เชียงรายผนึกเดียนเบียน เวียดนาม และบ่อแก้ว สปป.ลาว เปิดเส้นทางท่องเที่ยวทางบกเชื่อมโยง 3 ประเทศ

Summary

จากสมรภูมิสู่สะพานสายรุ้ง เมื่อเดียนเบียน บ่อแก้ว และเชียงรายใช้รอยยิ้มถักทอผืนแผ่นดินเดียวกัน

เชียงราย,19 กันยายน 2569 – ค่ำคืนที่โต๊ะอาหารกลายเป็นพื้นที่ทางการทูต ที่ห้องอาหารสบันงา อำเภอเมืองเชียงราย เมื่อค่ำวันที่ 16 กันยายน 2569 บรรยากาศไม่ได้มีเพียงอาหารพื้นถิ่นและการต้อนรับคณะผู้มาเยือน แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนจากสามประเทศที่กำลังพยายามเชื่อมโยงกันผ่านการท่องเที่ยว

นายเสริฐ ไชยยานันตา ท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยหัวหน้าส่วนราชการ ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายด้านการท่องเที่ยว ร่วมให้การต้อนรับคณะผู้แทนจากจังหวัดเดียนเบียน สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม และแขวงบ่อแก้ว สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

หนึ่งในผู้แทนจากจังหวัดเดียนเบียนคือ นางสาวเกา ถิ เตวี้ยต ลาน ซึ่งเดินทางมาพร้อมคณะเพื่อเยี่ยมชมแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของเชียงราย และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยว

ภาพผู้แทนจากสามพื้นที่นั่งร่วมโต๊ะเดียวกันมีความหมายมากกว่าการเลี้ยงรับรองตามพิธีการ เพราะพื้นที่เหล่านี้ล้วนมีประวัติศาสตร์ ภูมิประเทศ และวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกันผ่านภูเขา แม่น้ำ เส้นทางการค้า และผู้คน แม้จะอยู่ภายใต้พรมแดนของคนละประเทศ แต่ความสัมพันธ์ระดับประชาชนไม่เคยถูกตัดขาดอย่างแท้จริง

จากอดีตแห่งความขัดแย้งสู่ความร่วมมือของผู้คน

เดียนเบียนฟูเป็นชื่อที่ผูกพันกับประวัติศาสตร์สงครามและการต่อสู้ของเวียดนาม ขณะที่แม่น้ำโขงในอดีตเคยทำหน้าที่เป็นทั้งเส้นทางสัญจรและแนวพรมแดนที่แบ่งพื้นที่ของผู้คนออกจากกัน

เมื่อเวลาผ่านไป ความหมายของพื้นที่เหล่านี้กำลังถูกเล่าใหม่ จากสมรภูมิที่เคยจดจำผ่านเรื่องราวความสูญเสีย สู่แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และจุดหมายปลายทางด้านการท่องเที่ยว จากแม่น้ำที่เคยถูกมองเป็นเส้นแบ่ง สู่พื้นที่ที่ช่วยให้ผู้คนเดินทาง แลกเปลี่ยนสินค้า และพบปะกัน

การท่องเที่ยวจึงทำหน้าที่ได้มากกว่าการพาคนไปชมสถานที่ แต่ยังทำให้ผู้คนได้รู้จักอดีตของกันและกัน เห็นวิถีชีวิตที่แตกต่าง และค้นพบความคล้ายคลึงที่ซ่อนอยู่ในอาหาร ภาษา งานหัตถกรรม และความเชื่อ

สำหรับเชียงราย เดียนเบียน และบ่อแก้ว การสร้างเส้นทางท่องเที่ยวร่วมกันอาจเป็นวิธีเปลี่ยนพรมแดนจากพื้นที่ปลายทางให้กลายเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างประเทศ

ภูมิศาสตร์ที่ไม่ได้มีเพียงเส้นแบ่ง

จังหวัดเชียงรายมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพื้นที่ลุ่มน้ำโขงและประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งในด้านการเดินทาง การค้า และวัฒนธรรม แขวงบ่อแก้วของลาวเป็นพื้นที่สำคัญที่เชื่อมโยงกับการเดินทางทางบกในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ขณะที่เดียนเบียนเป็นพื้นที่ภูเขาทางตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนามที่มีอัตลักษณ์ด้านประวัติศาสตร์ ธรรมชาติ และวัฒนธรรมชาติพันธุ์

การเดินทางระหว่างพื้นที่ทั้งสามจึงอาจไม่ได้เป็นเพียงเส้นทางท่องเที่ยวทั่วไป แต่เป็นการเชื่อมโยงเมืองชายแดน เมืองประวัติศาสตร์ และชุมชนบนพื้นที่สูงเข้าด้วยกัน

ข้อมูลจากการหารือระบุว่า คณะผู้แทนมีกำหนดเดินทางเยือนเชียงรายระหว่างวันที่ 16 ถึง 17 กันยายน 2569 เพื่อเยี่ยมชมและศึกษาดูงานแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ รวมถึงเข้าร่วมการประชุมหารือและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการการท่องเที่ยว

