เชียงราย, 5 มกราคม 2569 – เขตเลือกตั้งที่ 7 จังหวัดเชียงราย ซึ่งครอบคลุมอำเภอเชียงแสน ดอยหลวง เวียงแก่น และบางส่วนของอำเภอแม่จันกับเชียงของ กำลังก้าวสู่หนึ่งในสมรภูมิการเมืองที่ร้อนแรงที่สุดของการเลือกตั้งปี 2569 ไม่เพียงเพราะเป็นเขตที่มี “ผู้สมัครมากที่สุด” ของจังหวัดถึง 10 คน แต่เพราะที่นี่คือจุดตัดระหว่างการเมืองระดับชาติ การเมืองบ้านใหญ่ และการเมืองแบบอุดมการณ์ใหม่
เหนือสิ่งอื่นใด เขตนี้ยังเป็นแนวหน้าของปัญหา “มลพิษข้ามพรมแดน” จากการทำเหมืองในรัฐฉาน และเงาของโครงการเขื่อนปากแบงบนลำน้ำโขง ซึ่งไม่เพียงส่งผลต่อคุณภาพน้ำในแม่น้ำกก–แม่น้ำสาย แต่ยังโยงตรงไปถึงระบบประปา การเกษตร และเศรษฐกิจชายแดนทั้งระบบ
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 วันเลือกตั้งจริงจึงไม่ได้เป็นเพียงวันตัดสินว่าใครจะได้ครองเก้าอี้ ส.ส. เขต 7 แต่เป็นการชั่งน้ำหนักว่า ระหว่างพลัง “กระแสพรรค” “บ้านใหญ่ท้องถิ่น” และ “แนวคิดการเมืองใหม่” แบบพรรคประชาชน ใครจะได้รับความไว้วางใจให้ยืนเป็นปากเสียงของประชาชนริมโขง–ริมกก ในยุคที่ภัยสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจเปราะบาง และความขัดแย้งผลประโยชน์ข้ามพรมแดนซับซ้อนมากขึ้นทุกปี
เขตที่ผู้สมัครมากที่สุด ภาพรวม 10 คน บนพื้นที่ยุทธศาสตร์ริมโขง
เขต 7 ครอบคลุมพื้นที่หลากหลายทั้งเมืองท่องเที่ยวชายแดน ศูนย์กลางการค้าชายแดน และชุมชนเกษตรบนภูเขา ผู้สมัครทั้ง 10 คน ประกอบด้วยหลากหลายพรรคการเมือง ตั้งแต่พรรคใหญ่ พรรคกลาง ไปจนถึงพรรคขนาดเล็ก ได้แก่
แม้บนกระดาษจะมีผู้สมัครถึง 10 ราย แต่ในเชิงยุทธศาสตร์การเมือง ทั้งฝ่ายวิเคราะห์และภาคประชาชนจำนวนไม่น้อยมองตรงกันว่า “ศูนย์ถ่วงหลัก” ในเขตนี้อยู่ที่ “สามตัวเต็ง” หรือ Big Three ได้แก่
ส่วนผู้สมัครจากพรรคอื่น แม้คะแนนอาจไม่ถึงขั้นท้าชิงเก้าอี้โดยตรง แต่ก็มีบทบาทสำคัญในการ “แบ่งเค้กคะแนน” ข้ามกลุ่ม โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีฐานเสียงคละกันระหว่างพรรคอนุรักษนิยม พรรคสายรัฐบาลเดิม และคะแนนเชิงบุคคลของผู้สมัครบางราย
สามขั้วอำนาจ “กระแสพรรค – บ้านใหญ่ – การเมืองอุดมการณ์”
การแข่งขันในเขต 7 จึงไม่ได้เป็นแค่การวัดความนิยมตัวบุคคล แต่เป็น “สนามทดสอบสามโมเดลการเมือง” ที่สะท้อนช่วงเปลี่ยนผ่านของการเมืองไทยภาพใหญ่
สนามนี้จึงถูกจับตาในฐานะ “ห้องทดลองการเมือง” ว่าโมเดลใดจะตอบโจทย์ประชาชนริมโขง–ริมกก ได้มากกว่ากัน ในยุคที่ประชาชนไม่ได้มองแค่สีพรรค หรือชื่อบ้านใหญ่ แต่เริ่มตั้งคำถามว่า “ใครจะจัดการกับปัญหามลพิษ น้ำกินน้ำใช้ และอนาคตลูกหลานได้จริง”
สมรภูมิแม่น้ำโขง–น้ำกก เมื่อสิ่งแวดล้อมกลายเป็นวาระเลือกตั้ง
ประเด็น “มลพิษข้ามพรมแดน” กลายเป็นหนึ่งในหัวใจของศึกเลือกตั้งเขต 7 อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จากข้อมูลที่ชาวบ้าน นักวิชาการ และภาคประชาสังคมติดตาม พบว่าการทำเหมืองในพื้นที่รัฐฉาน ประเทศเมียนมา ส่งผลให้มีสารโลหะหนัก เช่น สารหนูและแบเรียม ปรากฏในลำน้ำกกและแม่น้ำสาย ขณะที่ในลำน้ำโขงเองก็มีแรงกดดันจากการพัฒนาเขื่อนบ้านใกล้เรือนเคียงโดยเฉพาะโครงการเขื่อนปากแบงใน สปป.ลาว
สำหรับชาวบ้านริมกก–ริมโขง ความกังวลจึงไม่ใช่เรื่องนามธรรม หากเกี่ยวข้องกับคำถามง่าย ๆ แต่หนักหนา เช่น
ข้อเรียกร้องสำคัญของประชาชน คือ การผลักดันให้รัฐบาลกลางและหน่วยงานรัฐเร่งหา “แหล่งน้ำดิบใหม่” ที่ปลอดภัยกว่าน้ำโขง–น้ำกกสำหรับการผลิตน้ำประปา รวมทั้งจัดตั้งระบบกรองตะกอนพิษที่ได้มาตรฐานจริง ไม่ใช่เพียงโครงการชั่วคราว
ในบริบทนี้ ผู้สมัครที่สามารถสื่อสารให้ชัดเจนว่า “จะทำอะไรได้บ้างบนเวทีสภาไทย” เพื่อจัดการปัญหาที่เกี่ยวโยงทั้งการทูตพหุภาคี สิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ และความมั่นคงด้านน้ำ ย่อมได้รับการจับตาเป็นพิเศษ
นายสุทัศน์ ยาละ จากพรรคประชาชน เน้นสื่อสารเรื่อง “การเจรจาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อม” และการผลักดันระบบเตือนภัยมลพิษล่วงหน้า ขณะที่นายสง่า พรมเมือง พรรคเพื่อไทย มีจุดแข็งด้านการเชื่อมโยงกับเครือข่ายรัฐต่อรัฐ (G2G) และการผลักดันนโยบายระดับกระทรวง ส่วนบ้านใหญ่วันไชยธนวงศ์ของนายสุธีระพงษ์ วางน้ำหนักไปที่ “การทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” เพื่อบริหารจัดการทรัพยากรในระดับพื้นที่
การที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมถูกยกขึ้นมาเป็น “วาระหลัก” แทนที่จะเป็นเพียงวาระรองของการหาเสียง จึงเป็นสัญญาณว่าการเมืองชายแดนเหนือกำลังก้าวสู่ยุคใหม่ ที่เสียงของแม่น้ำและภูเขามีน้ำหนักไม่แพ้ถนนและสะพาน
บ้านใหญ่วันไชยธนวงศ์ โมเดล “เขียว–น้ำเงิน” ฝ่ากระแสแดง–ส้ม
หนึ่งในจุดที่ทำให้เขต 7 ถูกจับตาเป็นพิเศษ คือบทบาทของ “บ้านใหญ่วันไชยธนวงศ์” ที่เลือก “กระจายความเสี่ยง” ทางการเมืองอย่างชัดเจน
การวางตำแหน่งเช่นนี้สะท้อนยุทธศาสตร์ “เขียว–น้ำเงิน” คือใช้ทั้งพรรคกล้าธรรม ซึ่งมีสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ ร.อ.ธรรมนัส และพรรคภูมิใจไทย ที่มีบทบาทสำคัญในรัฐบาลกลาง เพื่อลดความเสี่ยงการแพ้แบบเหมาเขตให้กับ “แดง–ส้ม”
ตลอดสองปีที่ผ่านมา บทบาททางการเมืองของบ้านใหญ่เชียงรายปรากฏชัดในเวทีส่วนกลาง เมื่อ “ส.ส.โอ” ได้เข้าไปทำงานในกระทรวงมหาดไทย ในฐานะที่ปรึกษา นายอนุทิน ชาญวีรกูล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งเดินทางลงพื้นที่เชียงรายอย่างถี่ในช่วงที่ผ่านมา
สำหรับเขต 7 นักวิเคราะห์จำนวนไม่น้อยมองว่า หากนายสุธีระพงษ์สามารถใช้เครือข่าย ส.อบจ. เทศบาล และกลไกท้องถิ่นที่สั่งสมมาระยะยาว เข้าไปตัดตอนคะแนนในชุมชนสำคัญและหมู่บ้านชายแดน การเมืองรูปแบบ “บ้านใหญ่ผสานพรรคกลาง” อาจกลายเป็นโมเดลใหม่ของการฝ่าแรงกดดันจากกระแสพรรคใหญ่และคลื่นการเมืองอุดมการณ์ในภาคเหนือตอนบน
สง่า พรมเมือง แชมป์เก่ากับภารกิจป้องกันเขตเดิม
นายสง่า พรมเมือง ผู้สมัครหมายเลข 8 พรรคเพื่อไทย ไม่ได้เป็นเพียงผู้สมัครหน้าใหม่ในสนามระดับชาติ แต่มีเส้นทางการเมืองที่โยงแน่นกับพื้นที่เชียงแสน
เขาเริ่มจากการเป็นสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ส.อบจ.) เขตอำเภอเชียงแสน ก่อนจะได้รับเลือกตั้งเป็น ส.อบจ. สมัยแรกเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2568 จากนั้นไม่นาน พรรคเพื่อไทยตัดสินใจ “ดันขึ้นสนามใหญ่” โดยส่งเขาลงสมัคร ส.ส. ในการเลือกตั้งซ่อม เขต 7 เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2568
ผลที่ออกมา สง่า พรมเมือง คว้าชัยชนะด้วยคะแนน 43,229 คะแนน รักษาเก้าอี้เขตเดิมของพรรคเพื่อไทยไว้ได้ หลังจากนายพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน พ้นจากตำแหน่ง ส.ส.
ด้านพื้นฐานการศึกษาและวิชาชีพ นายสง่าจบปริญญาตรีวิศวกรรมไฟฟ้า และปริญญาโทบริหารธุรกิจ (MBA) จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ผ่านบทบาทผู้บริหารในบริษัทด้านการเกษตรและโลจิสติกส์แห่งหนึ่งในพื้นที่ พร้อมทั้งมีประสบการณ์ทำงานด้านการตรวจสอบการทำงานของตำรวจใน สภ.เชียงแสน และบทบาทในสโมสรโรตารีเชียงแสน
จุดขายสำคัญของเขาคือ “การเข้าใจพื้นที่ชายแดนในฐานะคนทำงานจริง” และ “การเชื่อมโยงปัญหาเกษตร–การค้า–คมนาคม” เข้ากับโครงสร้างนโยบายระดับชาติของพรรค ชูแนวคิดแก้หนี้เกษตรกร และการพัฒนาระบบท่องเที่ยว–โลจิสติกส์ริมโขงให้มีมาตรฐานสูงขึ้น
อย่างไรก็ดี การเป็น “แชมป์เก่า” ก็หมายถึงการถูกจับจ้องมากที่สุดเช่นกัน ทั้งจากผู้สมัครคู่แข่งและจากฐานเสียงที่ต้องการเห็น “ผลงานจับต้องได้” ในระยะเวลาไม่นานหลังการเลือกตั้งซ่อม
สุธีระพงษ์ วันไชยธนวงศ์ จากเวที อบจ. สู่การสอบใหญ่ในสภาฯ
นายสุธีระพงษ์ วันไชยธนวงศ์ หรือ “สจ.เล็ก” ผู้สมัครหมายเลข 6 พรรคกล้าธรรม คืออีกหนึ่งตัวละครสำคัญในสมรภูมิเขต 7
เดิมทีเขาทำงานการเมืองในระดับท้องถิ่นมานาน เป็นรองนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย และเคยดำรงตำแหน่งประธานสภา อบจ. เชียงราย ทำให้มีประสบการณ์ตรงกับการบริหารงบประมาณ การกระจายทรัพยากร และการประสานงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับอำเภอ–ตำบลอย่างใกล้ชิด
ความเป็น “น้องชาย” ของนางอทิตาธร วันไชยธนวงศ์ นายก อบจ.เชียงราย ทำให้เขาถูกมองว่าเป็น “ตัวแทนบ้านใหญ่” ที่ได้เปรียบด้านเครื่องมือ–เครือข่าย โดยเฉพาะการเข้าถึงผู้นำชุมชน ผู้นำท้องถิ่น และกลุ่มผู้ประกอบการในหลายเขต
การเลือกลงในนามพรรคกล้าธรรม ซึ่งมีสายสัมพันธ์แน่นแฟ้นกับ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า สะท้อนจุดยืนทางการเมืองชัดเจน ว่า “บ้านใหญ่วันไชยธนวงศ์” ต้องการยืนอยู่ในจุดที่สามารถเชื่อมโยงทั้งพรรคในรัฐบาลกลาง และเครือข่ายท้องถิ่นในภาคเหนือตอนบน เพื่อสร้าง “สะพานอำนาจ” จากกรุงเทพฯ สู่ชายแดนแม่น้ำโขง
สำหรับประชาชนจำนวนไม่น้อย คำถามสำคัญคือ หากสุธีระพงษ์ได้เข้าไปเป็น ส.ส. เขาจะสามารถ “แปลงอำนาจท้องถิ่น” ที่มีอยู่ ให้กลายเป็น “อำนาจต่อรองในสภาฯ” เพื่อผลักดันงบประมาณ–โครงการพัฒนาที่ตอบโจทย์ปากท้องและสิ่งแวดล้อมของเขต 7 ได้มากน้อยเพียงใด
สุทัศน์ ยาละ การเมืองรุ่นใหม่ที่ยังต้องพิสูจน์
ในอีกมุมหนึ่ง นายสุทัศน์ ยาละ ผู้สมัครหมายเลข 2 จากพรรคประชาชน เป็นภาพแทนของ “การเมืองรุ่นใหม่ที่ใช้ระบบทีมและข้อมูล” มากกว่าการพึ่งพาบ้านใหญ่หรือแบรนด์พรรคเพียงอย่างเดียว
สุทัศน์จบการศึกษาระดับปริญญาตรี รัฐศาสตรบัณฑิต สาขาบริหารรัฐกิจ มหาวิทยาลัยรามคำแหง และอยู่ระหว่างดำเนินการขออนุมัติปริญญาโท บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง เขาเป็นผู้ประกอบการธุรกิจร้านอาหารและโรงแรมในจังหวัดเชียงราย
ประสบการณ์ทำงานของเขาเชื่อมโยงทั้งภาคประชาชนและภาครัฐ เช่น การเป็นคณะกรรมการภาคประชาชนประจำสำนักงานอัยการจังหวัดเทิง, คณะกรรมการตรวจสอบและติดตามการบริหารงานตำรวจ สภ.เวียงแก่น, ที่ปรึกษาคณะกรรมาธิการความมั่นคงแห่งรัฐกิจการชายแดนไทย ยุทธศาสตร์ชาติและปฏิรูปประเทศ และที่ปรึกษานายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลหล่ายงาว
การลงสมัครในนามพรรคประชาชน ทำให้เขากลายเป็น “ตัวแทนสายอุดมการณ์” ที่ตั้งคำถามถึงความโปร่งใส การกระจายอำนาจ และการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะประเด็นระบบเตือนภัยมลพิษล่วงหน้าในพื้นที่เสี่ยงชายแดน
แม้ผลเลือกตั้งซ่อมปี 2568 เขาจะแพ้ให้กับนายสง่าอย่างขาดลอย แต่การได้อันดับสองในเมื่อเผชิญทั้ง “กระแสพรรคใหญ่” และ “บ้านใหญ่” ก็ทำให้หลายฝ่ายมองว่า หากสามารถต่อยอดการทำงานภาคสนามและใช้เครื่องมือสื่อสารสมัยใหม่เข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้มากขึ้น ฐานคะแนนของเขาอาจขยายตัวในระยะยาว
บทเรียนจากเลือกตั้งซ่อม 2568 ตัวเลข 43,229 เสียงที่ทุกฝ่ายต้องอ่าน
การเลือกตั้งซ่อม ส.ส. เขต 7 เมื่อ 15 กันยายน 2568 เกิดขึ้นหลังจากนายพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน พ้นจากตำแหน่ง ส.ส. โดยเขตเลือกตั้งในครั้งนั้นประกอบด้วย อ.เชียงแสน อ.ดอยหลวง อ.เวียงแก่น อ.เชียงของ (ยกเว้น ต.บุญเรือง) และ อ.แม่จัน (เฉพาะ ต.จันจว้า และ ต.จันจว้าใต้)
ผลการเลือกตั้งที่นายสง่า พรมเมือง จากพรรคเพื่อไทย ชนะด้วยคะแนน 43,229 เสียง ไม่ได้เป็นเพียงชัยชนะของบุคคล แต่เป็น “ดัชนีชี้วัด” หลายประเด็น
สำหรับการเลือกตั้งใหญ่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ตัวเลข 43,229 จึงไม่ได้เป็นเพียงอดีต แต่เป็น “จุดอ้างอิง” ที่ทุกฝ่ายใช้วางสมมติฐาน ตั้งแต่การวางแผนแบ่งเขตการลงพื้นที่ การเลือกหมู่บ้านเป้าหมาย ไปจนถึงการกำหนดสโลแกนหาเสียงในแต่ละอำเภอ
เดิมพัน 8 กุมภาพันธ์ 2569 ศึกที่มากกว่าแค่เก้าอี้เดียว
แม้เขต 7 จะมีเพียง 1 เก้าอี้ในสภาผู้แทนราษฎร แต่ในเชิงการเมืองระดับจังหวัดและระดับภูมิภาค ผลการเลือกตั้งครั้งนี้จะมี “นัยสำคัญ” หลายด้าน
ยิ่งไปกว่านั้น เขต 7 ยังอยู่ในบริบทของสนามเชียงรายทั้งจังหวัด ที่แชมป์เก่ามาจาก “คู่แดง–ส้ม” โดยการเลือกตั้งครั้งก่อน เพื่อไทยกวาด 4 ที่นั่ง และพรรคในสายส้มกวาด 3 ที่นั่ง การที่บ้านใหญ่ลงเล่นสนามใหญ่เต็มตัวในรอบนี้ จึงเป็นเหมือนการ “ตอกเสาเข็ม” ท้าทายสมดุลเดิมของจังหวัดโดยตรง
เสียงริมโขง–ริมกก จะกำหนดทิศการเมืองเหนืออย่างไร
เมื่อมองจากภาพใหญ่ลงสู่ระดับหมู่บ้าน เสียงของประชาชนในเขต 7 ไม่ได้เป็นเพียง “ตัวเลขคะแนน” แต่คือการแสดงจุดยืนต่อคำถามสำคัญ 3 ข้อ
สมรภูมิแม่น้ำโขง–น้ำกก จึงไม่ใช่เพียงสมรภูมิของเรือประมง หรือนาข้าวริมตลิ่ง แต่กลายเป็นสมรภูมิของ “แนวคิดการเมือง” ที่กำลังปะทะกันอย่างเข้มข้นระหว่างรุ่นเก่า–รุ่นใหม่ ระดับชาติ–ท้องถิ่น และผลประโยชน์–สิ่งแวดล้อม
เมื่อประชาชนในอำเภอเชียงแสน ดอยหลวง เวียงแก่น แม่จัน และเชียงของ เดินเข้าสู่คูหาในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ใบลงคะแนนหนึ่งใบของแต่ละคน จึงเป็นมากกว่าการเลือกชื่อคน ๆ เดียว หากเป็นการเลือก “โมเดลอนาคต” ของจังหวัดเชียงรายและภาคเหนือตอนบนไปพร้อมกัน
เครดิตภาพและข้อมูลจาก :
เขียนโดย : กันณพงศ์ ก.บัวเกษร
เรียบเรียงโดย : มนรัตน์ ก.บัวเกษร
