เชียงรายยกระดับ 5 ชุมชนต้นแบบชู Gastronomy Tourism เปลี่ยนวัฒนธรรมและอาหารท้องถิ่นสู่การท่องเที่ยวคุณภาพสร้างยั่งยืน

[Sassy_Social_Share]

Summary

เชียงรายยกระดับ 5 ชุมชนต้นแบบ ปั้นวัฒนธรรมและอาหารท้องถิ่นสู่การท่องเที่ยวคุณภาพ

เชียงราย,20 มิถุนายน 2569 – เมื่ออาหารหนึ่งจานไม่ได้บอกเพียงว่าคนในพื้นที่กินอะไร แต่ยังพาให้ผู้มาเยือนได้รู้จักผืนดิน ฤดูกาล ชาติพันธุ์ ความเชื่อ และความสัมพันธ์ของผู้คน การเดินทางเข้าไปสัมผัสอาหารในชุมชนจึงไม่ใช่เพียงการแวะรับประทานแล้วจากไป หากเป็นโอกาสที่จะเปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นรายได้ที่กระจายถึงเกษตรกร คนปรุงอาหาร ผู้ผลิตงานหัตถกรรม เยาวชน และผู้ประกอบการรายเล็กในท้องถิ่น

จังหวัดเชียงรายกำลังนำแนวคิดดังกล่าวมาใช้ยกระดับการท่องเที่ยวชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม โดยเปิดการอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเชิงวัฒนธรรมสร้างสรรค์ ระหว่างวันที่ 17 ถึง 18 มิถุนายน 2569 ณ โรงแรมเอ็ม บูทีค รีสอร์ท เชียงราย อำเภอเมืองเชียงราย มีตัวแทนจากชุมชนต้นแบบ ครู นักเรียน และภาคเอกชนเข้าร่วมกว่า 60 คน

เป้าหมายไม่ได้อยู่เพียงการเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยว แต่ต้องการทำให้ 5 ชุมชนต้นแบบ เที่ยวชุมชน ยลวิถี สามารถบริหารจัดการการท่องเที่ยวได้อย่างมีคุณภาพ มีเรื่องราวที่ชัดเจน และรักษาอัตลักษณ์ของตนเองไว้ได้ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของตลาดท่องเที่ยวโลก

การเดินหน้าครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ การท่องเที่ยวเชิงอาหาร หรือ Gastronomy tourism กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว นักเดินทางรุ่นใหม่ไม่ได้มองหาเพียงร้านดังหรือเมนูที่ถ่ายภาพสวย แต่ต้องการรู้ว่าอาหารมาจากไหน ใครเป็นผู้ปลูกวัตถุดิบ เหตุใดชุมชนจึงปรุงด้วยวิธีนี้ และเรื่องราวในจานอาหารเชื่อมโยงกับชีวิตของคนท้องถิ่นอย่างไร

เชียงรายได้ชุมชนต้นแบบต่อเนื่อง 4 ปี

นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานเปิดการอบรม โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงรายจัดกิจกรรมขึ้นเพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนด้านการเป็นเจ้าบ้าน การออกแบบประสบการณ์ท่องเที่ยว และการนำทุนทางวัฒนธรรมมาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์และบริการ

นายพิสันต์ จันทร์ศิลป์ วัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย ระบุว่า เชียงรายได้รับการคัดเลือกจากกระทรวงวัฒนธรรมให้มีชุมชนต้นแบบเที่ยวชุมชน ยลวิถี ต่อเนื่องถึง 4 ปี ตั้งแต่ปี 2564 ถึง 2567 และเป็นจังหวัดเดียวที่ได้รับการคัดเลือกต่อเนื่องในช่วงเวลาดังกล่าว ตามข้อมูลที่สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนำเสนอในการอบรม

ชุมชนที่ได้รับการคัดเลือกประกอบด้วย บ้านศรีดอนชัย อำเภอเชียงของ ในปี 2564 บ้านเมืองรวง อำเภอเมืองเชียงราย ในปี 2565 ชุมชนวัดพระธาตุผาเงาหรือบ้านสบคำ อำเภอเชียงแสน ในปี 2566 และชุมชนวัดห้วยปลากั้ง อำเภอเมืองเชียงราย ในปี 2567