แนวทางที่พูดคุยกันครอบคลุมการพัฒนาเส้นทางคมนาคมและเส้นทางท่องเที่ยวข้ามพรมแดน การเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยว การแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการ ตลอดจนการศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวทางบกระหว่างเดียนเบียน เชียงราย และบ่อแก้ว

วัฒนธรรมลุ่มน้ำโขงคือทุนทางสังคม

สิ่งที่ทำให้ความร่วมมือด้านการท่องเที่ยวมีโอกาสเติบโต ไม่ได้มีเพียงถนน สนามบิน หรือด่านชายแดน แต่ยังรวมถึงความเข้าใจระหว่างผู้คน

ชุมชนในภูมิภาคลุ่มน้ำโขงมีวัฒนธรรมการต้อนรับ อาหารพื้นถิ่น งานทอผ้า ดนตรี ความเชื่อ และวิถีชีวิตที่มีทั้งความแตกต่างและความคล้ายคลึง การนำสิ่งเหล่านี้มาแลกเปลี่ยนกันอย่างเคารพสามารถสร้างประสบการณ์ท่องเที่ยวที่มีความหมายมากกว่าการเดินทางไปถ่ายภาพตามจุดสำคัญ

ผ้าทอจากแต่ละพื้นที่อาจมีลวดลาย สี และเทคนิคแตกต่างกัน แต่ล้วนสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับภูเขา ป่าไม้ และชุมชน อาหารพื้นถิ่นก็เช่นกัน รสชาติและวัตถุดิบอาจต่างกันตามภูมิประเทศ แต่เบื้องหลังอาหารแต่ละจานมีเรื่องของครอบครัว การเกษตร และการดำรงชีวิต

หากความร่วมมือสามารถพัฒนาไปถึงการสร้างตลาดร่วม การจัดเทศกาลวัฒนธรรม การจัดเส้นทางท่องเที่ยวโดยชุมชน หรือการส่งเสริมสินค้าหัตถกรรมข้ามพื้นที่ ก็อาจเพิ่มรายได้ให้ผู้ประกอบการรายย่อยและทำให้คนในท้องถิ่นมีบทบาทโดยตรงกับการเติบโตของการท่องเที่ยว

โลกท่องเที่ยวกำลังโตช้าลง

การจับมือกันของเชียงราย เดียนเบียน และบ่อแก้วเกิดขึ้นในช่วงที่ภาคการท่องเที่ยวโลกกำลังเผชิญแรงกดดันจากหลายด้าน

องค์การการท่องเที่ยวแห่งสหประชาชาติ หรือ UN Tourism ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติทั่วโลกในปี 2569 เหลือร้อยละ 1 ถึง 2 จากประมาณการเดิมที่ร้อยละ 3 ถึง 4 ซึ่งประกาศไว้เมื่อเดือนมกราคม โดยมีปัจจัยจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ต้นทุนการเดินทาง ราคาพลังงาน และเงินเฟ้อ

รายงาน World Tourism Barometer ระบุว่า ช่วงครึ่งแรกของปี 2569 มีนักท่องเที่ยวเดินทางระหว่างประเทศประมาณ 690 ล้านคน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนประมาณ 3 ล้านคน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.4

จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 ในไตรมาสแรก แต่ลดลงร้อยละ 1 ในไตรมาสสอง ขณะที่เดือนมิถุนายนลดลงร้อยละ 3 เมื่อเทียบกับปีก่อน ภาพดังกล่าวสะท้อนว่าความต้องการเดินทางยังคงมีอยู่ แต่ผู้เดินทางมีความระมัดระวังมากขึ้น

ในระดับภูมิภาค แอฟริกามีนักท่องเที่ยวต่างชาติเพิ่มขึ้นร้อยละ 4 ยุโรปเพิ่มขึ้นร้อยละ 3 อเมริกาเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 และเอเชียกับแปซิฟิกเพิ่มขึ้นร้อยละ 1 แต่ยังต่ำกว่าระดับปี 2562 ร้อยละ 11 ส่วนตะวันออกกลางมีจำนวนนักท่องเที่ยวลดลงร้อยละ 22 จากผลกระทบโดยตรงของความขัดแย้ง

เมื่อความคุ้มค่ากลายเป็นปัจจัยตัดสินใจ

ในช่วงที่ค่าใช้จ่ายเดินทางสูงขึ้น นักท่องเที่ยวจำนวนมากมีแนวโน้มเลือกจุดหมายปลายทางที่เดินทางสะดวก ใช้เวลาไม่มาก และควบคุมงบประมาณได้ง่ายขึ้น การท่องเที่ยวระหว่างประเทศในภูมิภาคเดียวกันจึงอาจมีโอกาสมากกว่าการเดินทางระยะไกล

สำหรับเชียงราย การเชื่อมโยงกับบ่อแก้วและเดียนเบียนอาจตอบรับแนวโน้มดังกล่าว เพราะเป็นการพัฒนาเส้นทางในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและธรรมชาติอยู่ในระยะที่สามารถออกแบบเป็นเส้นทางต่อเนื่องได้

อย่างไรก็ตาม การจะทำให้เส้นทางท่องเที่ยวสามประเทศเกิดขึ้นจริงไม่ได้อาศัยเพียงการประกาศความร่วมมือ แต่ต้องมีรายละเอียดปฏิบัติที่ชัดเจน ทั้งตารางการเดินทาง ระบบขนส่ง การอำนวยความสะดวกบริเวณด่าน พิธีการเข้าเมือง การสื่อสารหลายภาษา ความปลอดภัย และการประชาสัมพันธ์ที่ทำให้ผู้เดินทางเข้าใจเส้นทางทั้งหมด

หากขั้นตอนเหล่านี้ไม่เชื่อมต่อกัน นักท่องเที่ยวอาจสนใจเส้นทาง แต่ตัดสินใจไม่เดินทางเพราะรู้สึกว่ายุ่งยากหรือไม่แน่นอน

จากโต๊ะประชุมสู่ประโยชน์ของชุมชน

การหารือวันที่ 17 กันยายน 2569 ที่ศาลากลางจังหวัดเชียงรายมีเป้าหมายแลกเปลี่ยนประสบการณ์และศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงสามประเทศ

คณะผู้แทนจังหวัดเดียนเบียนนำโดยนางสาวเกา ถิ เตวี้ยต ลาน พร้อมผู้แทนจากหน่วยงานด้านการเมือง วัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว ส่วนฝ่ายแขวงบ่อแก้วมีผู้แทนด้านวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวเข้าร่วม

การประชุมยังมีการหารือเรื่องเส้นทางจากด่านชายแดนนานาชาติเตยจาง จังหวัดเดียนเบียน ผ่านด่านชายแดนนานาชาติพางโฮก แขวงพงสาลีของลาว เพื่อเชื่อมโยงการเดินทางในภูมิภาค รวมถึงการสร้างเครือข่ายระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการธุรกิจนำเที่ยว และผู้ให้บริการด้านการท่องเที่ยวของทั้งสองจังหวัด

สิ่งที่ต้องจับตาคือการทำให้ความร่วมมือครั้งนี้ลงไปถึงผู้ประกอบการรายเล็ก หากนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นแต่รายได้กระจุกตัวอยู่เฉพาะบริษัทขนาดใหญ่ ชุมชนอาจไม่ได้รับประโยชน์เต็มที่ ตรงกันข้าม หากมีการออกแบบเส้นทางที่เปิดโอกาสให้พักในชุมชน ซื้อสินค้าท้องถิ่น ใช้บริการไกด์ท้องถิ่น และเรียนรู้วัฒนธรรมจากเจ้าของพื้นที่โดยตรง การท่องเที่ยวก็จะกลายเป็นเครื่องมือสร้างรายได้และรักษาอัตลักษณ์ไปพร้อมกัน

สะพานสายรุ้งที่ต้องสร้างจากความไว้ใจ

ความร่วมมือไทย ลาว และเวียดนามในครั้งนี้อาจเริ่มต้นจากการเยี่ยมชมสถานที่และการพูดคุยในห้องประชุม แต่ความสำเร็จที่แท้จริงจะวัดจากการที่ผู้คนสามารถเดินทางถึงกันได้ง่ายขึ้น ผู้ประกอบการมีรายได้เพิ่มขึ้น และชุมชนยังคงรักษาวิถีชีวิตของตนเองไว้ได้

ประวัติศาสตร์ของเดียนเบียนฟูไม่ควรถูกลืม แต่สามารถถูกเล่าในมุมใหม่ในฐานะแหล่งเรียนรู้ที่ช่วยให้คนรุ่นหลังเข้าใจความขัดแย้งและคุณค่าของสันติภาพ ขณะเดียวกัน แม่น้ำโขงก็ไม่ควรเป็นเพียงเส้นแบ่งบนแผนที่ แต่ควรเป็นพื้นที่ร่วมของการค้า วัฒนธรรม และความสัมพันธ์ระหว่างประชาชน

ในโลกที่ต้นทุนการเดินทางสูงขึ้นและเศรษฐกิจยังผันผวน ความร่วมมือระดับภูมิภาคอาจเป็นทางเลือกที่ช่วยให้เมืองท่องเที่ยวปรับตัวได้ดีขึ้น การเดินทางใกล้บ้านมากขึ้นไม่ได้แปลว่าประสบการณ์จะเล็กลง หากเส้นทางนั้นเปิดให้ผู้เดินทางได้พบกับประวัติศาสตร์ ผู้คน และวัฒนธรรมที่มีความหมาย

จากโต๊ะอาหารสบันงาในค่ำคืนหนึ่ง จึงอาจมองเห็นภาพของสะพานสายรุ้งที่กำลังถูกสร้างขึ้นทีละช่วง ไม่ใช่สะพานคอนกรีตที่พาดผ่านแม่น้ำ แต่เป็นสะพานจากความเข้าใจ ความไว้ใจ และความหวังร่วมกันของผู้คนสามประเทศ

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :