที่ร่วมกับสภาวิศวกรระดับประเทศในปี 2567 เป้าหมายสำคัญคือป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายซ้ำ และสร้างความปลอดภัยให้ประชาชน

ถ้อยคำในโพสต์มีลักษณะตั้งคำถามอย่างรุนแรงต่อผู้ที่ถูกกล่าวหาว่ามีเจตนาตัดโครงการ อย่างไรก็ตาม โพสต์ดังกล่าวยังไม่มีรายละเอียดเกี่ยวกับชื่อโครงการ วงเงินงบประมาณ มติของหน่วยงาน หรือเอกสารที่แสดงว่าโครงการถูกตัดออกจากแผนจริง

ด้วยเหตุนี้ ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงความรุนแรงของข้อความ แต่อยู่ที่ความจำเป็นในการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ ผู้เกี่ยวข้องควรชี้แจงว่าโครงการใดเคยถูกเสนอ หน่วยงานใดรับผิดชอบ โครงการอยู่ในขั้นตอนใด และเหตุใดจึงยังไม่สามารถดำเนินการได้

หากโครงการถูกชะลอเพราะข้อจำกัดด้านกฎหมาย ที่ดิน แบบก่อสร้าง หรือความพร้อมด้านงบประมาณ ก็ควรเปิดเผยรายละเอียดอย่างตรงไปตรงมา แต่หากมีการตัดโครงการออกจริง ผู้มีอำนาจตัดสินใจควรอธิบายหลักเกณฑ์และเหตุผลให้ประชาชนตรวจสอบได้

เครื่องจักรเร่งเปิดทางน้ำบ้านเมืองงิม

ในวันเดียวกัน นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย พร้อมสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย และเจ้าหน้าที่กองป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ลงพื้นที่บ้านเมืองงิม ตำบลริมกก อำเภอเมืองเชียงราย

ภารกิจสำคัญคือการติดตามการทำงานของเครื่องจักรกลและบุคลากร ซึ่งเข้าดำเนินการเปิดทางน้ำ ขุดลอก และกำจัดสิ่งกีดขวางทางระบายน้ำ เจ้าหน้าที่รายงานสถานการณ์และอุปสรรคในพื้นที่ เพื่อให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่างรวดเร็ว

การเปิดทางน้ำถือเป็นมาตรการเร่งด่วนที่ช่วยลดการสะสมของมวลน้ำในชุมชน อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของมาตรการขึ้นอยู่กับสภาพลำน้ำ ปริมาณตะกอน จุดคอขวด และความต่อเนื่องของระบบระบายน้ำทั้งสาย

ดังนั้น การนำเครื่องจักรเข้าพื้นที่จึงช่วยลดผลกระทบเฉพาะหน้าได้ แต่ยังต้องเชื่อมต่อกับแผนจัดการน้ำระดับลุ่มน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้การเร่งระบายน้ำจากพื้นที่หนึ่งสร้างภาระให้พื้นที่ปลายน้ำ

ดอยหลวงรับกระสอบทรายป้องกันบ้านเรือน

อีกจุดหนึ่งอยู่ที่ตำบลโชคชัย อำเภอดอยหลวง นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย พร้อมเลขานุการนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ผู้นำท้องที่ และผู้นำท้องถิ่น ได้ลงพื้นที่ติดตามระดับน้ำและมอบกระสอบทรายแก่ประชาชน

กระสอบทรายถูกนำไปใช้ป้องกันน้ำเอ่อล้นเข้าสู่บ้านเรือน พื้นที่เกษตร และเส้นทางสัญจร มาตรการนี้ช่วยชะลอน้ำในพื้นที่เสี่ยง และเปิดเวลาให้ครัวเรือนเคลื่อนย้ายทรัพย์สิน

อย่างไรก็ตาม กระสอบทรายเป็นมาตรการชั่วคราว ไม่สามารถทดแทนระบบระบายน้ำหรือแนวป้องกันถาวรได้ โดยเฉพาะพื้นที่ที่เผชิญน้ำหลากซ้ำทุกปี การป้องกันระยะยาวจึงต้องพิจารณาร่วมกันทั้งทางน้ำธรรมชาติ พื้นที่รับน้ำ ระบบแจ้งเตือน และแผนอพยพชุมชน

เชียงของประเมินผลกระทบชุมชนและพื้นที่เกษตร

ที่ตำบลบุญเรือง อำเภอเชียงของ คณะของนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงรายได้ติดตามผลกระทบต่อชุมชน บ้านเรือน พื้นที่การเกษตร และเส้นทางสัญจร