สำหรับปี 2568 จังหวัดเชียงรายยังคัดเลือกบ้านสันทางหลวง ตำบลจันจว้าใต้ อำเภอแม่จัน เป็นชุมชนต้นแบบระดับจังหวัด ทำให้เครือข่ายที่เข้าร่วมการพัฒนาครั้งนี้มีทั้งหมด 5 แห่ง

แต่ละพื้นที่มีทุนทางวัฒนธรรมแตกต่างกัน บ้านศรีดอนชัยมีรากวัฒนธรรมไทลื้อที่เด่นชัด บ้านเมืองรวงเชื่อมโยงวิถีเกษตรและชุมชนเมืองเก่า บ้านสบคำอยู่ใกล้พื้นที่ประวัติศาสตร์เชียงแสน ชุมชนวัดห้วยปลากั้งมีบทบาทด้านศาสนาและการต้อนรับผู้มาเยือน ส่วนบ้านสันทางหลวงมีทุนวัฒนธรรมชุมชนและวิถีอาหารที่สามารถพัฒนาเป็นกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ได้

ความแตกต่างเหล่านี้ทำให้เชียงรายไม่จำเป็นต้องสร้างแหล่งท่องเที่ยวทุกแห่งให้เหมือนกัน สิ่งที่ต้องทำคือค้นหาแก่นของแต่ละพื้นที่ แล้วนำมาร้อยเรียงเป็นประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวเข้าใจและมีส่วนร่วมได้

ยวน ลื้อ ลาว ยอง จากอัตลักษณ์สู่เส้นทางท่องเที่ยว

โครงการปีนี้ดำเนินงานภายใต้แนวคิด ยวน ลื้อ ลาว ยอง ซึ่งสะท้อนความหลากหลายของกลุ่มวัฒนธรรมในเชียงราย ไม่ว่าจะเป็นภาษา การแต่งกาย งานหัตถกรรม ความเชื่อ พิธีกรรม และอาหาร

ความหลากหลายดังกล่าวเป็นจุดแข็งของจังหวัด แต่หากนำเสนอเพียงในรูปแบบนิทรรศการหรือป้ายข้อมูล นักท่องเที่ยวอาจรับรู้ได้เพียงผิวเผิน การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์จึงต้องเปลี่ยนผู้มาเยือนจากผู้ชมให้กลายเป็นผู้มีส่วนร่วม

นักท่องเที่ยวอาจไม่ได้เพียงเห็นผ้าทอไทลื้อ แต่ได้เรียนรู้วิธีเลือกเส้นด้าย ทดลองทอลวดลาย และพูดคุยกับผู้สูงอายุเกี่ยวกับความหมายของลายผ้า ไม่ได้เพียงซื้ออาหารยวนกลับบ้าน แต่ได้เดินไปดูแหล่งวัตถุดิบ เรียนรู้วิธีเตรียมเครื่องแกง และนั่งรับประทานร่วมกับเจ้าของบ้าน

เมื่อประสบการณ์ถูกออกแบบเช่นนี้ รายได้จะไม่หยุดอยู่ที่ร้านอาหารหรือจุดจำหน่ายของฝาก แต่กระจายไปยังเกษตรกร ผู้ทำเครื่องปรุง กลุ่มแม่บ้าน ผู้ผลิตภาชนะ คนขับรถท้องถิ่น มัคคุเทศก์ชุมชน และเยาวชนที่เข้ามาช่วยผลิตสื่อ

กิจกรรมอบรมจึงครอบคลุมทั้งการเป็นเจ้าบ้านที่ดี การค้นหาเสน่ห์จากอัตลักษณ์ การต่อยอดทุนทางวัฒนธรรม และการออกแบบเส้นทางท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงจุดต่าง ๆ ภายในชุมชนเข้าด้วยกัน

ผู้เข้าร่วมมากกว่า 60 คนมาจากทั้ง 5 ชุมชน ครูและนักเรียนโรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย ตลอดจนผู้แทนบริษัท สิงห์ปาร์ค เชียงราย จำกัด สะท้อนความพยายามเชื่อมภาครัฐ ชุมชน สถานศึกษา และภาคธุรกิจเข้าสู่ระบบเดียวกัน

Gastronomy tourism ตลาดที่เติบโตจากการซื้อประสบการณ์

ข้อมูลจากอินโฟกราฟิกของศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ หรือ SCB EIC ระบุว่า ตลาดการท่องเที่ยวเชิงอาหารทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 1.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2024 และคาดว่าจะเพิ่มเป็นประมาณ 8.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2034 หรือเติบโตเฉลี่ยราวร้อยละ 19.8 ต่อปี ตามชุดตัวเลขที่ปรากฏในสื่อวิเคราะห์ดังกล่าว

แม้ตัวเลขประมาณการขนาดตลาดอาจแตกต่างกันตามนิยามและวิธีสำรวจของแต่ละสำนัก แต่ทิศทางสำคัญตรงกันว่า การเดินทางซึ่งมีอาหารเป็นแรงจูงใจหลักกำลังเติบโตจากความต้องการประสบการณ์ที่มีความหมายมากกว่าการบริโภคเพียงอย่างเดียว งานศึกษาร่วมสมัยยังมองว่าการท่องเที่ยวเชิงอาหารช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของจุดหมาย รักษามรดกวัฒนธรรม และสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนเมื่อชุมชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง

นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้สนใจตั้งแต่แหล่งกำเนิดวัตถุดิบ วิธีผลิต เรื่องราวของผู้ปรุง ไปจนถึงเทศกาลอาหาร ตลาดพื้นเมือง ฟาร์ม การเรียนทำอาหาร และการรับประทานอาหารร่วมกับคนในชุมชน

แรงขับเคลื่อนสำคัญมาจากนักท่องเที่ยวรุ่นใหม่ที่ค้นหาประสบการณ์เฉพาะตัวและพร้อมแบ่งปันผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เมนูพื้นบ้านซึ่งเคยเป็นอาหารธรรมดาในครัวเรือนจึงอาจกลายเป็นเหตุผลให้คนเดินทางข้ามประเทศ หากได้รับการนำเสนออย่างจริงใจและมีเรื่องราวรองรับ

ประเทศไทยมีฐานที่แข็งแรงจากความหลากหลายของอาหาร วัตถุดิบตามฤดูกาล วัฒนธรรมตลาด และร้านอาหารตั้งแต่ริมทางจนถึงระดับไฟน์ไดนิง ผลสำรวจด้านภาพลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงอาหารซึ่งเผยแพร่ในปี 2568 ยังระบุว่าไทยอยู่ในอันดับ 2 รองจากญี่ปุ่น โดยสัดส่วนผู้ตอบที่เลือกไทยเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 44 เป็นร้อยละ 53

สำหรับเชียงราย จุดได้เปรียบไม่ได้มีเพียงอาหารเหนือที่เป็นที่รู้จัก แต่ยังรวมถึงอาหารของกลุ่มชาติพันธุ์ ชา กาแฟ ข้าวพื้นเมือง สมุนไพร ผักตามฤดูกาล และวิถีการผลิตที่เชื่อมโยงภูเขา แม่น้ำ และชุมชนชายแดน

อาหารต้องเล่าเรื่องของพื้นที่ ไม่ใช่แค่จัดจานสวย

การพัฒนา Gastronomy tourism ไม่ได้หมายถึงการเปลี่ยนอาหารพื้นบ้านทุกจานให้เป็นเมนูราคาแพง หรือปรับรสชาติจนสูญเสียความเป็นท้องถิ่น หัวใจอยู่ที่การทำให้ผู้มาเยือนเข้าใจคุณค่าของอาหารผ่านประสบการณ์ที่จับต้องได้

เมนูหนึ่งจานอาจเล่าได้ตั้งแต่ชนิดข้าวที่ปลูกในพื้นที่ เหตุผลที่ใช้ผักชนิดหนึ่งในฤดูฝน วิธีถนอมอาหารในอดีต ไปจนถึงพิธีกรรมที่อาหารจานนั้นมีบทบาทอยู่ หากเรื่องราวได้รับการบันทึกอย่างถูกต้อง นักท่องเที่ยวจะไม่ได้จ่ายเพียงค่าวัตถุดิบ แต่จ่ายเพื่อเรียนรู้และเข้าใจสถานที่

อย่างไรก็ตาม การเล่าเรื่องต้องตั้งอยู่บนข้อเท็จจริง ไม่แต่งเติมจนกลายเป็นเรื่องขายฝัน และต้องให้เครดิตเจ้าของภูมิปัญญาอย่างเหมาะสม ผู้สูงอายุ ผู้ปรุงอาหาร และผู้ผลิตวัตถุดิบควรมีบทบาทในการกำหนดเนื้อหา ไม่ใช่ถูกนำมาเป็นเพียงฉากประกอบการท่องเที่ยว

ชุมชนยังต้องตกลงร่วมกันว่าเรื่องใดเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าถึงได้ เรื่องใดเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์หรือพิธีกรรมภายใน และควรจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวเพียงใด เพื่อป้องกันไม่ให้ความสำเร็จทางการตลาดย้อนกลับมาทำลายวิถีชีวิตที่เป็นต้นทุนของการท่องเที่ยวเอง

ทดลอง One Day Trip ก่อนขายเส้นทางจริง

กิจกรรมต่อเนื่องของโครงการคือการทดลองเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรมในรูปแบบ One Day Trip เพื่อประเมินว่าเส้นทางสามารถใช้งานจริงได้หรือไม่

การทดลองมีความสำคัญเพราะแผนบนกระดาษอาจดูสมบูรณ์ แต่เมื่อใช้งานจริงอาจพบว่าระยะเวลาเดินทางนานเกินไป ห้องน้ำไม่เพียงพอ จุดจอดรถอยู่ไกล ผู้สูงอายุเข้าถึงกิจกรรมลำบาก หรือชุมชนต้องเร่งทำกิจกรรมจนเสียธรรมชาติ

เส้นทางที่มีคุณภาพควรกำหนดจังหวะให้ผู้มาเยือนได้ทั้งเรียนรู้ ลงมือทำ รับประทานอาหาร และพักผ่อน โดยไม่อัดกิจกรรมมากจนกลายเป็นการเดินทางแบบเร่งรีบ

ตัวอย่างเส้นทางหนึ่งวันอาจเริ่มจากการพบเจ้าบ้านและเรียนรู้ประวัติชุมชน ต่อด้วยการเดินชมแหล่งวัตถุดิบ ทดลองทำอาหารหรือหัตถกรรม รับประทานอาหารกลางวันจากผลผลิตท้องถิ่น และจบด้วยตลาดขนาดเล็กที่เปิดโอกาสให้ผู้ผลิตในชุมชนขายสินค้าโดยตรง

ข้อมูลจากการทดลองควรถูกนำกลับมาปรับราคา ระยะเวลา จำนวนผู้เข้าร่วม และมาตรฐานบริการ ก่อนประชาสัมพันธ์ในวงกว้าง เพราะชื่อเสียงที่สร้างมานานอาจเสียหายได้จากประสบการณ์ที่ไม่เป็นไปตามคำโฆษณาเพียงครั้งเดียว

อินโฟกราฟิกและวิดีโอต้องพาคนไปถึงชุมชน

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงรายเตรียมจัดทำอินโฟกราฟิกและวิดีโอประชาสัมพันธ์เส้นทางผ่านช่องทางออนไลน์ เพื่อเพิ่มการรับรู้และกระตุ้นให้นักท่องเที่ยวเดินทางเข้าสู่ชุมชน

สื่อเหล่านี้ไม่ควรบอกเพียงว่าชุมชนมีอะไร แต่ต้องตอบคำถามที่นักเดินทางใช้ตัดสินใจ เช่น เดินทางอย่างไร ต้องจองล่วงหน้าหรือไม่ ใช้เวลากี่ชั่วโมง ค่าใช้จ่ายเท่าใด รองรับเด็กหรือผู้สูงอายุได้หรือไม่ และรายได้ส่วนใดกลับคืนสู่ชุมชน

การใช้ภาพสวยสามารถดึงดูดความสนใจ แต่ความน่าเชื่อถือเกิดจากข้อมูลที่ตรงกับประสบการณ์จริง หากวิดีโอนำเสนอว่าผู้มาเยือนจะได้ทำอาหารกับชาวบ้าน กิจกรรมนั้นต้องมีเจ้าบ้านและวัตถุดิบพร้อมจริง ไม่ใช่จัดขึ้นเฉพาะวันที่ถ่ายทำ

ในยุคที่นักท่องเที่ยวตรวจสอบรีวิวได้ภายในไม่กี่นาที ความสม่ำเสมอของบริการจึงสำคัญกว่าการทำแคมเปญขนาดใหญ่เพียงครั้งเดียว ชุมชนควรมีผู้รับผิดชอบข้อมูลออนไลน์ ระบบจอง และการตอบคำถามอย่างชัดเจน พร้อมปรับปรุงข้อมูลเมื่อเวลาเปิดบริการหรือเงื่อนไขเปลี่ยนแปลง

โอกาสทางอาหารต้องเริ่มจากมาตรฐานความปลอดภัย

แม้อาหารท้องถิ่นจะมีเสน่ห์ แต่ความปลอดภัยเป็นเงื่อนไขพื้นฐานที่ต่อรองไม่ได้ SCB EIC เสนอให้ไทยยกระดับสุขอนามัยและความปลอดภัยของร้านอาหารและร้านสตรีตฟูด ควบคู่กับการพัฒนาเรื่องราว แบรนด์ท้องถิ่น และระบบการท่องเที่ยวเชิงเกษตรแบบครบวงจร

ชุมชนจึงต้องมีมาตรฐานตั้งแต่การเลือกวัตถุดิบ น้ำสะอาด การเก็บรักษาอาหาร อุณหภูมิในการปรุง ภาชนะ การจัดการขยะ และการแจ้งส่วนประกอบที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้

มาตรฐานไม่ได้หมายความว่าอาหารทุกแห่งต้องมีหน้าตาเหมือนโรงแรม แต่หมายถึงผู้บริโภคต้องมั่นใจว่าอาหารสะอาด ผู้ประกอบการมีความรู้ และสามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบได้

เมื่อมาตรฐานพื้นฐานได้รับการยกระดับ ร้านเล็กในชุมชนก็สามารถแข่งขันด้วยความจริงใจและเอกลักษณ์ ไม่จำเป็นต้องลงทุนตกแต่งจำนวนมาก สิ่งที่นักท่องเที่ยวคุณภาพมองหาคือความน่าเชื่อถือ เรื่องราว และประสบการณ์ที่หาไม่ได้จากร้านทั่วไป

รายได้ต้องหมุนอยู่ในชุมชนอย่างเป็นธรรม

การท่องเที่ยวชุมชนจะมีความหมายต่อเศรษฐกิจฐานรากก็ต่อเมื่อรายได้ไม่ได้กระจุกอยู่กับผู้ประกอบการเพียงไม่กี่ราย การออกแบบเส้นทางจึงควรแบ่งบทบาทให้หลายครัวเรือนมีส่วนร่วม

ครอบครัวหนึ่งอาจดูแลอาหาร อีกครอบครัวจัดกิจกรรมหัตถกรรม กลุ่มเยาวชนทำหน้าที่สื่อสารและถ่ายภาพ ผู้สูงอายุเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ ขณะที่เกษตรกรขายวัตถุดิบให้ครัวชุมชน

ชุมชนควรกำหนดราคากลางและวิธีแบ่งรายได้อย่างโปร่งใส รวมถึงกันเงินบางส่วนไว้ดูแลพื้นที่สาธารณะ แหล่งน้ำ ศาสนสถาน และระบบจัดการขยะ ซึ่งเป็นทรัพยากรร่วมที่ทำให้การท่องเที่ยวดำเนินต่อไปได้

หากนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นแต่รายได้ไม่ถึงคนส่วนใหญ่ ความขัดแย้งย่อมเกิดขึ้น และชาวบ้านอาจมองการท่องเที่ยวเป็นภาระมากกว่าโอกาส

ตรงกันข้าม หากคนในพื้นที่เห็นว่าการรักษาภาษา อาหาร งานฝีมือ และสิ่งแวดล้อมสามารถสร้างรายได้ให้ลูกหลาน ทุนทางวัฒนธรรมก็จะมีผู้สืบทอดโดยไม่ต้องพึ่งการอนุรักษ์จากภายนอกเพียงฝ่ายเดียว

บทเรียนจากฟุกุอิชี้ว่าทรัพยากรต้องมีระบบรองรับ

ในช่วงเดียวกัน กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของไทยได้หารือกับจังหวัดฟุกุอิ ประเทศญี่ปุ่น เพื่อศึกษาการอนุรักษ์และบริหารจัดการแหล่งมรดกทางธรณีวิทยา รวมถึงการพัฒนาการท่องเที่ยวซากดึกดำบรรพ์

ฟุกุอิสามารถนำทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นที่มาพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์ การศึกษา งานวิจัย และจุดหมายการท่องเที่ยวที่ได้รับการยอมรับ เพราะไม่ได้ขายเพียงภาพไดโนเสาร์ แต่สร้างระบบความรู้และประสบการณ์รองรับ

กรณีดังกล่าวมีหลักคิดเดียวกับการท่องเที่ยวเชิงอาหารของเชียงราย ทรัพยากรที่โดดเด่นเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ อาหารอร่อยต้องมีเรื่องราว เจ้าบ้านต้องมีทักษะ จุดท่องเที่ยวต้องเข้าถึงได้ และข้อมูลต้องเชื่อมโยงกันตั้งแต่ก่อนเดินทางจนถึงหลังจบทริป

การพัฒนาจุดหมายคุณภาพจึงไม่ใช่การสร้างสิ่งใหม่ทั้งหมด แต่เป็นการจัดระบบของที่มีอยู่ให้ผู้มาเยือนเข้าใจ เข้าถึง และเห็นคุณค่า โดยไม่ทำลายทรัพยากรต้นทาง

เชียงรายมีโอกาสเป็นจุดหมายอาหารเหนือที่มากกว่าคำว่าอร่อย

เชียงรายมีทั้งภูมิประเทศ วัฒนธรรมชาติพันธุ์ ผลผลิตเกษตร และเมืองชายแดนที่สามารถต่อยอดเป็นการท่องเที่ยวเชิงอาหารได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่เส้นทางชาและกาแฟ อาหารไทลื้อ อาหารยวน เมนูจากข้าวพื้นเมือง ไปจนถึงการเรียนรู้ตลาดเช้าและอาหารตามฤดูกาล

แต่ความสำเร็จจะไม่ได้เกิดจากการรวบรวมร้านอาหารจำนวนมากไว้บนแผนที่เท่านั้น จังหวัดต้องเชื่อมการเดินทาง ที่พัก กิจกรรม ชุมชน ร้านอาหาร และระบบจองเข้าด้วยกัน รวมถึงทำให้มาตรฐานพื้นฐานใกล้เคียงกันตลอดเส้นทาง

การท่องเที่ยวเชิงอาหารที่ดีไม่ควรทำให้อาหารพื้นบ้านกลายเป็นของแพงที่คนในชุมชนซื้อไม่ได้ หรือทำให้วัตถุดิบสำคัญถูกใช้เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวจนกระทบความมั่นคงทางอาหารของคนท้องถิ่น

แนวทางที่ยั่งยืนจึงต้องกำหนดขนาดการท่องเที่ยวให้เหมาะกับศักยภาพ ใช้วัตถุดิบตามฤดูกาล ลดของเสีย และรักษาสมดุลระหว่างตลาดนักท่องเที่ยวกับการบริโภคในชุมชน

ก้าวต่อไปของ 5 ชุมชนต้นแบบ

การอบรมสองวันเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่จะชี้วัดความสำเร็จคือ หลังจากนี้ชุมชนสามารถสร้างเส้นทางที่เปิดขายได้จริงหรือไม่ มีนักท่องเที่ยวกลับมาเยือนซ้ำเพียงใด รายได้กระจายถึงกี่ครัวเรือน และเยาวชนเข้ามามีบทบาทต่อเนื่องหรือไม่

จังหวัดควรติดตามผลด้วยข้อมูลมากกว่าจำนวนผู้เข้าร่วมกิจกรรม เช่น รายได้เฉลี่ยต่อทริป สัดส่วนวัตถุดิบที่ซื้อในพื้นที่ จำนวนผู้ผลิตที่ได้รับประโยชน์ ความพึงพอใจของนักท่องเที่ยว และผลกระทบด้านขยะหรือทรัพยากร

ทั้ง 5 ชุมชนยังสามารถทำงานเป็นเครือข่ายแทนการแข่งขันกันเอง โดยออกแบบเส้นทางหลายวันเชื่อมเชียงของ เมืองเชียงราย เชียงแสน และแม่จัน ทำให้นักท่องเที่ยวพักนานขึ้นและกระจายการใช้จ่ายไปหลายพื้นที่

เมื่อวัฒนธรรมยวน ลื้อ ลาว และยอง ถูกนำเสนอผ่านเจ้าของวัฒนธรรมอย่างมีศักดิ์ศรี อาหารจะไม่ได้เป็นเพียงของที่วางอยู่บนโต๊ะ แต่กลายเป็นภาษาที่เชื่อมคนต่างถิ่นให้เข้าใจเชียงรายลึกกว่าเดิม

ต้นทุนพร้อมทั้งวัตถุดิบ ภูมิปัญญา อาหารชาติพันธุ์ ชุมชน

การยกระดับ 5 ชุมชนต้นแบบเที่ยวชุมชน ยลวิถีของเชียงราย เกิดขึ้นในจังหวะที่การท่องเที่ยวเชิงอาหารกำลังเติบโตและนักเดินทางให้คุณค่ากับประสบการณ์มากกว่าการเดินทางแบบผิวเผิน

เชียงรายมีต้นทุนพร้อมทั้งวัตถุดิบ ภูมิปัญญา อาหารชาติพันธุ์ ชุมชน และชื่อเสียงด้านการท่องเที่ยว สิ่งที่ยังต้องพัฒนาคือการจัดระบบ มาตรฐานความปลอดภัย การเล่าเรื่อง การจอง การเดินทาง และการแบ่งรายได้อย่างเป็นธรรม

กิจกรรม One Day Trip สื่ออินโฟกราฟิก และวิดีโอประชาสัมพันธ์จะช่วยเปิดประตูให้นักท่องเที่ยวรู้จักชุมชน แต่สิ่งที่จะทำให้ผู้คนกลับมาอีกครั้งคือประสบการณ์จริงที่ตรงกับเรื่องราว เจ้าบ้านที่พร้อม และชุมชนที่ยังรักษาตัวตนของตนเองไว้ได้

หากทั้ง 5 พื้นที่สามารถเปลี่ยนความหลากหลายทางวัฒนธรรมให้เป็นประสบการณ์ที่นักท่องเที่ยวเรียนรู้และมีส่วนร่วม การท่องเที่ยวชุมชนเชียงรายจะไม่ได้สร้างเพียงยอดผู้มาเยือน แต่จะสร้างรายได้ ฟื้นความภาคภูมิใจ และทำให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นมีพื้นที่อยู่ในเศรษฐกิจยุคใหม่อย่างมั่นคง

 



สำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :

[Sassy_Social_Share]

Most popular