เชียงรายศึกษาความเป็นไปได้เปิดเที่ยวบินขนส่งสินค้า เชื่อมสนามบินแม่ฟ้าหลวงกับเมืองไหโข่วของจีน

Summaryสรุปประเด็นสำคัญ
  • เขตใหม่เจียงตง เมืองไหโข่ว กำลังพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจสนามบิน 50.5 ตารางกิโลเมตร รองรับโลจิสติกส์และการค้าเสรีระดับภูมิภาค
  • ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย พิจารณาโอกาสศึกษาเส้นทางบินขนส่งสินค้าเชื่อมจีน
  • ผลไม้สด ชา และกาแฟอาราบิกาเชียงราย เป็นกลุ่มสินค้ามูลค่าสูงที่มีศักยภาพส่งออก
  • การเปิดเที่ยวบินตรงยังต้องตรวจสอบระเบียบการนำเข้า พิธีการศุลกากร และความคุ้มค่าเชิงพาณิชย์
  • ปัจจุบันยังไม่มีข้อตกลงเปิดเที่ยวบินตรง การค้าจริงขึ้นอยู่กับการจับคู่ผู้ซื้อและปริมาณสินค้าต่อเนื่อง

โอกาสใหม่สนามบินแม่ฟ้าหลวง! เจาะโมเดลเจียงตง ดันผลไม้–ชา–กาแฟเชียงราย สู่ตลาดจีนผ่านประตูการค้าเสรีไห่หนาน

เชียงราย,25 ตุลาคม 2569 – เขตเศรษฐกิจสนามบินเจียงตง เมืองไหโข่ว มณฑลไห่หนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน กำลังพัฒนาเป็นศูนย์กลางการบินและโลจิสติกส์ระหว่างประเทศ ด้วยพื้นที่เศรษฐกิจสนามบินประมาณ 50.5 ตารางกิโลเมตร รองรับการขนส่งสินค้า คลังสินค้า และการค้าข้ามพรมแดน เปิดโจทย์ใหม่ให้เชียงรายพิจารณาความเป็นไปได้ในการเชื่อมท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวงกับตลาดจีนผ่านเส้นทางขนส่งสินค้าทางอากาศ โดยเฉพาะผลไม้สด ชา กาแฟ และสินค้าเกษตรมูลค่าสูง แต่การเปิดเส้นทางบินตรงยังต้องศึกษาความคุ้มค่าทางธุรกิจ กฎระเบียบการนำเข้า และความพร้อมของผู้ประกอบการทั้งสองประเทศ

เจียงตง ประตูการค้าแห่งใหม่ของจีนที่หันหน้าเข้าสู่อาเซียน

วันที่ 19 ตุลาคม 2569 คณะผู้สื่อข่าวไทยในโครงการ “มองจีนยุคใหม่ สิ่งที่สื่อไทยควรรู้” รุ่นที่ 8 เข้าเยี่ยมชมเขตใหม่เจียงตง หรือ Haikou Jiangdong New Area ในเมืองไหโข่ว มณฑลไห่หนาน เพื่อศึกษาการพัฒนาเขตเศรษฐกิจและแนวทางเชื่อมโยงการค้าระหว่างจีนกับต่างประเทศ

พื้นที่แห่งนี้ตั้งอยู่ทางตะวันออกของเมืองไหโข่ว บนเกาะไห่หนาน ซึ่งอยู่ระหว่างจีนแผ่นดินใหญ่กับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีช่องแคบฉงโจวคั่นระหว่างเกาะกับมณฑลกวางตุ้ง การเชื่อมต่อทางทะเลและทางอากาศทำให้ไห่หนานมีทำเลเหมาะสำหรับพัฒนาการค้า การลงทุน และการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศ

เขตใหม่เจียงตงก่อตั้งขึ้นเมื่อเดือนมิถุนายน 2561 มีพื้นที่ประมาณ 298 ตารางกิโลเมตร ภายใต้นโยบายพัฒนาท่าเรือการค้าเสรีไห่หนาน หรือ Hainan Free Trade Port ซึ่งจีนวางตำแหน่งให้เป็นพื้นที่ทดลองนโยบายเศรษฐกิจ การลงทุน และบริการระหว่างประเทศ

สำหรับเชียงราย ซึ่งมีพื้นที่การเกษตรบนภูเขาและเศรษฐกิจชายแดนเชื่อมต่อประเทศเพื่อนบ้านอยู่แล้ว การขยายตัวของไห่หนานเปิดทางให้มองตลาดส่งออกนอกเหนือจากเส้นทางถนนผ่าน สปป.ลาว และจีนตอนใต้

สินค้าอย่างชา กาแฟอาราบิกา และผลผลิตทางการเกษตรที่ต้องรักษาคุณภาพระหว่างขนส่ง อาจมีทางเลือกเพิ่มขึ้นหากสามารถพัฒนาเส้นทางการบินที่เหมาะสมกับปริมาณสินค้าและต้นทุนจริง

พื้นที่เศรษฐกิจสนามบิน 50.5 ตารางกิโลเมตร หัวใจของแผนเจียงตง

แผนพัฒนาเจียงตงให้ความสำคัญกับการเชื่อมสนามบินเข้ากับกิจกรรมเศรษฐกิจโดยรอบ โดยมีท่าอากาศยานนานาชาติไหโข่วเหม่ยหลาน (Haikou Meilan International Airport) เป็นโครงสร้างพื้นฐานหลัก

พื้นที่เศรษฐกิจสนามบิน หรือ Airport Economic Zone มีขนาดตามแผนประมาณ 50.5 ตารางกิโลเมตร มุ่งพัฒนาธุรกิจการบิน การซ่อมบำรุงอากาศยาน การขนส่งสินค้า และบริการเกี่ยวเนื่องกับสนามบิน

ระหว่างการเยี่ยมชม คณะผู้สื่อข่าวไทยได้รับการนำเสนอแนวทางพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจสนามบินซึ่งแบ่งกิจกรรมออกเป็น 8 ส่วน ตั้งแต่ธุรกิจซ่อมบำรุงอากาศยาน เครื่องบินส่วนบุคคล การเช่าซื้อและให้เช่าอากาศยาน การขนส่งทางอากาศ เชื้อเพลิงการบินภายใต้ระบบทัณฑ์บน คลังสินค้าและโลจิสติกส์ การค้าข้ามพรมแดน ไปจนถึงการแปรรูปและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับสนามบิน

อีกธุรกิจที่มีการนำเสนอคือการซ่อมบำรุงเครื่องบิน โดยผู้บรรยายระบุว่ามีสายการบินต่างชาติรวมถึงไทยเวียตเจ็ทใช้บริการในพื้นที่ ซึ่งช่วยให้จีนสร้างรายได้จากบริการเกี่ยวเนื่องกับการบินมากขึ้น

การวางแผนดังกล่าวเปิดโอกาสให้สินค้าจากต่างประเทศเข้าสู่เครือข่ายคลังสินค้า การตรวจปล่อยสินค้า และระบบกระจายสินค้าที่เกี่ยวข้องกับสนามบินได้ แต่สิทธิประโยชน์ทางศุลกากรและการนำเข้าสินค้าแต่ละประเภทต้องตรวจสอบเงื่อนไขเป็นรายกรณี

โจทย์สำหรับเชียงรายจึงอยู่ที่ว่าจะใช้สนามบินแม่ฟ้าหลวงเป็นจุดรวบรวมสินค้าเกษตรจากพื้นที่ภาคเหนือตอนบน เพื่อเชื่อมต่อกับศูนย์โลจิสติกส์ลักษณะนี้ได้อย่างไร

จากสวนผลไม้บนดอยเชียงราย ถึงผู้บริโภคเมืองไหโข่ว

ผลไม้สดมีข้อจำกัดที่แตกต่างจากสินค้าอุตสาหกรรม เพราะเวลาทุกชั่วโมงที่เสียไปกับการขนส่งอาจกระทบความสด อายุการเก็บรักษา และราคาขายปลายทาง

ตัวอย่างเช่น ลิ้นจี่และส้มคุณภาพสูง หากผ่านการคัดแยก บรรจุหีบห่อ และรักษาอุณหภูมิที่เหมาะสมตั้งแต่สวนจนถึงผู้ซื้อ ก็มีโอกาสรักษาคุณภาพสินค้าได้ดีกว่าการขนส่งที่ขาดการควบคุมตลอดเส้นทาง

ชาและกาแฟของเชียงรายมีข้อได้เปรียบอีกลักษณะหนึ่ง ทั้งแหล่งผลิตที่มีชื่อเสียง การแปรรูป และเรื่องราวของพื้นที่ปลูก สามารถนำไปพัฒนาตลาดสินค้าคุณภาพสูง ร้านเครื่องดื่ม หรือช่องทางจำหน่ายออนไลน์ในจีนได้

การขนส่งทางอากาศอาจเหมาะกับสินค้าปริมาณไม่มากแต่มีมูลค่าต่อหน่วยสูง โดยเฉพาะสินค้าตามคำสั่งซื้อที่ต้องการความรวดเร็ว ส่วนผลผลิตจำนวนมากยังจำเป็นต้องเปรียบเทียบต้นทุนกับการขนส่งทางถนนและทางเรือ

กรมวิชาการเกษตรเคยเผยแพร่หลักเกณฑ์การส่งออกผลไม้สดไทยไปจีน โดยระบุว่าการขนส่งสามารถทำได้ทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ แต่ผลไม้แต่ละชนิดต้องอยู่ในรายการที่ได้รับอนุญาต และปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสุขอนามัยพืชและการตรวจสอบของจีน

จึงยังไม่อาจถือว่าผลไม้เมืองหนาวทุกชนิดของเชียงรายสามารถส่งออกไปไหโข่วได้ทันที จำเป็นต้องตรวจสอบชนิดสินค้า ทะเบียนสวน โรงคัดบรรจุ เอกสารส่งออก และด่านที่ได้รับอนุญาตก่อนเริ่มการค้าจริง

มนรัตน์ ก.บัวเกษร ประธานกรรมการบริหารสำนักข่าวนครเชียงรายนิวส์ เดินทางพร้อมคณะผู้สื่อข่าวไทย โครงการ “มองจีนยุคใหม่ สิ่งที่สื่อไทยควรรู้” รุ่นที่ 8 ข้อมูลประกอบการศึกษาดูงานเขตใหม่เจียงตง เมืองไหโข่ว วันที่ 19 ตุลาคม 2569

บินตรงเชียงราย–ไหโข่ว ระยะทางไม่ไกล แต่ยังต้องสร้างเส้นทางธุรกิจ

ข้อได้เปรียบของไห่หนานคือทำเลที่สามารถเชื่อมเมืองสำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วยการบินภายในเวลาประมาณ 4 ชั่วโมงตามกรอบการนำเสนอของเขตพัฒนาเศรษฐกิจเจียงตง

ส่วนเส้นทางระหว่างท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย กับท่าอากาศยานนานาชาติไหโข่วเหม่ยหลานนั้น ฐานข้อมูลเส้นทางบินระบุเวลาเที่ยวบินตรงในอดีตประมาณ 2 ชั่วโมง 45 นาที แต่ปัจจุบันยังไม่พบเที่ยวบินตรงตามตารางบินที่เผยแพร่ โดยเส้นทางโดยสารเดิมหยุดให้บริการไปตั้งแต่ปี 2561

ตัวเลข 4 ชั่วโมงจึงควรใช้เพื่ออธิบายความสามารถในการเชื่อมโยงไห่หนานกับภูมิภาคอาเซียน มากกว่าจะระบุเป็นเวลาขนส่งสินค้าจากเชียงรายถึงมือผู้ซื้อ เพราะการส่งออกจริงยังมีขั้นตอนรับสินค้า ตรวจสอบเอกสาร ผ่านพิธีการศุลกากร และกระจายสินค้าเมื่อถึงปลายทาง

ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวง เชียงราย ภายใต้การบริหารของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) มีเป้าหมายพัฒนาเป็นศูนย์กลางธุรกิจการบินระดับภูมิภาค รองรับการเชื่อมโยงอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงและจีนตอนใต้

การเชื่อมต่อกับไหโข่วจึงเป็นแนวทางที่สามารถนำมาศึกษาต่อได้ โดยอาจเริ่มจากการรวบรวมคำสั่งซื้อสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ทดลองขนส่งผ่านเส้นทางต่อเครื่องที่มีอยู่ หรือพิจารณาการใช้พื้นที่บรรทุกสินค้าบนเครื่องบินโดยสาร ก่อนขยายไปสู่เที่ยวบินขนส่งสินค้าเฉพาะทางหากมีปริมาณความต้องการมากพอ

ประเด็นที่ต้องตอบให้ได้ก่อนคือ เชียงรายจะมีสินค้าเพียงพอสำหรับขนส่งต่อเนื่องตลอดปีหรือไม่ และเมื่อรวมค่าขนส่ง ค่าดูแลสินค้า และภาษีที่เกี่ยวข้องแล้ว ราคาปลายทางยังแข่งขันได้เพียงใด

เขตการค้าเสรีไห่หนาน กับโอกาสเข้าถึงบริษัทจีน

เขตใหม่เจียงตงยังพัฒนาธุรกิจอีกหลายด้านควบคู่กับการบิน ทั้งบริการทางการเงิน การค้าดิจิทัล ธุรกิจสำนักงานใหญ่ และบริการวิชาชีพ

พื้นที่ยังวางเป้าหมายด้านนวัตกรรม การจัดประชุมและนิทรรศการนานาชาติ การพัฒนาคุณภาพชีวิต ตลอดจนการเป็นเมืองต้นแบบที่ลดการปล่อยคาร์บอน

ระหว่างการเยี่ยมชม คณะผู้สื่อข่าวได้รับข้อมูลเกี่ยวกับมาตรการจูงใจนักลงทุนและบุคลากรทักษะสูง ทั้งสิทธิประโยชน์ทางภาษี เงินสนับสนุนที่พักอาศัย ประกันสุขภาพ และมาตรการอำนวยความสะดวกด้านการเดินทาง โดยมีการกล่าวถึงเพดานภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาร้อยละ 15 สำหรับผู้ที่เข้าเงื่อนไข

สิทธิประโยชน์เหล่านี้ไม่ได้ใช้กับบริษัทหรือประชาชนต่างชาติทุกรายโดยอัตโนมัติ ผู้สนใจลงทุนจำเป็นต้องตรวจสอบคุณสมบัติ ประเภทกิจการ และข้อกำหนดล่าสุดของทางการจีน

สำหรับธุรกิจเชียงราย โอกาสที่มีความเป็นไปได้ในระยะแรกอาจเริ่มจากการหาผู้นำเข้าและผู้กระจายสินค้าท้องถิ่นในไห่หนาน ก่อนตัดสินใจลงทุนตั้งกิจการหรือคลังสินค้าในจีน

ผู้ประกอบการกาแฟสามารถมองตลาดร้านกาแฟพิเศษและสินค้าแปรรูป ส่วนผู้ผลิตชาอาจพัฒนาบรรจุภัณฑ์และมาตรฐานผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับตลาดจีน ขณะที่กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกผลไม้ควรรวมผลผลิตให้มีปริมาณและคุณภาพสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองกับผู้รับซื้อ

การเข้าถึงเครือข่ายการค้าใหม่ยังอาจช่วยเพิ่มทางเลือกให้เกษตรกรที่ปัจจุบันต้องพึ่งพาผู้ซื้อเพียงไม่กี่ราย แต่ต้องมีคำสั่งซื้อและราคาที่ตกลงกันได้จริง จึงจะประเมินผลต่อรายได้เกษตรกรได้

เชียงรายควรวางแผนอย่างไร ก่อนเปิดเส้นทางขนส่งสินค้า

การพัฒนาเส้นทางเชียงราย–ไหโข่วจำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากผู้ประกอบการหลายฝ่าย ทั้งสนามบิน สายการบิน บริษัทขนส่งสินค้า ผู้ส่งออก และหน่วยงานตรวจสอบมาตรฐานสินค้า

ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวงมีสถานะเป็นสนามบินนานาชาติ และมีข้อมูลบริการด้านศุลกากรตามประกาศข้อมูลการบินของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย แต่ความพร้อมสำหรับการรับส่งสินค้าเกษตรสดในปริมาณเชิงพาณิชย์ยังต้องประเมินแยกต่างหาก

งานที่จังหวัดและผู้ประกอบการสามารถร่วมกันศึกษาต่อได้คือ การสำรวจปริมาณผลผลิตส่งออกรายฤดูกาล การตรวจสอบศักยภาพคลังสินค้าควบคุมอุณหภูมิ การเจรจากับบริษัทขนส่งทางอากาศ และการประสานผู้นำเข้าที่ไหโข่วเพื่อประเมินความต้องการสินค้า

หากมีคำสั่งซื้อรองรับอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาเส้นทางอาจช่วยให้เกษตรกรและผู้ประกอบการเชียงรายมีทางเลือกเพิ่มขึ้น โดยไม่ต้องพึ่งพาการขนส่งผ่านศูนย์กระจายสินค้าในเมืองใหญ่อย่างเดียว

แต่หากปริมาณสินค้าไม่เพียงพอ ต้นทุนเที่ยวบินตรงอาจสูงกว่าการส่งออกผ่านเส้นทางเดิม การศึกษาเปรียบเทียบต้นทุนต่อกิโลกรัมจึงจำเป็นก่อนตัดสินใจลงทุน

จากสนามบินเจียงตง ถึงอนาคตสินค้าเกษตรเชียงราย

การพัฒนาเจียงตงตั้งแต่ปี 2561 แสดงให้เห็นแนวทางของจีนในการนำสนามบินมาเชื่อมกับอุตสาหกรรมและบริการการค้าระหว่างประเทศ โดยวางโครงสร้างพื้นฐานรองรับตั้งแต่การขนส่งไปจนถึงธุรกิจแปรรูปสินค้า

เชียงรายมีจุดแข็งด้านสินค้าเกษตรภูเขาและทำเลเชื่อมประเทศเพื่อนบ้าน แต่การเข้าสู่ตลาดไห่หนานยังต้องอาศัยการพัฒนาคุณภาพสินค้า มาตรฐานส่งออก และเครือข่ายผู้ซื้อในจีน

หลังการเยี่ยมชมเขตใหม่เจียงตงเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีข้อมูลยืนยันการลงนามเปิดเส้นทางขนส่งสินค้าทางอากาศระหว่างเชียงรายกับไหโข่วโดยตรง

หากจังหวัดต้องการเดินหน้าศึกษาเส้นทางนี้ ขั้นตอนแรกจึงควรเริ่มจากการจับคู่ผู้ส่งออกเชียงรายกับผู้นำเข้าจีน และนำปริมาณคำสั่งซื้อจริงมาหารือกับสายการบิน

สำหรับเกษตรกรบนดอยเชียงราย ประเด็นที่จะต้องติดตามต่อจากนี้คือ ตลาดใหม่จะรับซื้อผลผลิตได้เท่าใด ราคาถึงมือเกษตรกรเพิ่มขึ้นจริงหรือไม่ และใครจะรับภาระต้นทุนขนส่งที่สูงขึ้นจากการเลือกใช้เครื่องบิน

เพราะต่อให้ไหโข่วอยู่ห่างออกไปเพียงไม่กี่ชั่วโมงบิน การค้าจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อสินค้าจากเชียงรายมีผู้ซื้อและมีระบบขนส่งที่คุ้มค่ารองรับตลอดเส้นทาง

เครดิตภาพและข้อมูลจาก :