หน่วยงานในพื้นที่ได้หารือร่วมกับผู้นำท้องที่และผู้นำท้องถิ่น เพื่อกำหนดแนวทางช่วยเหลือประชาชน พร้อมเตรียมเครื่องจักร วัสดุอุปกรณ์ และกำลังเจ้าหน้าที่ หากสถานการณ์น้ำเพิ่มระดับขึ้น

การสำรวจผลกระทบในระยะต้นมีความสำคัญต่อการจัดลำดับความเร่งด่วน โดยเฉพาะการช่วยเหลือผู้สูงอายุ เด็ก ผู้ป่วยติดเตียง และครัวเรือนที่อยู่ในเส้นทางน้ำหลาก

ขณะเดียวกัน ข้อมูลพื้นที่เกษตรที่เสียหายต้องได้รับการบันทึกอย่างเป็นระบบ เพราะจะเชื่อมโยงกับกระบวนการสำรวจความเสียหาย การเยียวยา และการฟื้นฟูอาชีพหลังน้ำลด

งบฟื้นฟู 363.62 ล้านบาท กับคำถามเรื่องความคืบหน้า

หลังอุทกภัยครั้งใหญ่ปี 2567 คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2568 อนุมัติงบกลางให้จังหวัดเชียงราย 363.62 ล้านบาท สำหรับโครงการฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจำนวน 18 โครงการ

โครงการดังกล่าวครอบคลุมการซ่อมแซมทางหลวง การปรับปรุงถนนและรางระบายน้ำในอำเภอแม่สาย การซ่อมระบบจัดการน้ำเสีย การเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำในเขตเทศบาลนครเชียงราย และการปรับปรุงเขื่อนป้องกันตลิ่งริมแม่น้ำกก

นอกจากนี้ ยังมีโครงการก่อสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งริมแม่น้ำกก บริเวณหมู่บ้านธนารักษ์ กองทัพบก ตำบลริมกก วงเงิน 29.10 ล้านบาท ซึ่งขณะได้รับการพิจารณายังอยู่ระหว่างขออนุญาตใช้พื้นที่ราชพัสดุจากกรมธนารักษ์

ข้อมูลส่วนนี้แสดงให้เห็นว่า ความล่าช้าของโครงการป้องกันน้ำท่วมอาจไม่ได้เกิดจากงบประมาณเพียงด้านเดียว บางโครงการยังเกี่ยวข้องกับสิทธิในที่ดิน การอนุญาตใช้พื้นที่ การออกแบบรายละเอียด และความพร้อมก่อนเริ่มก่อสร้าง

ดังนั้น ข้อเรียกร้องให้เปิดเผยข้อมูลจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ประชาชนควรทราบว่างบประมาณแต่ละโครงการเบิกจ่ายแล้วเท่าใด งานก่อสร้างคืบหน้าร้อยละเท่าใด และโครงการใดยังติดขัดในขั้นตอนใด

อ่างเก็บน้ำแม่ตาช้างกับโครงสร้างป้องกันระยะยาว

ในระดับโครงสร้างขนาดใหญ่ รัฐบาลเคยอนุมัติโครงการอ่างเก็บน้ำแม่ตาช้าง อำเภอแม่สรวย กรอบวงเงินประมาณ 1,325.28 ล้านบาท

ตัวเขื่อนเป็นเขื่อนดินถมชนิดแบ่งส่วน มีความสูง 42 เมตร ความยาว 657 เมตร และกักเก็บน้ำได้ประมาณ 32 ล้านลูกบาศก์เมตร

เมื่อแล้วเสร็จ โครงการมีเป้าหมายส่งน้ำให้พื้นที่เกษตรประมาณ 17,200 ไร่ และเป็นแหล่งน้ำสำหรับประชาชนประมาณ 4,775 ครัวเรือน นอกจากนี้ ยังถูกออกแบบให้ช่วยบรรเทาน้ำหลากในฤดูฝน

อย่างไรก็ตาม โครงการขนาดใหญ่หนึ่งแห่งไม่สามารถแก้ปัญหาน้ำท่วมเชียงรายได้ทั้งหมด เพราะแต่ละพื้นที่มีภูมิประเทศและสาเหตุแตกต่างกัน แม่สายเผชิญน้ำข้ามพรมแดนและตะกอนโคลน ขณะที่เขตเมืองเชียงรายเผชิญข้อจำกัดของระบบระบายน้ำและระดับแม่น้ำกก

การแก้ไขจึงต้องผสานทั้งอ่างเก็บน้ำ พื้นที่รับน้ำ เขื่อนป้องกันตลิ่ง การขุดลอก การควบคุมสิ่งกีดขวาง และระบบเตือนภัยล่วงหน้า

ระบบเตือนภัยต้องเข้าถึงประชาชนก่อนน้ำมา

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติและมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้พัฒนาระบบเตือนภัยน้ำท่วมต้นแบบในพื้นที่ต้นน้ำห้วยแม่เปา อำเภอพญาเม็งราย

ระบบดังกล่าวสามารถแจ้งเตือนชุมชนล่วงหน้าประมาณหนึ่งถึงสองชั่วโมง เมื่อพบสัญญาณน้ำหลากจากต้นน้ำ เวลาที่เพิ่มขึ้นแม้เพียงหนึ่งชั่วโมงอาจช่วยให้ประชาชนย้ายรถ เก็บเอกสารสำคัญ และอพยพกลุ่มเปราะบางออกจากพื้นที่ได้ทัน

อย่างไรก็ตาม ระบบเตือนภัยจะมีประสิทธิภาพก็ต่อเมื่อข้อมูลถูกส่งถึงประชาชนอย่างรวดเร็ว ข้อความต้องเข้าใจง่าย และชุมชนรู้ว่าจะต้องอพยพไปที่ใด

แต่ละพื้นที่จึงควรมีแผนเผชิญเหตุที่ระบุเส้นทางอพยพ จุดปลอดภัย ผู้รับผิดชอบ และช่องทางสื่อสารสำรอง หากไฟฟ้าหรือสัญญาณโทรศัพท์ขัดข้อง

ร่างงบประมาณปี 2570 ต้องตอบโจทย์ภัยพิบัติ

ก่อนการลงพื้นที่หนึ่งวัน องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงรายได้จัดประชุมชี้แจงงบประมาณรายจ่าย เพื่อประกอบการจัดทำร่างข้อบัญญัติงบประมาณปี 2570

การประชุมมีเป้าหมายให้ส่วนราชการจัดทำคำของบประมาณตามระเบียบกฎหมาย พร้อมคำนึงถึงความคุ้มค่าและประโยชน์ของประชาชน

เมื่อพิจารณาจากสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นซ้ำ งบประมาณปี 2570 จึงควรแสดงให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างบทเรียนปี 2567 กับความเสี่ยงในปัจจุบันอย่างชัดเจน

โครงการที่เกี่ยวกับเครื่องจักร การเปิดทางน้ำ และกระสอบทรายยังจำเป็นต่อภาวะฉุกเฉิน แต่ควรมีงบประมาณสำหรับการสำรวจลุ่มน้ำ การบำรุงรักษาระบบเตือนภัย และการเปิดเผยข้อมูลความก้าวหน้าต่อสาธารณะควบคู่กัน

ประชาชนต้องได้คำตอบมากกว่าภาพการลงพื้นที่

การลงพื้นที่ของผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ช่วยสร้างความมั่นใจให้ชุมชนในช่วงวิกฤต แต่ภาพการปฏิบัติงานเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการแก้ไขข้อสงสัยเรื่องโครงการระยะยาว

คำถามสำคัญคือ โครงการที่เคยศึกษาหลังอุทกภัยปี 2567 มีชื่อว่าอะไร เสนอเข้าสู่แผนของหน่วยงานใด ใช้งบประมาณจากแหล่งใด และเหตุใดจึงยังไม่ปรากฏผลอย่างเป็นรูปธรรมในบางพื้นที่

หากมีผู้สั่งตัดโครงการจริง ควรเปิดเผยเอกสารและเหตุผลต่อสาธารณะ แต่หากไม่มีการตัดโครงการ ผู้เกี่ยวข้องก็ควรชี้แจงสถานะปัจจุบัน เพื่อไม่ให้ความเข้าใจคลาดเคลื่อนขยายตัวท่ามกลางความเดือดร้อนของประชาชน

เชียงรายผ่านอุทกภัยครั้งใหญ่และใช้งบฟื้นฟูหลายระดับ ตั้งแต่มาตรการฉุกเฉินไปจนถึงโครงการมูลค่ากว่าพันล้านบาท สิ่งที่ประชาชนต้องการจึงไม่ใช่เพียงคำยืนยันว่าจะเร่งช่วยเหลือ แต่คือข้อมูลที่ตรวจสอบได้ว่าแผนใดเริ่มแล้ว แผนใดยังล่าช้า และใครต้องรับผิดชอบให้โครงการเดินหน้าก่อนฤดูน้ำหลากครั้งต่อไป

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :